ሰው ሠራሽ አስተውሎት አዲስ ዓይነት ቫይረስ ለመንደፍ ጥቅም ላይ ዋለ

የአሜሪካ ተመራማሪዎች ሙሉ በሙሉ ጥቅም ላይ የዋሉ እና በላብራቶሪ ውስጥ ሊባዙ የሚችሉ አዳዲስ ቫይረሶችን ለመንደፍ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ጥቅም ላይ መዋሉን አስታወቁ።

የአንድ ፍጥረት ሙሉ ዘረ መል (ጂኖም) በሰው ሠራሽ አስተውሎት በተሳካ ሁኔታ ሲሰራ ይህ ለመጀመሪያ ጊዜ ነው።

ተመራማሪዎቹ ይህንን ተጠቅመው 16 አዳዲስ ቫይረሶች በመፍጠር ባክቴሪያዎችን መበከል ችለዋል። እነዚህ ቫይረሶች ሰዎች ላይ ምንም ዓይነት አደጋ የማያደርሱ መሆናቸውንም ጨምረው አስታውቀዋል።

ይህ ግኝት በሳይንስ ዘርፍ ለሕክምና አዲስ ምዕራፍ ሊከፍት የሚችል "እጅግ ወሳኝ የሆነ ነጥብ" ተብሎ ተገልጿል። ይኹን እንጂ ባለሙያዎች በሰው ሠራሽ አስተውሎት (ኤአይ) የተነደፉ ቫይረሶች "አስቸኳይ" የደህንነት እና የጥበቃ ስጋቶችን እንደሚፈጥሩ አስጠንቅቀዋል።

የሰው ሠራሽ አስተውሎት የሚጠቀሙ መሣሪያዎች በፍጥነት እያደጉ ሲሆን፣ አዳዲስ አንቲባዮቲኮችን ለመንደፍም ጥቅም ላይ ውለዋል።

ነገር ግን ከመጀመሪያው አንስቶ አዲስ እና አዋጭ የሆነ ቫይረስን ከመንደፍ ጋር ሲነጻጸር ያ በአንጻራዊነት ቀላል ነው።

"ይህ በጄኔሬቲቭ ኤአይ (generative AI) አማካኝነት ሊነደፉ በሚችሉ ውስብስብ ስራዎች ረገድ የሚቀጥለው እርምጃ ነው፤ ሙሉ ጂኖምን ለመንደፍ ጄኔሬቲቭ ኤአይ ጥቅም ላይ ሲውል ይህ የመጀመሪያው ጊዜ ሲሆን። ውጤቱም በሴሎች ውስጥ ራሱን ማብዛት እና ሌሎች ተግባራትን ማከናወን የሚችል ነው... ይህ ለእኛ አዲስ የሙከራ መስክ ነበር" ሲሉ የስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ ረዳት ፕሮፌሰር ብራያን ሂ ለቢቢሲ ተናግረዋል።

ቴክኖሎጂው ልክ እንደ ቻትጂፒቲ ባሉ እና ተከታታይ ጽሑፎችን አስቀድመው በሚገምቱ 'ትላልቅ የቋንቋ ሞዴሎች' መልክ ይሰራል።

በዚህ ሁኔታ ግን፣ ኢቮ 1 እና ኢቮ 2 በመባል የሚታወቁት እነዚህ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (ኤአይ) ሞዴሎች የሚገምቱት ቃላትን ሳይሆን 'የሕይወትን ቋንቋ' ነው።

የኤአይ ሞዴሎቹ ከቫይረሶች፣ ከባክቴሪያ፣ ከእፅዋት እና ከሰዎች በመጡ የዘረመል ኮዶች ላይ የሰለጠኑ ናቸው።

ከዚያም የተወሰኑ የባክቴሪያ ዓይነቶችን ብቻ የሚያጠቃ ባክቴሪዮፋጅ ተብሎ የሚጠራውን የቫይረስ ዓይነት ለማምረት እንዲችሉ ሆነው ተሰርተዋል።

የስታንፎርድ ተመራማሪዎች ከፍተኛ ተስፋ የሚሰጡ 302 የሰው ሠራሽ አስተውሎት ንድፎችን መርጠው በቤተ-ሙከራ ውስጥ አዘጋጁዋቸው። ከእነዚህም መካከል 16ቱ የኢ-ኮላይ (E. coli) ባክቴሪያን በመግደል ረገድ ውጤታማ ሆነው ተገኝተዋል።

ቫይረሶች ሕያው አይደሉም፤ ስለዚህ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ሕያው ፍጥረታትን ለመፍጠር የሚያስችለው ደረጃ ላይ ለመድረስ ሌላ ትልቅ የእድገት እርምጃ መውሰድ ይኖርበታል።

የፋጅ (phage) የዘረ-መል ኮድ (genetic code) ርዝመት ወደ 5,400 የሚጠጉ ናቸው። በሕያው ሕዋስ ውስጥ የሚገኝ እጅግ ትንሹ ጂኖም ወደ 500,000 የሚጠጉ ጥንዶችን ያካተተ ነው። የሰው ልጅ ጂኖም ደግሞ ሦስት ቢሊዮን ጥንዶችን ይይዛል።

ሄይ እንደሚሉት አንዳንድ ቀላል ህዋሳትን በዚህ መልኩ ለመፍጠር መሞከር "ምናልባትም ከፍተኛ ስራ የሚጠይቅ ቢሆንም፣ የማይቻል ግን አይደለም"፤ እንዲሁም ለዚህ ዓላማ ለመስራት "በእርግጠኝነት ፍላጎት አላቸው"።

በስፔን በሚገኘው የፖምፔው ፋብራ ዩኒቨርሲቲ ሰው ሠራሽ አስተውሎት ባዮሎጂ ላቦራቶሪ ውስጥ የሚሰሩት ፕሮፌሰር ማርክ ጉኤል ይህ ጥናት "እጅግ ወሳኝ የሆነ የመሸጋገሪያ ምዕራፍ" እንደሆነ ገልጸዋል፤ ምክንያቱም ብለው "በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ባዮሎጂን በኮምፒውተር አማካኝነት መንደፍ ጀምረናል" ብለዋል።