જ્ઞાનેશકુમાર અને SIR વિરુદ્ધ પ્રદર્શન : રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધીને અટકાયત બાદ છોડવામાં આવ્યાં

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશકુમારના રાજીનામાની માગ સાથે આકાશવાણી ભવનમાં ધરણા પર બેઠેલા કૉંગ્રેસ સાંસદ રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધીને પોલીસે ત્યાંથી હટાવી દીધાં હતાં. સમાચાર એજન્સી એએનઆઈ મુજબ, રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધીને અટકાયતમાં લઈને કિંગ્સવે કૅમ્પ લઈ જવાયાં હતાં.

થોડા કલાકો બાદ તેમને મંગળવાર રાત્રે અટકાયતમાંથી છોડી દેવામાં આવ્યાં હતાં.

અટકાયતમાં લેવાયા બાદ કૉંગ્રેસે રાહુલ ગાંધીને "જબરદસ્તી" લઈ જતી પોલીસનો વીડિયો શેર કરીને X પર લખ્યું હતું કે, "બધું યાદ રાખવામાં આવશે."

આ પહેલા કૉંગ્રેસેન ઍક્સ પર પોસ્ટ કરીને લખ્યું હતું, "મોદી-શાહે આકાશવાણી ભવનમાં પોલીસ મોકલી છે, જે જબરદસ્તીથી વિપક્ષના નેતા શ્રી રાહુલ ગાંધી અને સાંસદોને ઉઠાવી રહી છે. મોદી પોલીસીયા દમનના સહારે અવાજ દબાવવા માગે છે, પરંતુ યાદ રાખો - હવે આ હંકાર દબાવાની નથી, ગદ્દાર જ્ઞાનેશને જવું જ પડશે."

ચૂંટણીપંચે રાહુલ ગાંધીના આરોપ વિશે શું કહ્યું

કેન્દ્રીય ચૂંટણીપંચે મંગળવારે દિવસ દરમિયાન બનેલી ઘટનાઓ અંગે એક પ્રેસ રિલીઝ જાહેર કરી છે. આ નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે 'દેશના કેટલાક સાંસદોએ 6 ઑક્ટોબરના રોજ ચૂંટણીપંચને મળવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, પરંતુ બપોરે 4 વાગ્યા સુધી અમને મુલાકાત માટે કોઈ વિનંતી કરવામાં આવી નહોતી. તેથી આજે વિપક્ષના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે બેઠક થઈ શકી નથી.'

ચૂંટણીપંચે પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું કે મીડિયા મારફતે જાણ થઈ હતી કે કેટલાક સાંસદો પોતાના પ્રતિનિધિમંડળ સાથે પંચને મળવા માગતા હતા. અહીં સ્પષ્ટ કરવામાં આવે છે કે બપોરે 4 વાગ્યા સુધી કોઈ રાજકીય પક્ષ, તેમના પ્રતિનિધિમંડળ અથવા નેતાએ પંચ પાસે મુલાકાત માટે સમય માગ્યો નહોતો.

'સાંજે 4 વાગ્યે દિલ્હી પોલીસ મારફતે જાણ થઈ કે લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વ હેઠળનું એક પ્રતિનિધિમંડળ પંચને મળવા અને તેમને એક પ્રસ્તાવ રજૂ કરવા ઇચ્છે છે.'

પંચે પોતાના નિવેદનમાં વધુમાં જણાવ્યું છે કે 'ચૂંટણીપંચે વર્ષ 2025માં રાજકીય પક્ષો, તેમના પ્રતિનિધિમંડળો અને નેતાઓ સાથે મુલાકાત માટે એક પ્રક્રિયા તૈયાર કરી છે.'

'તે મુજબ, ચૂંટણીપંચ સાથે બેઠક કરવા માટે અગાઉથી સમય નક્કી કરાવવો જરૂરી છે. આ બેઠક રાજકીય પક્ષના પ્રતિનિધિ અને ચૂંટણીપંચ વચ્ચે પરસ્પર સહમતિથી નક્કી કરાયેલા સમયે યોજાય છે.'

'પોલીસ મારફતે અમને જાણ થઈ હતી કે 240 સાંસદોનું એક જૂથ પંચને મળવા માંગે છે અને તેમણે સંસદભવન પરિસરમાં મુલાકાત કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી છે. ત્યારબાદ અમે સાંજે 4 વાગ્યા પછી આ બેઠક યોજવા અંગે વિચાર કર્યો હતો. પરંતુ અમને આ માગ અસામાન્ય લાગી અને તેથી આ પ્રસ્તાવને નકારી કાઢવામાં આવ્યો.'

'ચૂંટણીપંચે પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો કે ચૂંટણીપંચમાં ફરજ પર રહેલા સૌથી વરિષ્ઠ અધિકારી પ્રતિનિધિમંડળ પાસે આવી તેમની રજૂઆત સ્વીકારી લેશે. પરંતુ સાંસદોએ અમારો આ પ્રસ્તાવ સ્વીકાર્યો નહોતો.'

'ચૂંટણીપંચ દેશની સંસદીય કાર્યપદ્ધતિ અને લોકશાહી પ્રક્રિયાઓનું સંપૂર્ણ માન રાખે છે, પરંતુ સાથે સાથે અમે પંચની શિષ્ટાચાર અને મર્યાદાને પણ સમાન મહત્ત્વ આપીએ છીએ.'

ચૂંટણીપંચે પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે,'કોઈપણ પક્ષ અથવા તેના પ્રતિનિધિ ચૂંટણીપંચ પાસે મુલાકાત માટે સમય લઈ શકે છે. પરસ્પર અનુકૂળ સમયે મુલાકાત માટે મંજૂરી આપવામાં આવે છે. આ સામાન્ય પ્રક્રિયા છે.'

મંગળવારે શું-શું થયું હતું

ચૂંટણીપંચ સુધી માર્ચ રોકી દેવામાં આવ્યા બાદ રાહુલ ગાંધી અને પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા ઘણા કલાકોથી આકાશવાણી ભવન પરિસરમાં ધરણા પર બેઠાં હતાં.

ધરણાં પર બેઠેલા રાહુલ ગાંધીએ તેમના ફેસબુક પેજ પર એક વીડિયો પોસ્ટ કર્યો હતો, જેમાં તેઓ અને પ્રિયંકા ગાંધી એક પોલીસ અધિકારી સાથે વાતચીત કરતા જોવા મળ્યાં હતાં.

પોલીસે તેમને ત્યાંથી હટી જવા માટે કહ્યું, પરંતુ બંને ત્યાં જ અડગ રહ્યા. વિરોધ પક્ષના નેતાઓનો વિરોધ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશકુમારના રાજીનામાની માગને લઈને છે.

પોલીસ અધિકારીને રાહુલ ગાંધી કહે છે, "હું તો ફક્ત બેઠો છું." તેના જવાબમાં પોલીસ અધિકારી તેમને કહે છે, "સર, ઘરે ચાલી જાઓ."

રાહુલ જવાબ આપે છે, "શું હું ફક્ત ઘરે જ જઈ શકું? દેશમાં ક્યાંય બીજે જઈ શકતો નથી? હું રાજકીય વ્યક્તિ છું. હું ઘરમાં બેસી શકતો નથી. તમે મને એવી કોઈ જગ્યા બતાવી દો જ્યાં જઈને હું બેસી શકું."

તેમની સાથે હાજર પ્રિયંકા ગાંધીએ કહ્યું, "આ દેશનો કોઈપણ વ્યક્તિ જો વિરોધપ્રદર્શન માટે બેસવા માંગતો હોય તો તેને એ કરવાનો અધિકાર છે. આ સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. તમે તે બંધારણ માટે લડી રહ્યા છો. તે બે વ્યક્તિઓ માટે નહીં, જે સત્તાની ગાદી પર બેઠા છે."

આ પહેલાં બંને ચૂંટણીપંચના મુખ્યાલય પહોંચવા માટે આકાશવાણી ભવન પરિસરમાં દાખલ થયા હતા.

પોલીસે રોક્યા હોવા છતાં બંને નેતાઓ ત્યાં પહોંચ્યા હતા.

રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું, "દેશ સાથે જે કરવામાં આવ્યું છે તે દેશદ્રોહ છે. ભલે વડા પ્રધાન મોદી હોય, અમિત શાહ હોય, RSS પ્રમુખ હોય કે જ્ઞાનેશકુમાર, કોઈને પણ બખ્શવામાં આવશે નહીં."

રાહુલ ગાંધીએ વિપક્ષના સાંસદોની ચૂંટણી આયુક્તો સાથે મુલાકાત ન થવા અંગે પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા.

તેમણે કહ્યું, "આજે 300થી વધુ વિપક્ષી સાંસદો સંસદથી ચૂંટણીપંચ સુધી માર્ચ કરીને ચૂંટણી કમિશનરોને મળવા પહોંચ્યા હતા. અમે કરોડો ભારતીયોનું પ્રતિનિધિત્વ કરીએ છીએ. ચૂંટણી કમિશનર અમને મળતા કેમ નથી? પોલીસ અમને રોકી કેમ રહી છે અને ધમકી કેમ આપી રહી છે?"

ભાજપે શું કહ્યું?

ઇન્ડિયા બ્લૉકના માર્ચ અને રાહુલ ગાંધીના આરોપો પર ભાજપે વળતો પ્રહાર કર્યો છે.

ભાજપના પ્રવક્તા સંબિત પાત્રાએ કહ્યું કે આ માર્ચ કૉંગ્રેસ અને તેના સાથી પક્ષો તરફથી "અરાજકતા ફેલાવવાનો અને રાહુલ ગાંધીને ફરીથી લૉન્ચ કરવાનો" વધુ એક પ્રયાસ છે. તેમણે રાહુલ ગાંધી પર સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણીને ખોટી રીતે રજૂ કરવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો.

પાત્રાએ કહ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટે ફૉર્મ-6ને ગેરકાયદેસર ગણાવ્યું નથી, પરંતુ આ મામલે નોટિસ જારી કરી છે અને આગળ તેની તપાસ કરવામાં આવશે. તેમણે રાહુલ ગાંધી પર આ મુદ્દે દેશમાં "ભ્રમ" ફેલાવવાનો આરોપ લગાવ્યો.

તેમણે કહ્યું, "SIRનો વિરોધ કરીને શું કૉંગ્રેસ 2.8 કરોડ મૃતકોના નામ મતદારયાદીમાં જાળવી રાખવા માગે છે? શું રાહુલ ગાંધી અને સોનિયા ગાંધી 'વોટ ચોરી'થી સાંસદ બન્યા? જો SIR ગેરકાયદેસર છે, તો શું કર્ણાટક, કેરળ, તમિલનાડુ અને હિમાચલની કૉંગ્રેસ સરકારો પણ ગેરકાયદેસર છે?"

ભાજપના સાંસદ સુધાંશુ ત્રિવેદીએ પણ રાહુલ ગાંધી પર નિશાન સાધ્યું. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે રાહુલ ગાંધી એસઆઈઆરને લઈને "ભ્રામક, બેબુનિયાદ અને અસંગત" વાતો કરી રહ્યા છે.

તેમણે કહ્યું, "ગેરહાજર, પોતાના સરનામેથી સ્થળાંતર કરી ચૂકેલા લોકો, મૃતકો અને ડુપ્લિકેટ મતદારોને કોઈ તપાસ વિના મતદાનનો અધિકાર આપીને કોંગ્રેસ કોને ફાયદો પહોંચાડવા માગે છે?"

વિરોધ પક્ષનો આરોપ શું છે?

વિપક્ષી ઇન્ડિયા બ્લૉકના સાંસદો મતદારયાદીની સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયામાં અનિયમિતતાઓના આરોપ લગાવી રહ્યા છે. તેમની માગ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશકુમારના રાજીનામાની અને SIR સંબંધિત નિર્ણયોની સમીક્ષાની છે.

વિપક્ષનો આરોપ છે કે મતદાર યાદીમાં ફેરફાર અને ફૉર્મ-6 સંબંધિત નિર્ણયો લેવામાં નિયમોનું પાલન કરવામાં આવ્યું નથી.

સોમવારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં ફૉર્મ-6 સંબંધિત મામલાની સુનાવણી થઈ હતી. ત્યારબાદ રાહુલ ગાંધીએ દાવો કર્યો હતો કે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે ફોર્મ-6માં "ગેરકાયદેસર અને એકતરફી" ફેરફાર કર્યો છે. ભાજપે આ દાવાને નકારી કાઢ્યો છે અને કહ્યું છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે ફૉર્મ-6ને ગેરકાયદેસર ગણાવ્યું નથી.

સંસદથી ચૂંટણીપંચ સુધી માર્ચ

ઇન્ડિયા બ્લૉકના સાંસદો મંગળવારે સંસદના મકર દ્વારથી ચૂંટણીપંચના મુખ્યાલય તરફ માર્ચ કરી રહ્યા હતા.

આ માર્ચમાં કૉંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે, રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રા, સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રમુખ અખિલેશ યાદવ, TMC સાંસદ અભિષેક બેનરજી અને અન્ય ઘણા વિપક્ષી સાંસદો જોડાયા હતા.

માર્ચને ધ્યાનમાં રાખીને સંસદ, સંસદ માર્ગ, આકાશવાણી ભવન અને ચૂંટણીપંચના મુખ્યાલયની આસપાસ ભારે સુરક્ષા વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવી હતી. અનેક સ્થળોએ બૅરિકેડ લગાવવામાં આવ્યાં હતાં અને રેપિડ ઍક્શન ફોર્સના જવાનો પણ તહેનાત કરવામાં આવ્યા હતા.

પોલીસ દ્વારા રોકવામાં આવ્યા બાદ વિપક્ષી સાંસદોએ રસ્તા પર બેસીને વિરોધપ્રદર્શન કર્યું હતું.

ત્યારબાદ રાહુલ ગાંધી, પ્રિયંકા ગાંધી અને અન્ય ઘણા નેતાઓને અટકાયતમાં લેવામાં આવ્યાં હતાં.

વિપક્ષે આ પ્રદર્શનનો નિર્ણય 30 સપ્ટેમ્બરે 19 વિપક્ષી પક્ષોની બેઠક પછી કર્યો હતો.

બીબીસી માટે કલેક્ટીવ ન્યૂઝરૂમનું પ્રકાશન