تیرانوسوروس رکس، گران‌ترین فسیل دایناسور در جهان

یک تیرانوسوروس رکس ۶۷ میلیون ساله در حراجی ساتبیز در نیویورک به قیمت ۵۰.۱ میلیون دلار فروخته شد؛ بیشترین مبلغی که تاکنون برای فسیل یک دایناسور داده شده است.

به گفته حراجی ساتبیز، فسیل این شکارچی «ترسناک» بیش از ۴ متر ارتفاع دارد و با بیش از ۶۰ درصد استخوان‌هایش، یکی از«کامل‌ترین» نمونه‌هایی است که تاکنون کشف شده است.

فسیل «گاس»، در مزرعه‌ای دورافتاده در ایالت داکوتای جنوبی آمریکا در سال ۲۰۲۱ کشف شد.

در سال ۱۹۹۷، ساتبیز اولین حراج تاریخ طبیعی خود را با فروش فسیل‌ها و دیگر شگفتی‌های ماقبل تاریخ برگزار کرد.

این حراج، رویدادی خاص بود که بیشتر موزه‌های جهان در آن شرکت کردند و به دنبال نمونه‌هایی برای اضافه کردن به مجموعه‌های خود بودند.

در آن روز، یک تیرانوسوروس رکس به نام «سو» در فهرست حراجی‌ها بود؛ که در نهایت به قیمت ۸ میلیون دلار به موزه «فیلد» در شیکاگو فروخته شد.

تقریباً ۳۰ سال بعد، تیرانوروس دیگری به نام گاس در حراج سالانه ظاهر شد. ارزش این نمونه جدید ۳۰ میلیون دلار تخمین زده شده بود، اما با رکورد جدیدی فروخته شد.

نام خریدار هنوز فاش نشده، اما این مبلغ در توان بیشتر موزه‌های جهان نیست و با توجه به فروش‌های قبلی می‌توان حدس زد یک ثروتمند پشت این خرید است.

این موضوع به بحث رو به رشدی در جهان تاریخ طبیعی دامن زده که آیا نمونه‌هایی با چنین اهمیت علمی باید تنها در موزه‌ها و برای استفاده دانشمندان حفظ شود؟

یا براساس استدلال حراج‌کنندگان باید به شکارچیان فسیل برای کشف دایناسورهای گمشده و نجات آن‌ها از انقراض دوم پاداش داد؟

کاساندرا هاتون، رئیس بخش تاریخ طبیعی ساتبیز، به خوبی می‌داند که برخی از دیرینه‌شناسان در راه کشف این موجودات چه کارهایی انجام می‌دهند.

او می‌گوید: «برخی از آن‌ها در هنگام حفاری‌ جان خود را از دست می‌دهند» و برای بسیاری از این شکارچیان، جایزه نهایی کشف یک تیرانوسوروس رکس است.

این دایناسور که میلیون‌ها سال پیش زندگی می‌کرد، نیازی به توصیف بیشتری ندارد، زیرا با ایفای نقش در فیلم‌هایی مانند «کینگ کنگ» و «پارک ژوراسیک» در فرهنگ جهانی ماندگار شده است.

کاساندرا هاتون در ادامه می‌گوید: «افرادی که به دنبال این فسیل‌ها می‌گردند، ماه‌ها در صحرا با کوله پشتی‌ زندگی می‌کنند و در مکان‌های دورافتاده‌ای چادر می‌زنند که مارهای زنگی، حشرات و شیرهای کوهی در آنجا زیست می‌کنند.»

گاس ۶۷ میلیون سال پس از قدم زدن در منطقه بدلندز در داکوتای جنوبی دوباره کشف شد.

دکتر فیان اسمیتویک، دیرینه‌شناس مستقلی که ۲۰ سال گذشته مشغول جمع‌آوری و نگهداری فسیل‌ها بوده است، توضیح می‌دهد که پیدا کردن فسیل، تقریباً بخش آسان کار است: «آن‌ها وقتی آشکار می‌شوند، فرو می‌پاشند.»

توماس هایت‌کمپ و تیمی که فسیل گاس را کشف کردند، نام آن را گری «گاس» لیکینگ گذاشتند، همان دامداری که فسیل در زمینش پیدا شد. این تیم سه سال را صرف حفاری دقیق در منطقه کرد.

کاساندرا هاتون توضیح می‌دهد: «شما فقط می‌توانید در طول فصل کشاورزی حفاری کنید. باید صبر کنید تا یخ زمین آب شود و سپس با سرعت حفاری کنید زیرا زمین دوباره [در ماه سپتامبر] یخ می‌زند.»

حفاری در سال ۲۰۲۳ کامل شد، اما تنها نیمی از راه پیموده شده بود. آن‌ها سه سال دیگر را صرف ترمیم و بازسازی اسکلت رکس کردند.

این حراج از مدت‌ها پیش برنامه‌ریزی شده و تا به امروز بزرگترین حراج بوده است.

در این حراج، رکورد قبلی فسیل دایناسورها بیش از ۵ میلیون دلار شکست. این رکورد متعلق به «اپکس» بود، یک استگوسوروس که ساتبیز در سال ۲۰۲۴ به قیمت ۴۴.۶ میلیون دلار فروخت،۱۱ برابر قیمتی که در ابتدا برای حراج در نظر گرفته شده بود.

در آن زمان حراج باید با قیمت اولیه پیشنهادی بالاتر از ۱۹ میلیون دلار آغاز می‌شد.

برای برخی از قدیمی‌ترین و بزرگترین موزه‌های جهان که با فسیل‌ها سر و کار دارند، این مبالغ هنگفت و دور از ذهن است.

پروفسور سوزانا میدمنت، پژوهشگر در موزه تاریخ طبیعی لندن می‌گوید: «در حال حاضر نمونه‌های بسیار زیادی در دسترس نیست.»

از سال ۲۰۲۰ به این سو شش دایناسور گران‌قیمت در حراج فروخته شدند از جمله استن، تی‌رکسی که در سال ۲۰۲۰ به قیمت ۳۱.۸ میلیون دلار فروخته شد آن هم با قیمت پایه ۶ تا ۸ میلیون دلار.

به گفته پرفسور میدمنت این قیمت‌ها مشکل‌سازند. او توضیح می‌دهد: «هیچ جایگزینی برای فسیل واقعی وجود ندارد. اگر قرار است مطالعه‌ای انجام دهیم فسیل، اولین نمونه برای درک آناتومی است. باید بدانیم چه چیزی واقعی است.»

به گفته او مطالعه بر روی زندگی گذشته روی کره زمین هرگز تا این حد مهم نبوده است.

پرفسور میدمنت می‌گوید: «در حال حاضر در وضعیتی هستیم که احتمالاً آغاز یک انقراض دسته جمعی است زیرا ما در حال تغییر خیلی سریع محیط زندگی‌مان هستیم. گذشته جهان، تنها داده‌ای است که می‌تواند برای اتفاقی که اکنون رخ می‌دهد و آینده‌ای که در راه است توضیحی داشته باشد. »

این فسیل‌ها فقط برای دانشمندان مهم نیست. به گفته پروفسور میدمنت، «دیدن استخوان‌های واقعی یک دایناسور در موزه، بهترین راه برای برقراری ارتباط با طبیعت برای همه است.»

او می‌گوید «فسیل دایناسورها فقط ارزش علمی ندارند بلکه آن‌ها مانند آثار هنری از سوی ثروتمندان خریداری می‌شود و همین امر به افزایش قیمت‌ها دامن زده است.»

«جای گازگرفتگی بزرگ روی جمجمه»

کاساندرا هاتون می‌گوید قیمت گاس نشان‌دهنده اهمیت این فسیل‌های نمونه‌ است.

او می‌گوید: «گاس یکی از بزرگترین و کامل‌ترین تی‌رکس‌هایی است که تاکنون پیدا شده است، ۶۱٪ از استخوان‌های آن وجود دارند که تقریبا نیمی از اسکلت است که نشان‌دهنده یک کشف علمی بزرگ است.»

وضعیت استخوان‌ها همچنین می‌تواند شناخت عمیقی از زندگی دایناسورها ارائه کند.

«جای گازگرفتگی بزرگی در بالای جمجمه دیده می‌شود که ممکن است حاصل یک نبرد باشد. استخوان‌هایی شکسته‌ شدند. در برخی از دنده‌ها، توده‌های بزرگی را در محل شکستگی می‌بینید که نشانه بهبود یافتن آن‌ها است.»

کاساندرا هاتون می‌گوید: «ماه‌هاست که با موزه‌های سراسر جهان تماس گرفته تا آنها را برای شرکت در حراج متقاعد کند. او می‌خواهد «چیزی که از نظر علمی مهم است، در دسترس همه باشد. »

او می‌گوید: «قیمت‌ها باید بازتابی از وقت، مهارت، هزینه و خطرهای مربوط به بازیابی دایناسورها هم باشد. بسیاری از جویندگان فسیل به نان شب محتاجند. آن‌ها افراد ثروتمندی نیستند بلکه با سرمایه شخصی خود دنبال این گونه کارها می‌روند. میلیاردرها آن‌ها را از زیر خاک بیرون نمی‌کشند. میلیاردرها آنها را فقط می‌خرند.»

کنت گریفین، بنیانگذار و مدیرعامل صندوق پوشش ریسک سیتادل، فسیل آپکس، استگوسوروس را در حراج خرید اما بعدا چهار سال آن را به موزه تاریخ طبیعی آمریکا قرض داد.

کتر اسمیتویک، که به صورت حرفه‌ای فسیل‌ها را بازیابی می‌کند و می‌فروشد در باره این ‌کار می‌گوید: «موزه‌ها مدت‌هاست که به مجموعه‌های علمی و هنری افراد ثروتمندی که این آثار را به آن‌ها قرض می‌دهند یا اهدا می‌کنند، متکی‌اند».

در مورد فسیل‌ها برخلاف آثار هنری و میراث باستانی، یک مانع بزرگ در راه نیکوکاری بخش خصوصی وجود دارد.

معتبرترین مجلات علمی، مطالعه‌ و تحقیق بر روی نمونه‌ای را که در یک مجموعه خصوصی است نمی‌پذیرند.

استدلال آن‌ها این است که دانشمندان باید بتوانند فسیل را در طول سال‌های متمادی، بارها و بارها بررسی و با نمونه‌های دیگر مقایسه کنند.

اگر آن شخص نیکوکار از تحقیقات خسته شود، چه اتفاقی می‌افتد؟ پروفسور میدمنت می‌گوید: «در مواردی صاحبان آن‌ها مرده‌اند و موارد زیادی هم وجود داشته که نمونه‌ها در مجموعه‌های خصوصی بوده‌اند و تحقیق و مطالعه بر روی آن صورت گرفته ولی بعدا از بین رفته است.»

دومین انقراض دایناسورها

اسمیت‌ویک می‌گوید احتمال از بین رفتن نمونه‌ها در موزه‌ها یک خطر جدی دیگر است.

مری آنینگ از جمع‌آوری‌کنندگان اولیه فسیل‌ها بود که بسیار هم پرکار بود. او در سال ۱۸۲۹، اولین فسیل اسکوالوراجا - معروف به «ماهی با چشم‌های آهنین پیچ‌خورده» - را کشف کرد. این حیوان ماقبل تاریخ، پلی ارتباطی بین کوسه‌ها و سفره‌ماهی‌ها بود. جسد آن به موسسه بریستول اهدا شد، اما حدود یک قرن بعد در بمباران جنگ جهانی دوم نابود شد.

از کاشفان فسیل و دانشمندان تا حراج‌کنندگان، همه اتفاق نظر دارند که بدون پشتکار و مهارت این شکارچیان حرفه‌ای، هیچ نمونه‌ای برای مطالعه وجود نداشت و کشفیات علمی بسیار کمتری در دسترس بود.

کاساندرا هاتون از حراجی ساتبیز می‌گوید: «آن‌ها دایناسورها را از انقراض دوم نجات می‌دهند.»

فیان اسمیت‌ویک به خوبی از نقش زمان برای نجات فسیل‌ها در شکارگاه خود در سواحل ژوراسیک انگلستان آگاه است. «من سنگی پیدا کرده‌ام که تصویر کاملی است از آنچه یک ساعت پیش یک ماهی بوده، روی آن نقش بسته و حالا دیگر نیست. تصور کنید موجی می‌آید و آن سنگ را می‌شکند، موج بعدی می‌آید و ماهی را از بین می‌برد. امواج دریا آن را به ۱۰ هزار قطعه تقسیم می کنند. تمام. دیگر برای همیشه از دست رفته.»

فسیل‌های زیادی پیش از آن که از بین بروند، کشف می‌شوند اما در اغلب موارد هرگز به حراجی‌هایی مانند ساتبیز راه پیدا نمی‌کنند.

این فسیل‌ها کوچک‌ترند و کمتر به آنها اهمیت می‌دهند اما می‌توانند ارزش بسیار زیادی هم برای موزه‌ها و هم برای مردم داشته باشند.

دکتر اسمیتویک می‌گوید: «نمونه‌های بی‌شمار دیگری وجود دارند که در دیرینه‌شناسی اهمیت بیشتری دارند. افرادی را داریم که فسیل‌های صدفی یا آمونیت‌ها را در ساحل به بچه‌ها می‌فروشند و همین کنجکاوی را در دنیای بیرون برمی‌انگیزد.»