Kwa nini watu wamepunguza kufanya ngono? Wataalam waeleza

Kwa mujibu wa mwandishi wa BBC Future, Simon Copeland, kiwango cha watu kufanya ngono katika nchi nyingi za Magharibi kimepungua kwa kiasi kikubwa katika kipindi cha takriban muongo mmoja uliopita. Wataalamu wanaamini hali hiyo inaweza kuchangiwa na msongo wa mawazo unaoendelea kuikumba jamii ya kisasa, ingawa si sababu pekee.

Leo hii dunia inashuhudia kiwango kikubwa zaidi cha uhuru wa kingono kuwahi kushuhudiwa katika historia. Maendeleo ya teknolojia yamefungua fursa ambazo hapo awali hazikuwepo, huku mapinduzi ya kijinsia yakibadili mitazamo mingi ya kijamii.

Jamii nyingi sasa zinakubali kwa kiwango kikubwa zaidi ushoga, talaka, ngono kabla ya ndoa na hata mahusiano ya watu wengi kwa wakati mmoja.

Hata hivyo, pamoja na ongezeko hilo la uhuru, tafiti mbalimbali zinaonyesha kuwa watu wanafanya ngono mara chache zaidi kuliko ilivyokuwa miaka ya nyuma.

Mwezi Machi mwaka huu, watafiti wa Marekani Jean Twenge, Ryan Sherman na Brooke Wells walichapisha utafiti katika jarida la Archives of Sexual Behavior ukionyesha kuwa mwanzoni mwa miaka ya 2010, Wamarekani walikuwa wakifanya ngono wastani wa mara tisa chache kwa mwaka ikilinganishwa na mwishoni mwa miaka ya 1990. Hilo linawakilisha kupungua kwa takriban asilimia 15.

Kupungua huku kulionekana kwa karibu makundi yote ya watu bila kujali jinsia, kabila, utaifa au taaluma, lakini kulionekana zaidi miongoni mwa wanandoa.

Ingawa utafiti mmoja pekee hauwezi kutoa hitimisho la mwisho, tafiti nyingine pia zinaonyesha mwelekeo huohuo.

Utafiti wa National Survey of Sexual Attitudes and Lifestyles (Natsal) uliofanyika nchini Uingereza mwaka 2013 uligundua kuwa watu wenye umri wa kati ya miaka 16 na 44 walikuwa wakifanya ngono wastani wa chini ya mara tano kwa mwezi. Hii ni tofauti na utafiti wa mwaka 2000 uliobaini wastani wa mara 6.2 kwa mwezi kwa wanaume na mara 6.3 kwa wanawake.

Hali ni mbaya zaidi nchini Japan ambako karibu asilimia 46 ya wanawake na asilimia 25 ya wanaume wenye umri wa kati ya miaka 16 na 25 walisema hawakuwa wakifanya ngono kabisa.

Ingawa maelezo ya haraka yanaweza kutolewa kuhusu hali hiyo, wataalamu wanasema sababu za kupungua huku kwa shughuli za kingono ni tata na zinahitaji kuchunguzwa kwa kina.

1. Ponografia

Sababu ya kwanza inayotajwa ni kuenea kwa ponografia kupitia teknolojia mpya na mitandao ya kijamii.

Kwa baadhi ya watu, kutazama ponografia kumekuwa mbadala wa mahusiano halisi ya kingono. Wataalamu wanasema hali hiyo inaweza kupunguza hamu ya kufanya ngono na pia kujenga matarajio yasiyo halisi kuhusu mahusiano ya kingono, jambo linaloweza kusababisha matatizo mbalimbali ya utendaji wa kingono.

Utafiti uliofanyika nchini Italia mwaka 2011 kwa wanaume 28,000 uligundua kuwa wengi wa waliokuwa wakitazama ponografia mara kwa mara walikuwa wakitembelea tovuti za ponografia kila siku.

Mtafiti Carlo Foresta alisema mazoea hayo huwafanya baadhi ya watu kuzoea msisimko mkubwa unaotokana na picha za ponografia, hali ambayo inaweza kuathiri uwezo wao wa kufurahia mahusiano halisi ya kingono.

Tafiti nyingine pia zimeonyesha kuwa matumizi ya mara kwa mara ya ponografia yanaweza kupunguza uwezekano wa mtu kuingia kwenye ndoa au kupata mwenza wa kudumu.

Utafiti uliochapishwa mwaka 2014 katika jarida la Eastern Economic Journal uligundua kuwa kadiri mtu anavyoongeza matumizi ya ponografia, ndivyo uwezekano wa kuoa au kuolewa unavyopungua, hasa kwa wanaume.

Kwa mujibu wa utafiti uliofanywa mwaka 2011, wengi wa wanaume 28,000 nchini Italia waliokuwa wakitazama ponografia mara kwa mara walikuwa wakitembelea tovuti za ponografia kila siku.

2. Mitandao ya kijamii

Sababu ya pili inayotajwa kuchangia kupungua kwa shughuli za ngono ni matumizi ya mitandao ya kijamii.

Hapo awali, watafiti walibaini kuwa kuwepo kwa televisheni chumbani kulihusishwa na kupungua kwa maisha ya ngono ya wanandoa. Siku hizi, baadhi ya wataalamu wanasema simu janja na majukwaa ya mitandao ya kijamii kama Facebook, Instagram na X, zamani Twitter, yamechukua nafasi hiyo kwa kutumia muda mwingi ambao ungeweza kutumika kuimarisha mahusiano ya karibu.

Hata hivyo, si wataalamu wote wanaokubaliana na mtazamo huo.

Kwa mfano, utafiti uliochapishwa mwaka 2015 katika jarida la Sexual Medicine uliowahusisha wanaume 280 ulibaini kuwa kutazama ponografia kwa takriban dakika 40 mara mbili kwa wiki kunaweza kuongeza hamu ya kufanya ngono kwa baadhi ya watu.

Mitandao ya kijamii pia imekuwa na athari zinazokinzana.

Kwa upande mmoja, simu janja na majukwaa ya kidijitali hutumia muda mwingi wa watu na kupunguza mwingiliano wa ana kwa ana. Kwa upande mwingine, programu za kutafuta wapenzi kama Tinder na Grindr zimepanua fursa za watu kukutana na kuanzisha mahusiano.

Hivyo, ingawa maendeleo ya teknolojia yamebadili kwa kiasi kikubwa maisha ya kingono ya watu, wataalamu wanasema hayawezi kutajwa kuwa sababu pekee ya kupungua kwa shughuli za ngono.

3. Kazi

Sababu nyingine inayotajwa ni shinikizo, uchovu na msongo wa mawazo unaotokana na kazi, ambao unaweza kupunguza hamu ya kufanya ngono. Hata hivyo, wataalamu wanasema uhusiano huo si wa moja kwa moja.

Mwaka 1998, watafiti Janet Hyde, John Delamater na Errie Guitt walichapisha utafiti katika jarida la Journal of Family Psychology ambao haukubaini tofauti kubwa katika kiwango cha shughuli za ngono kati ya wanawake walioajiriwa na wale waliokuwa wakitunza familia nyumbani.

Kwa baadhi ya watu, kuwa na kazi na maisha yenye shughuli nyingi kulihusishwa hata na ongezeko la shughuli za ngono.

Kwa hiyo, wataalamu wanasema tatizo si wingi wa kazi pekee, bali aina ya kazi.

Kazi yenye mazingira magumu, shinikizo kubwa au inayosababisha msongo wa mawazo inaweza kuathiri afya ya akili, jambo ambalo baadaye huathiri pia maisha ya kingono.

4. Msongo wa mawazo

Katika miaka ya hivi karibuni, msongo wa mawazo umetajwa mara nyingi kuwa moja ya sababu kuu zinazochangia kupungua kwa shughuli za ngono na kuridhika katika maisha ya kingono. Mara nyingi hali hii huenda sambamba na shinikizo la kazi na changamoto nyingine za maisha.

Mwaka 2010, watafiti wa Chuo Kikuu cha Zurich wakiongozwa na Guy Bodenmann walifuatilia wanawake 103 nchini Uswisi kwa kipindi cha miezi mitatu.

Washiriki wa utafiti huo walieleza kuwa kadiri kiwango cha msongo wa mawazo kilivyoongezeka, ndivyo hamu yao ya kufanya ngono na kuridhika na maisha yao ya kingono kulivyopungua.

Wataalamu wanasema msongo wa mawazo unaweza kuvuruga uwiano wa homoni mwilini, kupunguza kujiamini, kuathiri taswira ya mtu kuhusu mwili wake na kudhoofisha uhusiano wa kimapenzi. Pia unaweza kuongeza matumizi ya pombe au dawa za kulevya, mambo ambayo yote yanaweza kuathiri maisha ya kingono.

5. Maisha ya kisasa

Watafiti pia wanaamini kuwa kupungua kwa shughuli za ngono kunahusiana kwa karibu na hali ya maisha ya kisasa. Sababu kama afya ya akili, hali ya kiuchumi na kiwango cha kuridhika na maisha zimekuwa zikitajwa kuwa na mchango mkubwa.

Katika miaka ya hivi karibuni, matatizo ya afya ya akili, hususan sonona na wasiwasi, yameongezeka katika jamii nyingi za Magharibi. Tafiti mbalimbali zinaonyesha kuwa sonona hupunguza hamu ya kufanya ngono na kuongeza changamoto katika maisha ya kingono.

Watafiti Jean Twenge, Ryan Sherman na Brooke Wells pia walibaini kuwa kadiri kiwango cha kuridhika na maisha kinavyopungua, ndivyo shughuli za ngono zinavyopungua.

Kutokuwa na ajira ya kudumu, ugumu wa kumiliki makazi, hofu ya migogoro ya kiuchumi na kisiasa duniani, pamoja na kuongezeka kwa upweke hasa katika miji mikubwa, ni baadhi ya mambo yanayoathiri afya ya akili na ustawi wa watu. Kwa mujibu wa wataalamu, hali hizi zinaweza pia kueleza kwa nini watu wengi wanafanya ngono kwa kiwango kidogo kuliko ilivyokuwa zamani.

Kwa mtazamo huo, kupungua kwa shughuli za ngono hakutokani na sababu moja pekee, bali ni matokeo ya mchanganyiko wa msongo wa mawazo, shinikizo la kazi, kutokuwa na uhakika kuhusu maisha ya baadaye na athari za maendeleo ya teknolojia katika maisha ya kila siku.

Baadhi ya watu wanaweza kuona hali hiyo si tatizo, hasa katika kipindi ambacho watu wana uhuru mkubwa wa kuamua kuhusu maisha yao ya kingono. Hata hivyo, wataalamu wanaeleza kuwa ngono ina nafasi muhimu katika maisha ya binadamu kwa kuwa inahusishwa na furaha, afya, ustawi wa akili na ubora wa mahusiano ya kimapenzi.

Hatua zipi zimechukuliwa?

Kutokana na hali hiyo, baadhi ya nchi zimeanza kutafuta njia za kukabiliana na tatizo hili.

Kwa mfano, mwaka huo, mwanasiasa wa Uswidi Per Erik Muskos alipendekeza waajiri watoe mapumziko maalumu ya kulipwa ili wanandoa wapate muda wa kuwa pamoja, akisema hatua hiyo inaweza kusaidia kuimarisha mahusiano ambayo yamedhoofishwa na shughuli nyingi za kazi.

Nchini Japan, ambako kiwango cha kuzaliwa kwa watoto kimeendelea kushuka, serikali imeanzisha motisha mbalimbali kwa familia zinazopata watoto. Baadhi ya kampuni zimewahimiza wafanyakazi kutumia muda mwingi zaidi na familia zao, huku serikali za mitaa zikisaidia huduma za kuwatafutia watu wapenzi na kutoa ruzuku kwa baadhi ya programu zinazohamasisha uundaji wa familia.

Australia pia imekuwa ikitekeleza sera mbalimbali zinazolenga kuongeza kiwango cha uzazi na kuimarisha maisha ya familia.

Hata hivyo, wataalamu wanasema hatua hizo haziwezi kutatua chanzo halisi cha tatizo ikiwa hazitashughulikia mambo yanayopunguza kuridhika kwa watu na maisha yao.

Kwao, suluhisho linahitaji mkakati mpana unaojumuisha kuboresha afya ya akili, kupunguza msongo wa mawazo na kujenga mazingira yanayowapa watu utulivu na matumaini kuhusu maisha yao ya baadaye. Hatua hizo zinaweza kuboresha si tu maisha ya kingono, bali pia afya na ustawi wa jumla wa jamii.