چرا دیدار ترامپ و دلسی رودریگز در نیویورک، در نزدیکی زندان مادورو مهم است؟

دونالد ترامپ و دلسی رودریگز با دیداری رو در رو، روابط نزدیک و نامعمولی را که میان آن‌ها به عنوان رهبران آمریکا و ونزوئلا شکل گرفته است، تثبیت کردند؛ دو کشوری که زمانی دشمنان سرسخت یکدیگر بودند و اکنون به شرکایی نزدیک تبدیل شده‌اند.

این دیدار شامگاه سه‌شنبه در نیویورک برگزار شد و بنا بر گفته یک منبع در کاخ سفید، از طرف آمریکا علاوه بر ترامپ، مارکو روبیو، وزیر خارجه؛ اسکات بسنت، وزیر دارایی؛ سوزی وایلز، رئیس دفتر ترامپ؛ و استیون میلر، مشاور امنیت ملی نیز در آن حضور داشتند.

رودریگز در پیامی در شبکه ایکس گفت که با ترامپ «دیداری تاریخی» داشته است؛ دیداری که در آن درباره تقویت روابط دوجانبه و «پیشبرد برنامه‌ای برای همکاری در حوزه‌های راهبردی مانند انرژی، معدن، امنیت و دیگر موضوعات مورد علاقه مشترک» گفت‌وگو کرده‌اند.

او همچنین از ترامپ و دولت او بابت حمایتی که پس از زمین‌لرزه‌های ماه ژوئن در ونزوئلا ارائه کردند و نیز «پشتیبانی از روند بازگشت» این کشور به نهادهای چندجانبه تشکر کرد.

او افزود: «ونزوئلا و ایالات متحده روابطی تاریخی با یکدیگر دارند؛ روابطی که در این مرحله تازه، وظیفه داریم آن را از راه گفت‌وگو هدایت کنیم.»

این دیدار پشت درهای بسته و در هتل لاته پالاس برگزار شد؛ در جریان مراسم استقبالی که ترامپ برای رهبران خارجی شرکت‌کننده در مجمع عمومی سازمان ملل متحد ترتیب داده بود.

این هتل مجلل در قلب منهتن قرار دارد و کمتر از ۱۵ کیلومتر با زندان بروکلین فاصله دارد؛ جایی که نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور پیشین ونزوئلا، در آن زندانی است.

اما به نظر می‌رسد نه ترامپ و نه رودریگز دیگر بر سرنوشت مادورو متمرکز نیستند؛ مادورو را نیروهای نظامی آمریکا که ترامپ در ماه ژانویه به کاراکاس فرستاد، دستگیر کردند و رودریگز که معاون او بود، با موافقت واشنگتن به عنوان رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا جای او را گرفت.

از آن زمان، ترامپ تاکید کرده است که آمریکا ونزوئلا را اداره خواهد کرد و توافق‌هایی جنجال‌برانگیز با رودریگز اعلام کرده است؛ از جمله توافقی در ماه گذشته که بر اساس آن آمریکا کنترل بیش از یک‌پنجم ذخایر عظیم نفتی این کشور آمریکای جنوبی را در اختیار می‌گیرد.

ترامپ در سخنرانی خود در برابر مجمع عمومی سازمان ملل که مملو از رهبران کشورهای مختلف جهان بود، از جمله دلسی رودریگز، مادورو را «دیکتاتور» و «جنایتکار» خواند، اما بار دیگر این موضوع را مطرح کرد که اقدام نظامی آمریکا در ونزوئلا برای بازداشت او، دستاوردی اقتصادی داشته است.

او گفت: «غنیمت به برنده می‌رسد.»

در حالی که در کوتاه‌مدت نه انتخاباتی در ونزوئلا در چشم‌انداز دیده می‌شود و نه تغییری در حکومت، این نخستین دیدار حضوری میان ترامپ و رودریگز، اوج نزدیکی میان آن دو را نشان می‌دهد.

بنجامین گدان، مدیر برنامه آمریکای لاتین در مرکز استیمسون، یک اندیشکده فراحزبی در واشنگتن، به بی‌بی‌سی موندو گفت: «به نظر می‌رسد ترامپ نسبت به گذار دموکراتیک در ونزوئلا بی‌علاقه است و از رابطه خود با حکومت اقتدارگرای کنونی رضایت دارد.»

مصلحت مشترک؟

برای درک این‌که رابطه دولت ترامپ با ونزوئلا تا چه اندازه تغییر کرده است، کافی است رویارویی سختی را به یاد بیاوریم که دو طرف چند سال پیش با یکدیگر داشتند.

ترامپ در سال ۲۰۱۹، در نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود، در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک گفت: «کوبا ثروت نفتی ونزوئلا را غارت می‌کند تا حکومت کمونیستی فاسد خود را حفظ کند.»

او افزود: «ما در انتظار روزی هستیم که دموکراسی دوباره برقرار شود و ونزوئلا آزاد باشد.»

رودریگز که در همان سال نمایندگی ونزوئلا را در این مجمع جهانی بر عهده داشت، دولت ترامپ را متهم کرد که با استفاده از تحریم‌های اقتصادی برای وادار کردن کشورش به تغییر حکومت، «نوعی تازه از تروریسم دولتی» را به کار می‌گیرد.

اما اکنون، پس از نخستین دیدار میان روسای جمهور در قدرت آمریکا و ونزوئلا در بیش از یک دهه، دست‌کم در عرصه عمومی، هیچ سرزنش یا خواست دموکراتیکی میان آن‌ها مطرح نشده است.

دو دولت گفت‌وگوهای مستقیم میان مقام‌های ارشد خود را حفظ کرده‌اند و همکاری‌شان را در برخی حوزه‌ها گسترش داده‌اند.

آمریکا در ماه آوریل نام رئیس‌جمهور ونزوئلا را از فهرست تحریم‌های خود حذف کرد؛ اقدامی که از جمله به او امکان داد به آمریکا سفر کند و با ترامپ دیدار داشته باشد.

ماه بعد، خبرگزاری آسوشیتدپرس گزارش داد که دولت ترامپ از دادستان‌های آمریکایی خواسته است از دخیل کردن رودریگز در تحقیقات مربوط به جرایم احتمالی خودداری کنند، هرچند نام او در فهرست زیر نظر اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا قرار داشت.

واشنگتن هفته گذشته اعلام کرد که ونزوئلا را از فهرست کشورهایی که به همکاری ناکافی در مبارزه با قاچاق مواد مخدر متهم هستند، خارج کرده است.

ترامپ همچنین سرمایه‌گذاری شرکت‌های آمریکایی در ونزوئلا را تشویق کرده است؛ به‌ویژه پس از آن‌که در اوت ۲۰۲۶ از «بزرگ‌ترین توافق نفتی تاریخ» با این کشور خبر داد؛ توافقی که بر اساس آن واشنگتن کنترل اکثریت ۶۵ میلیارد بشکه از ذخایر اثبات‌شده نفت خام ونزوئلا را در اختیار خواهد داشت.

علاوه بر آن توافق که در هر دو کشور با تردیدها و انتقادهایی همراه شد، دولت رودریگز نیز اقداماتی در حمایت از ترامپ انجام داد؛ از جمله بازداشت و استرداد الکس ساب، وزیر پیشین صنایع این کشور، به آمریکا. ساب در همین ماه در برابر یک قاضی فدرال در فلوریدا به پول‌شویی اقرار کرد و پذیرفت با بازرسان همکاری کند.

ایمدات اونر، تحلیلگر دانشگاه بین‌المللی فلوریدا و دیپلمات پیشین ترکیه در کاراکاس، به بی‌بی‌سی موندو می‌گوید دیدار ترامپ و رودریگز تا ۹ ماه پیش غیرقابل تصور بود، اما هر دو می‌توانند از وضعیت کنونی سود ببرند.

اونر می‌گوید: «دولت ترامپ در حال تضمین ثبات حکومت ونزوئلا است، چون کاخ سفید نمی‌خواهد در آن کشور هیچ ریسکی بپذیرد؛ چون این تنها موفقیت سیاست خارجی است که تاکنون به دست آورده است.»

او می‌افزاید: «دلسی رودریگز از پشتوانه رای مردمی برخوردار نیست، اما اکنون تمام مشروعیت او از واشنگتن سرچشمه می‌گیرد و از این وضعیت بسیار خرسند است، چون در غیر این صورت نمی‌توانست در قدرت باقی بماند.»

به باور این تحلیلگر، این وضعیت باعث خواهد شد روند کنونی «دست‌کم در دو سال آینده و تا پایان دولت ترامپ» ادامه پیدا کند.

«تغییری بنیادین»

یک پرسش همچنان بی‌پاسخ مانده است: آیا حمایت ترامپ باعث خواهد شد رودریگز در داخل کشور و به‌ویژه در عرصه بین‌المللی، پذیرش بیشتری به دست آورد؟

ترامپ در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت که پس از دستگیری مادورو، «صدها زندانی سیاسی ونزوئلایی آزاد شده‌اند» و «بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی جهان در حال ورود» به این کشور هستند.

او گفت: «ما در همکاری نزدیک با رهبران ونزوئلا هستیم تا آینده‌ای بسیار بهتر برای مردم ونزوئلا بسازیم.»

این تحولات در حالی رخ می‌دهد که برخی میان ترامپ و هوگو چاوز، رهبر سوسیالیست ونزوئلا، شباهت‌هایی می‌بینند؛ برای نمونه، رئیس‌جمهور آمریکا اخیرا اعلام کرد که دسترسی برخی رسانه‌های خبری به کاخ سفید را ممنوع می‌کند.

چارلز شاپیرو که بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۴ به عنوان دیپلمات آمریکا در ونزوئلا خدمت کرده بود، در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هوگو چاوز دقیقا همین کار را زمانی انجام داد که من سفیر آمریکا در ونزوئلا بودم.»

دولت رودریگز در اوت ۲۰۲۶ گفت‌وگویی را با بخشی از مخالفان آغاز کرد که با استقبال برخی دولت‌ها روبه‌رو شد، اما هنوز برنامه روشنی برای برگزاری انتخابات در این کشور وجود ندارد.

با وجود بهبودهایی در وضعیت حقوق بشر در ونزوئلا، یک گزارش سازمان ملل هفته گذشته هشدار داد که ساختارهایی که زمینه‌ساز جنایت‌ علیه بشریت در این کشور بوده‌اند «برچیده نشده‌اند و دولت موقت نیز هیچ نشانه‌ای از تمایل به اصلاح آن‌ها نشان نداده است.»

بر اساس گزارش‌ها، رودریگز روز دوشنبه با یک جت خصوصی دارای ثبت آمریکایی وارد نیویورک شد و با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، و اعضای نهادهای بین‌المللی اعتباردهنده دیدار کرد.

خوزه آنتونیو کاست، رئیس‌جمهور راست‌گرای شیلی، گفته است که کشورش در حال «از سرگیری» روابط خود با ونزوئلا است؛ روابطی که از سال ۲۰۲۴ متوقف شده بود.

«برای مادورو وضعیت عجیبی است»

رودریگز هفته پیش میزبان سانتیاگو پنیا، رئیس‌جمهور محافظه‌کار پاراگوئه، در کاراکاس بود؛ دیداری که بیش از یک سال پس از قطع روابط دیپلماتیک میان دو کشور انجام شد.

برخی کارشناسان این تحولات را نشانه‌هایی می‌دانند از این‌که آمریکا در پی آن است که متحدانش، پس از دستگیری مادورو، دولت ونزوئلا را به عنوان حکومتی مشروع بپذیرند.

رئیس‌جمهور پیشین ونزوئلا همچنان در زندانی در بروکلین زندانی است و روند رسیدگی به اتهام‌های مربوط به قاچاق مواد مخدر و جرایم مرتبط با تسلیحات علیه او ادامه دارد؛ اتهام‌هایی که او آن‌ها را رد می‌کند.

مادورو و همسرش، سیلیا فلورس، که همراه او دستگیر و به آمریکا مسترد شد، از قاضی پرونده خواسته‌اند اتهام‌ها را رد کند. آن‌ها استدلال کرده‌اند که به عنوان رئیس‌جمهور و بانوی اول یک کشور مستقل، در برابر دستگاه قضایی آمریکا از مصونیت برخوردار بوده‌اند.

اما اگر مادورو در محاکمه‌ای که قرار است در ژوئن ۲۰۲۷ برگزار شود، در اتهام توطئه برای ارسال کوکائین به آمریکا مجرم شناخته شود، ممکن است به حبس ابد محکوم شود.

بنجامین گدان که پیش‌تر در کاخ سفید و وزارت خارجه آمریکا مسئولیت‌هایی در حوزه آمریکای لاتین بر عهده داشته است، می‌گوید: «باید برای مادورو گیج‌کننده باشد که می‌بیند با معاون پیشینش مانند یک مقام بلندپایه مهمان رفتار می‌شود، در حالی که خود او در بروکلین بازداشت است، چون احتمالا بخش زیادی از آنچه دلسی به آمریکا پیشنهاد می‌دهد، او نیز حاضر بود پیشنهاد کند.»

این کارشناس می‌گوید از زمان پایان جنگ سرد، دولت‌های مختلف آمریکا دموکراسی را تنها نظام سیاسی پذیرفتنی در قاره آمریکا تلقی کرده‌اند.

او همچنین می‌گوید دیدار ترامپ با رودریگز «نشان می‌دهد که به نظر می‌رسد آمریکا در حال بازنگری در آن رویکرد است؛ امری که می‌تواند به معنای تغییری بنیادین در سیاست خارجی این کشور در قبال آمریکای لاتین باشد.»