Кофе етиштирмайдиган Ўзбекистон қандай қилиб Қирғизистонга энг кўп кофе сотди?
Ўзбекистонда кофе плантациялари йўқ. Шунга қарамай, Қирғизистоннинг расмий статистикаси мамлакатни кофе етказиб бериш бўйича биринчи ўринга қўймоқда. Бу қандай содир бўлгани очиқ манбаларда тўлиқ акс этмаган. Аммо рақамлар Марказий Осиёда кофе савдоси кенгайиб бораётганини кўрсатади.
Қирғизистонга учинчи давлатлар орасида энг кўп кофе Ўзбекистондан келган
Қирғизистон Божхона хизмати маълумотларига кўра, 2026 йилнинг тўққиз ойида мамлакатга ЕОИИдан ташқари давлатлардан 199,3 тонна кофе импорт қилинган.
Солиштириш учун, 2025 йил давомида 131 тонна, 2024 йилда эса 117,8 тонна кофе импорт қилинган эди. Демак, 2026 йилнинг дастлабки тўққиз ойидаги импорт ҳажми бутун 2025 йил кўрсаткичидан 52,2 фоизга, 2024 йилдагидан эса қарийб 70 фоизга юқори бўлган.
Эътиборни тортувчи жиҳат шундаки, ЕОИИдан ташқари давлатлардан келтирилган кофенинг катта қисми Ўзбекистон ҳиссасига тўғри келади.
2026 йилнинг тўққиз ойида Қирғизистонга:
- Ўзбекистондан — 94,9 тонна;
- Литвадан — 49,6 тонна;
- Латвиядан — 20 тонна;
- Эстониядан — 13,2 тонна;
- Италиядан — 4,9 тонна;
- Туркиядан — 4,7 тонна;
- Буюк Британиядан — 4,2 тонна кофе келтирилган.
Бошқача айтганда, Қирғизистонга учинчи давлатлардан импорт қилинган кофенинг қарийб ярми Ўзбекистон ҳиссасига тўғри келган.
Аммо Ўзбекистоннинг ўзи ҳам кофени импорт қилади
Агар Ўзбекистон кофе етиштирмаса, Қирғизистонга сотаётган кофени қаердан оляпти?
Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, 2026 йилнинг январь-февраль ойларида Ўзбекистонга 20 давлатдан 136,2 тонна кофе импорт қилинган. Импортнинг умумий қиймати 1,6 миллион АҚШ долларини ташкил этган.
Бу кўрсаткич ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 65,4 тоннага ёки 32,4 фоизга кам.
Ўзбекистонга кофе етказиб берган асосий давлатлар:
- Италия — 46,3 тонна;
- Эфиопия — 26,7 тонна;
- Вьетнам — 15 тонна;
- Германия — 14,8 тонна;
- Россия — 14,2 тонна;
- бошқа давлатлар — 19,2 тонна.
Статистикага кўра, Қирғизистонга 4,9 тонна кофе етказиб берган Италия 2026 йилнинг январь-февраль ойларида Ўзбекистоннинг энг йирик кофе етказиб берувчиси бўлган.
End of Бизни ижтимоий тармоқларда кузатинг:
Бу рақамлар нимани англатади?
BBC News O‘zbek контенти энди Сизнинг WhatsApp да
Аъзо бўлиш учун бу ерга босинг
End of podcast promotion
Мавжуд статистика Ўзбекистонга келган ва кейин Қирғизистонга чиққан кофенинг қандай савдо занжири орқали ҳаракатланганини тушуниш имконини бермайди.
Иқтисодчиларнинг таъкидлашича, халқаро савдода бир мамлакатнинг маҳсулотни импорт қилиб, кейин уни бошқа давлатга қайта сотиши оддий ҳол ҳисобланади. Бунда маҳсулот қайта қадоқланиши, қайта ишланиши ёки шунчаки логистика занжири орқали бошқа бозорга йўналтирилиши мумкин.
Бироқ бу ҳолатда аниқ хулоса чиқариш учун очиқ маълумотлар етарли эмас.
BBC Uzbek Ўзбекистоннинг очиқ расмий статистика манбаларида кофе экспорти бўйича маълумотларни излади. Бироқ мақола тайёрланаётган пайтда Миллий статистика қўмитаси ва бошқа давлат манбаларида кофе экспорти ҳажми, йўналишлари ёки реэкспорт ҳақида батафсил маълумотлар топилмади.
Шу сабабли Қирғизистон божхонаси қайд этган 94,9 тонна кофе Ўзбекистонда қайта ишланган маҳсулотми, қайта қадоқланган товарми ёки бевосита реэкспорт қилинган маҳсулотми, буни очиқ маълумотлар асосида мустақил тасдиқлаш имкони бўлмади.
Кофе Марказий Осиёда оммалашяптими?
Қирғизистон статистикаси кофе импорти тез суръатларда ўсиб бораётганини кўрсатади. Учинчи давлатлардан импорт ҳажми икки йил ичида қарийб 70 фоизга ошган.
Бу рақамлар Марказий Осиёда кофе истеъмоли кенгайиб бораётгани ҳақидаги кузатувлар билан ҳамоҳанг. Сўнгги йилларда Тошкент, Бишкек ва бошқа йирик шаҳарларда қаҳвахоналар сони кўпайди, маҳаллий ва халқаро брендлар фаоллашди.
Шу билан бирга, мавжуд маълумотлар минтақа аҳолиси анъанавий ичимликлардан воз кечаётганини англатмайди.
Таққослаш учун, Миллий статистика қўмитаси маълумотларига кўра, Ўзбекистон 2026 йилнинг биргина январь ойида 2570 тонна чой импорт қилган. Бу икки ойда импорт қилинган кофе ҳажмидан бир неча баробар кўп. Демак, чой ҳали ҳам мамлакатда энг оммабоп ичимликлардан бири бўлиб қолмоқда.
Шу билан бирга, сўнгги рақамлар кофега қизиқиш ҳам ошиб бораётганини кўрсатади. Қирғизистонда кофе импорти ўсмоқда, Ўзбекистон эса бу савдода муҳим ўрин тута бошлаган. Кофе ҳали чой билан рақобат қилаётгани йўқ, аммо у Марказий Осиё бозорида тобора кўпроқ ўрин эгаллаб бормоқда.
