Kitendawili cha uterasi kupatikana mwilini mwa mwanamume: Ukweli Wafichuliwa

Mwanamume mmoja mwenye umri wa miaka 26 kutoka Delhi alikwenda kumuona daktari baada ya kushindwa kupata mtoto kufuatia miaka miwili ya ndoa.

Wakati wa uchunguzi, daktari aligundua kuwa alikuwa na mfuko wa uzazi na mirija ya uzazi (mirija ya Fallopian) ndani ya mwili wake.

Hata hivyo, kulingana na daktari aliyekuwa akimtibu, mwili wake ulionekana wa kawaida wa kiume kwa nje.

Aidha, hakukuwa na dalili zozote za wazi, angalau kwa nje, zilizoashiria kuwa muundo wake wa kimwili ulikuwa tofauti na wa watu wengine.

Kulingana na Dkt. Sushil Kharbanda, daktari bingwa wa mfumo wa mkojo anayemtibu mgonjwa huyo katika hospitali binafsi jijini Delhi, vipimo vilivyofanywa wakati wa uchunguzi wa tatizo la kutoweza kuzaa vilionyesha pia kuwa alikuwa na mfuko wa uzazi na mirija ya uzazi ndani ya mwili wake.

Kwa mujibu wa madaktari, huu ni ugonjwa adimu sana unaojulikana kama Persistent Mullerian Duct Syndrome (PMDS), na ni hali ya kuzaliwa nayo.

Hadi sasa, visa vichache sana chini ya 300 vimeripotiwa kote duniani.

Kulingana na ripoti iliyochapishwa katika jarida la Nature Reviews Urology, mtu mwenye PMDS huwa na kromosomu za 46XY na hukua kawaida kama mwanamume.

Hata hivyo, viungo vinavyotokana na mifereji ya Müller (Müllerian ducts) kama vile mji wa mimba na mirija ya uzazi ya wanawake (mirija ya Fallopio)husalia mwilini.

Kulingana na ripoti iliyochapishwa katika jarida la Global Journal of Surgery and Case Reports mnamo Januari 2026, mwanamume mwenye umri wa miaka 48 aligunduliwa kuwa na tatizo la kukojoa mara kwa mara na damu katika shahawa zake, na uchunguzi wa CT scan ulionyesha kuwepo kwa muundo unaofanana na mji wa mimba.

Wakati wa upasuaji, muundo huu wa sehemu mbili uliokuwa umeunganishwa na tezi dume uliondolewa. Uchunguzi wa tishu (histopathology) ulibaini kuwa ilikuwa tishu ya mfuko wa uzazi. Ukuaji wa mwili wa mgonjwa ulikuwa wa kawaida, sawa na ule wa mwanaume.

Vilevile, ripoti ya mwaka 2019 ilielezea kugunduliwa kwa viungo kama vile mfuko wa uzazi, mirija ya uzazi (fallopian tubes), na ovari katika mwili wa mtoto mwenye umri wa mwaka mmoja na nusu.

Je, inawezekanaje mtu mwenye sifa za kimwili za kiume kuwa na mfuko wa uzazi na mirija ya uzazi? Kwa nini hali hii hutokea na hugunduliwaje?

Ili kupata majibu ya maswali haya, tulizungumza na daktari aliyemtibu mgonjwa huyo, Dkt. Sushil Kharbanda.

Swali: Ni nini kiligunduliwa katika kesi hii na ungeelezeaje kwa maneno ya kimatibabu?

Jibu: Mwanamume mwenye umri wa miaka 26 alikuwa ameoa miaka miwili iliyopita.

Alikuwa akifanya ngono kikamilifu na alikuwa na sifa zote za pili za ngono zinazokua kwa wanaume.

Wakati wa uchunguzi wa utasa, iligundulika kuwa korodani zake zote mbili hazikuwa katika maeneo yao ya kawaida.

Vipimo vya homoni vilionyesha viwango vya kawaida vya testosterone, FSH (homoni inayochochea follicle), na LH (homoni ya luteinizing).

Matokeo kama hayo yanaweza pia kuonekana kwa wagonjwa wenye cryptorchidism au korodani zilizokataa kushuka katika sehemu zinazokuwa na korodani .

Lakini MRI ilionyesha hali isiyo ya kawaida sana. Wakati wa uchunguzi, iligundulika kuwa uterasi na mirija ya fallopian ziliunganishwa na korodani.

Viungo hivi vilikuwa kamili kutoka ndani, kwani kwa kawaida hupatikana katika mwili wa mwanamke.

Swali: Je, mgonjwa huyu alikuwa na ovari pamoja na korodani?

Jibu: Mgonjwa huyu alikuwa na mji wa uzazi na mirija ya uzazi (fallopian tubes) pande zote mbili, lakini hakuwa na ovari.

Badala ya ovari, alikuwa na korodani. Hizi ni tezi za uzazi (gonads), ambazo hutofautiana kati ya wanaume na wanawake. Tezi zote mbili za uzazi za mgonjwa huyu kwa kweli zilikuwa korodani, si ovari.

Swali: Je, hali hii isingeweza kugunduliwa katika vipimo vya awali vya picha (scans) au vipimo vya kimatibabu?

Jibu: Mgonjwa alipokuja kwetu, korodani zake zote mbili hazikuwa zimeshuka; yaani, hazikuwa katika sehemu yake sahihi. Kwa hiyo, pamoja na vipimo vya homoni, vigezo vya shahawa yake vilipimwa pia. Ilibainika kuwa na hali ya azoospermia, ikimaanisha kuwa hakukuwa na mbegu za kiume hata kidogo.

Kisha, kipimo cha MRI kilifanyika, ambacho kilionyesha mji wa uzazi, mirija ya uzazi, na korodani zilizounganishwa nayo.

Baadaye, uchambuzi wa kromosomu ulifanyika, ambao ulionyesha kromosomu aina ya 46XY. Vipimo vikuu vilivyotumika kuthibitisha hali hii vilikuwa MRI na uchambuzi wa kromosomu.

Si jambo la ajabu kwa hali hii kutogunduliwa hadi mtu anapofikisha umri wa miaka 26. Kama kipimo cha picha kingefanyika kwa wakati, hali hii ingegunduliwa mapema zaidi.

Awali, mgonjwa huyu hakugundua kuwa korodani zake zote mbili hazikuwa katika sehemu zake za kawaida.

Swali: Je, kuna dalili zozote mahususi za hali hii?

Jibu: Kwa kawaida, hali hii haisababishi dalili kama vile maumivu, kutapika, au homa. Dalili moja inaweza kuwa kutokuwepo kwa korodani katika sehemu zake za kawaida.

Swali: Ni changamoto zipi za kisaikolojia au mabadiliko gani ya kimaisha ambayo mgonjwa anaweza kukabiliana nayo?

Jibu: Mwanamume huyu mwenye umri wa miaka 26 alikuwa na wasiwasi na msongo wa mawazo baada ya kugundua ghafla kuwa ana viungo vya uzazi vya kike mwilini mwake. Pia alikuwa na wasiwasi kuhusu maisha yake ya baadaye.

Tulimpa ushauri nasaha kwa muda mrefu na kumweleza kuwa hii ni hali adimu ya kiafya. Ingawa ni hali adimu, si jambo litakalobadilisha maisha yake kimsingi.

Ilikuwa muhimu kuondoa kiungo hiki kwa sababu kilikuwa na uwezekano wa kusababisha saratani. Sasa, baada ya kuondolewa, anaweza kuishi maisha ya kawaida.

Swali: Je, upasuaji au matibabu ni muhimu kila wakati katika hali kama hizi?

Jibu: Upasuaji ulikuwa muhimu kwa mgonjwa huyu. Mfuko wa uzazi na mirija ya uzazi (fallopian tubes) havikuwa vimekua vizuri na havikuwa na kazi yoyote mwilini.

Uchunguzi wa tishu (biopsy) uliofanywa baada ya upasuaji pia ulibaini hali ya awali ya saratani katika moja ya korodani. Kwa hiyo, ilibidi kiungo hicho kiondolewe na upasuaji ulikuwa sehemu ya matibabu.

Swali: Upasuaji huo ulikuwa na athari gani kwa afya ya mgonjwa na utakuwa na athari gani hapo baadaye?

Jibu: Mgonjwa alirejea kazini siku saba baada ya upasuaji.

Kwa kuwa korodani huzalisha homoni ya 'testosterone', mwili wake hautazalisha homoni hiyo baada ya korodani kuondolewa. Kwa hiyo, atalazimika kuchomwa sindano za 'testosterone' kila baada ya miezi mitatu.

Aidha, hakutakuwa na haja ya kufanya mabadiliko yoyote makubwa katika maisha yake ya ngono au ya kijamii.

Tulifanya upasuaji huo kwa njia ya 'laparoscopy', yaani kwa kutumia darubini maalum ya upasuaji. Hii iliepusha hitaji la upasuaji mkubwa na kumwezesha kurejea kazini haraka.

Swali: Ni zipi baadhi ya dhana potofu ambazo watu wanazo kuhusu masuala kama haya?

Jibu: Kufuatia kisa hiki, maswali kadhaa yameibuka kuhusu iwapo mwanamume huyu angeweza kuwa mjamzito, iwapo alikuwa akipata hedhi, au iwapo alionekana kama mwanamke kwa nje.

Hakuna lolote kati ya hayo lililo la kweli. Alikuwa na mji wa uzazi na mirija ya uzazi, lakini havikuwa vimekua kikamilifu na ilikuwa haiwezekani kwake kupata ujauzito.

Mwili wake haukuwa na hali ya homoni kama ile ya wanawake.

Swali: Ni somo gani muhimu zaidi ambalo sekta ya afya inaweza kujifunza kutokana na kisa hiki?

Jibu: Somo tunalojifunza kutokana na kisa hiki ni kwamba hatupaswi kupuuza au kuona aibu kuhusu mabadiliko yoyote yasiyo ya kawaida mwilini.

Katika hali kama hiyo, daktari husika anapaswa kuwasiliana naye mara moja. Iwapo muundo wowote usio wa kawaida utagunduliwa katika mwili wa mtoto mchanga au kiungo kitakosekana, ushauri wa kimatibabu unapaswa kutafutwa mara moja, kwani hali hiyo inaweza kushughulikiwa vyema zaidi iwapo itagunduliwa mapema.