Исроилга учаётган Flydubai учоғидаги пичоқлаш ҳодисаси ҳақида нима маълум?

Дубайдан Тел-Авивга йўл олган рейс чоршанба куни йўналишини ўзгартириб, Саудия Арабистонига қўнди. Исроил бош вазири Бинямин Нетаняхунинг айтишича, учувчилардан бири бошқасини пичоқлаб, "кўринишидан самолётни қулатишга уринган".

Нетаняху қўшимча қилишича, гумонланувчи учувчи ҳибсга олинган ва Саудия Арабистони ҳокимияти томонидан сўроқ қилинмоқда.

Пичоқланган учувчи, Ҳиндистон фуқароси капитан Смит Маччҳар экани айтилмоқда. Рейс қўнганидан сўнг у шифохонага олиб кетилган. Кейинроқ Исроил бош вазири уни "қаҳрамон" деб атаган.

Исроил мудофаа вазири Исроил Катц бу ҳодисани "жиҳодчи террор хуружига уриниш" деб баҳолади. Би-би-си ҳозирча ҳодисанинг эҳтимолий сабаблари юзасидан полиция, тезкор хизматлар ёки терговчилардан расмий баёнот олгани йўқ.

Ҳозирча маълум бўлган тафсилотлар шулардан иборат.

Парвозда нима юз берди?

Flydubai FZ1073 рейси Бирлашган Араб Амирликларидаги Дубай халқаро аэропортидан Исроилдаги Бен-Гурион аэропортига йўл олган ҳолда Гринвич вақти билан соат 03:05 да (маҳаллий вақт билан 07:05 да) ҳавога кўтарилган.

Рейсда камида 150 киши бўлган. Нетаняҳунинг айтишича, йўловчиларнинг "деярли барчаси" исроиллик бўлган.

Flightradar24 парвозларни кузатиш сайти маълумотларига кўра, самолёт ҳавога кўтарилганидан тахминан икки ярим соат ўтгач, Саудия Арабистони устидан тез пасайган. У соат тахминан 05:21 да икки дақиқадан кам вақт ичида 5 минг метрдан ортиқ пастлаган.

Орадан бир неча дақиқа ўтиб, самолёт фавқулодда ҳолат кодини, яъни squawk 7700 кодини берган. Кейин эса уни самолёт олиб қочилганини билдирувчи squawk 7500 кодига ўзгартирган.

Соат 05:40 да учоқ, қисқа вақт давомида Иордания ҳаво ҳудудига кирганидан сўнг, Саудия Арабистонига қайта бурилган. Кейинроқ у қўниш учун қўлда бошқариладиган пасайишни бошлаган.

Бир соатдан кам вақт ўтгач, самолёт яна squawk 7700 кодига қайтган.

Дастлабки маҳаллий оммавий ахборот воситаларида чиққан хабарларда исроиллик расмийларга таяниб, икки учувчи ўртасида жанжал чиққанлиги айтилган эди.

Бироқ чоршанба куни ҳодисадан кейин сўзлаган Нетаняҳу кейинроқ тарқалган хабарларни тасдиқлаб, бир учувчи бошқасини пичоқлагани ва шундан сўнг "кўринишидан самолётни қулатишга урингани"ни айтди.

Унинг сўзларига кўра, исроиллик йўловчилардан бири унга "самолёт айлана бошлади ва пасайишга киришди", деб айтган. Шундан сўнг йўловчи ва экипаж аъзоларидан бири учувчилар кабинасига бориб, "пичоқлашни амалга оширган учувчи"ни жиловлаган.

Жойлашув маълумотларига кўра, самолёт Саудия Арабистонининг шимоли-ғарбидаги Табук аэропортига йўналтирилган ва соат 06:58 да қўнган.

Саудия Арабистонидаги Ҳиндистон элчихонаси маълумотига кўра, ҳозирда аҳволи барқарор бўлган пичоқланган учувчи кейинроқ Ҳиндистон фуқароси капитан Смит Маччҳар экани аниқланган.

Маччҳарга юксак баҳо берган Нетаняҳу уни "ҳақиқий қаҳрамон" деб атади ва "у Исроил фуқаролари ҳамда бошқа мамлакатлар фуқароларини ўз ичига олган 174 кишининг ҳаётини сақлаб қолди", деди.

Йўловчилар нима дейди?

Бош вазир идораси томонидан эълон қилинган видеода кейинчалик Нетаняҳу томонидан кутиб олинган ва қаҳрамон сифатида таърифланган йўловчи Янив Ҳаюн ўзининг ва бошқаларнинг учувчилар кабинaси эшигини очишга уринганини айтган. Аммо пичоқланган учувчи эшикка жуда яқин турган эди.

Ҳаюннинг айтишича, учувчи ҳушидан кетишидан олдин жароҳатланган эркак эшикни очишга улгурган.

Унинг сўзларига кўра, ичкарида ҳужумчи "учоқни ишдан чиқариш учун асбоб-ускуналарни бузишга уринган".

Шундан сўнг Ҳаюн ҳужумчини бўйнидан маҳкам ушлаб, уни учувчилар кабинасидан ташқарига тортиб чиққанини айтган. Кейин бошқа йўловчилар уни ерга босиб туришга ёрдам берган.

У қўшимча қилишича, учоқнинг "бошқарув мосламаларини тортиб бошқарган". Ҳаюн Нетаньяҳуга буни Канаданинг Air Crash Investigation ҳужжатли сериалини томоша қилиши билан изоҳлаган.

"Учоқ бироз бўлса-да барқарорлаша бошлади, кейин эса [бошқа] бир учувчи назоратни ўз қўлига олишини айтди", деган у.

Яна бир йўловчи Звика Менесс Исроилнинг Kan News жамоат телерадиоканалига у ва бошқа йўловчилар ҳужумчини "ўзининг пластик боғлагичлари ва қулоқчинлар билан" боғлаб қўйишганини айтди.

"Бу ерда жуда оғир ва кучли руҳий зарбага дуч келган болалар ва оилалар бор", деб қўшимча қилди у.

Ясмин Абукасис Reuters агентлигига парвозда бўлган қизининг айтишича, қўлида пичоқ бўлган эркак учувчилардан бирини полга йиқитганини ва атроф қонга беланганини айтди.

"Учоқ бошқарувдан чиқа бошлади. Шунинг учун ҳамма қичқирди, улар ҳалок бўляпмиз деб ўйлади", деди Абукасис AP ахборот агентлигига.

Бен-Гурион аэропортидан туриб сўзлаган Абукасиснинг айтишича, қизи унга қўнғироқ қилиб, бир учувчи ёрдам чақирганида қичқириқларни эшитганини айтган. Унинг қўшимча қилишича, бошқа икки учувчи учоқ бошқарувини қўлга олган, бошқа йўловчилар эса қўлида пичоқ бўлган эркак томон югурган.

Парвозда бўлган Алмог Итали оммавий ахборот воситаларига учоқни қўндирган учувчилардан бири британиялик бўлганини айтди. Италининг сўзларига кўра, иккинчи учувчи европалик бўлган, аммо у аниқ қайси мамлакат фуқароси эканини айтмаган.

Аёл йўловчилардан бири одамлар учоқ пасая бошлаганини англаган пайтни "ниҳоятда стрессли вазият" деб таърифлади.

"Биз учувчилар бошқарувни йўқотганини тушундик", деди у Isroil Hayom рўзномасига.

"Бу ерда кийимлари қонга беланган одамлар бор", деди у ва шундай қўшимча қилди, "Ҳозир биз яхши аҳволдамиз ва уйга қайтишни истаймиз".

Ҳодисага муносабат қандай бўлди?

Ҳодисадан кўп ўтмай, Исроил ва Саудия Арабистони ҳарбий-ҳаво кучлари қирувчи самолётларни йўллади. Айни пайтда Нетаньяҳу шошилинч маслаҳатлашувлар ўтказди.

Чоршанба куни кейинроқ сўзлаган Нетаняҳу вазиятни "ўта жиддий хавфсизлик ҳодисаси" деб атади.

Унинг қўшимча қилишича, Исроил хавфсизлик кучлари "йўловчилар хавфсизлигини таъминлаш учун тегишли идоралар билан яқин алоқани сақлаб турибди".

"Ғайриоддий топқирлик ва жасорат кўрсатган бу қаҳрамонларга таҳсин айтаман", деди у. "Улар кўплаб инсонлар ҳаётини сақлаб қолди ва йирик фожианинг олдини олди".

Ҳиндистон бош вазири Нарендра Моди ижтимоий тармоқларда Маччҳарнинг ҳаракатларини мақтаб, уни қаҳрамон деб атади.

"Унинг жасорати юзлаб инсонлар ҳаётини сақлаб қолиш ва катта фожианинг олдини олишга ёрдам берди. Ҳиндистон капитан Маччҳар билан фахрланади", деб ёзди Моди X тармоғида эълон қилинган баёнотида.

Flydubai эса ўз баёнотида "учувчилар кабинасида можаро юз берганини" ва парвоз "рейсда бўлган Flydubaiнинг навбатдаги экипажи томонидан муваффақиятли тарзда назоратга олингани, шундан сўнг учоқ Табук аэропортига хавфсиз йўналтирилиб, қўндирилгани"ни билдирди.

Авиакомпаниянинг маълум қилишича, йўловчилар ва экипажни олиб кетиш учун Табукка иккита қўшимча учоқлар юборилган ва ҳодиса бошқа режалаштирилган парвозларга таъсир кўрсатмаган.

Йўловчиларни қайтариш учун ташкил этилган рейс маҳаллий вақт билан соат 17:40 да (Гринвич вақти бўйича 14:40 да) Табукдан учиб кетган ва маҳаллий вақт билан тахминан соат 18:40 да (Гринвич вақти бўйича 15:40 да) Тел-Авивга етиб келган.

Компания вакили қўшимча қилиб шундай деди: "Ҳозирги устувор вазифамиз ушбу ҳодисага жалб қилинган барча йўловчилар ва экипаж аъзоларининг хавфсизлиги, соғлиги ва фаровонлигини таъминлаш ҳамда расмий терговни қўллаб-қувватлашдан иборат".

АҚШ президенти Доналд Трамп ҳодисадан сўнг Нетаняҳу билан гаплашганини айтди. Унинг сўзларига кўра, ҳужумчи "балки террорист бўлган" ёки кўринишидан ҳужум ортида бошқа сабаблар бўлган.