Украина Россияни қутқарув операциясини нишонга олишда айбламоқда: "Қўш зарба" ҳужуми оқибатида 72 киши ҳалок бўлди.

Сурат манбаси, Dmytro Smolienko/ Ukrinform/Future Publishing via Getty Images
- Author, Мерлин Томас
- Role, BBC Verify мухбири
- Author, Пол Браун
- Role, BBC Verify
- Published
- Ўқилиш вақти: 6 дақ
Украина расмийлари фронт чизиғига яқин қишлоқда содир этилган ва камида 72 кишининг ҳаётига зомин бўлган қонли "қўш зарба" ҳужумидан икки ҳафта ўтиб, Россияни қутқарув ва тиклаш ишларини нишонга олишда айблади.
Украина маълум қилишича, Россия 2 ноябр куни Комишуваха қишлоғидаги гуманитар ёрдам марказига кетма-кет икки марта ҳужум қилган. Улардан бири аҳоли хавфсизлик учун бошпана топган жойга ташланган, оғирлиги 3 000 кг бўлган авиация бомбаси бўлгани айтилмоқда.
Ҳужумдан кейинги кунларда эълон қилинган ва тасдиқланган суратларда ҳодиса жойидаги фавқулодда хизматлар транспорт воситалари ҳамда қазиш техникаси шикастланганини кўриш мумкин.
Украина Давлат фавқулодда вазиятлар хизмати (ДСНС) BBC Verify'га қутқарув ишлари давомида Россия томонидан бир неча бор зарбалар берилганини маълум қилди.
End of Ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларимиз
ДСНС маълум қилишича, уч нафар полиция ходими, тўрт нафар ишчи ва икки қутқарув ити жароҳатланган, шунингдек бешта транспорт воситаси шикастланган.
Duşman u yerda amalga oşirilayotgan işlar, aslida, halok bölganlarni qidirişga qaratilgan gumanitar operatsiya ekanini juda yaxşi biladi.
"Такрорий ўққа тутиш хавфи туфайли фавқулодда вазиятлар ходимлари мунтазам равишда ишни тўхтатишга ва хавфсиз жойга чекинишга мажбур бўлмоқда", дея қўшимча қилди идора.
ДСНС маълум қилишича, ҳалок бўлганлар сони камида 72 кишига етган бўлиб, бу Россия 2022 йил феврал ойида Украинага қарши тўлиқ кўламли босқинни бошлаганидан бери содир бўлган энг қонли якка ҳодисалардан бири ҳисобланади.

Сурат манбаси, DSNS
Украина Хавфсизлик хизмати (СБУ) томонидан ҳодисани тергов қилаётган разведка ходими Олексий, фақат исми ошкор этилишини сўраб, қутқарув транспорт воситалари "аниқ белгиланган" бўлганини айтди ва Россияни "гуманитар техникани атайлаб йўқ қилишда" айблади.
Унинг қўшимча қилишича, қишлоқ инфратузилмаси ва Комишувахада ҳали ҳам яшаб келаётган одамлар ҳам дронлар ва бомбалар орқали мунтазам нишонга олинмоқда. Олексий Россия кучларини "тинч аҳолига, тинч яшовчиларга қарши очиқ террор" уюштиришда айблаб, бунинг мақсади жабҳа яқинидаги ҳаётни имконсиз қилиш эканини айтди.
BBC Verify Украина полицияси томонидан тарқатилган видеоларни тасдиқлади. Уларда 2 ноябрдаги ҳужумдан кейинги куни ҳодиса жойида бўлган қутқарувчиларнинг "дрон, дрон" дея бақириб, бошпана излаб қочаётганини кўриш мумкин. Шунингдек, бир гуруҳ одамнинг жабрланувчига ёрдам кўрсатаётгани ҳам тасвирланган.

Сурат манбаси, DSNS
Олексийнинг айтишича, вайроналар орасидан жасадларни олиб чиқиш ишлари ҳали ҳам давом этмоқда. "Душман у ерда амалга оширилаётган ишлар, аслида, ҳалок бўлганларни қидиришга қаратилган гуманитар операция эканини жуда яхши билади".
BBC Verify Россия Мудофаа вазирлигидан хусусан Комишувахадаги ҳужумлар юзасидан изоҳ сўради, аммо жавоб олмади.

Россия Мудофаа вазирлиги 2 ноябр куни эълон қилган умумий баёнотда бутун мамлакат бўйлаб Украина ҳарбийлари фойдаланаётган энергетика ва транспорт инфратузилмаси нишонга олинганини билдирган.
Комишувахада ҳарбий ёки саноат объектлари мавжуд бўлмаса-да, у Украина қўшинларининг ҳаракати, таъминот ва эвакуацияси учун фойдаланиладиган муҳим йўналишга яқин жойлашган. Қишлоқ 28 октябр куни ҳам Россия томонидан ҳужумга учрагани ҳақида аввал хабар қилинган эди.
Полиция радиоси орқали такрорий ҳужум ҳақида огоҳлантиришлар эшитилди
Маҳаллий аҳоли 2 ноябр куни маҳаллий Telegram гуруҳида ёрдам маҳаллий вақт билан соат 10:00 дан 12:00 гача (Тошкент вақти билан 13:00-15:00) тарқатилиши ҳақида хабар берилгач, бошпана ҳудудига йўл олган. Украина расмийларининг айтишича, маҳаллий вақт билан соат 09:45 да содир бўлган дастлабки зарба ер устидаги биноларга теккан ва бир аёл ҳалок бўлган.
Украина полицияси томонидан таҳрирланган қисмлар кўринишида эълон қилинган ва BBC Verify таҳлил қилган боди-камера тасвирларида одамларнинг вайроналар орасидан жабрланувчини қутқаришга уринаётгани, сўнгра эса унинг вафот этганини маълум қилаётгани акс этган.
Тасвирлар давомида полиция радиолари орқали яқинлашаётган иккинчи ҳужум ҳақидаги огоҳлантиришлар тобора шошилинч тус олиб бораётгани эшитилади ва охир-оқибат одамларга ерости бошпанасига югуриш бўйича кўрсатма берилади.

Худди шу тасвирлар, биринчи ҳужумдан тахминан бир соат ўтгач олинган бўлиб, бошпанадаги одамларни ҳам кўрсатади. Улар сукутда кутиб ўтирган бир пайтда қаттиқ портлаш овози эшитилади ва видео қоронғулашади.
Кейинроқ суратга олинган видеода бошпана тепасидаги катта ўрадан жасадлар олиб чиқилаётгани кўрсатилган. Ер юзаси остидаги иншоотдан қолган эгилган темир бўлаклари ва вайроналар ҳам кўриниб турибди.
Ҳужум қурбонлари учун деярли ҳар куни дафн маросимлари ўтказилмоқда. Улар орасида ёрдам тарқатиш ишларини ташкил этишда қатнашган маҳаллий аҳоли, ёрдам олиш учун келган одамлар ҳамда расмийларнинг айтишича, қутқарув ишларига кўмаклашиш учун етиб келган аскарлар ҳам бор.

Сурат манбаси, Ukrinform/NurPhoto via Getty Images
Armament Research Services разведка компаниясининг портлатилмаган ўқ-дорилар бўйича мутахассиси Тревор Боллнинг айтишича, тасвирларда кўринган ўра ерости иншоотларини вайрон қилишга қодир бўлган 3 000 килограммли Россиянинг FAB-3000 бомбаси қолдирадиган шикаст ва чуқурликка мос келади.
Унинг фикрларини Буюк Британия Миллий жиноятчилик агентлигининг собиқ терговчиси Крис Пропс ҳам қўллаб-қувватлади. У ҳам ҳодиса жойидаги вайронгарчилик кўлами FAB-3000 бомбасининг ҳажми ва қудратига мос келишини айтган.

Сурат манбаси, SBU
BBC News O‘zbek контенти энди Сизнинг WhatsApp да
Аъзо бўлиш учун бу ерга босинг
End of podcast promotion
Болл ва Пропс - ҳар иккиси ҳам BBC Verify Украина расмийларидан олган ва текширган ўқ-дори бўлаклари акс этган фотосуратларда FAB-3000 билан мос келувчи йўналтириш тўпламининг бир қисми кўринганини тасдиқлади. Бу тизим қуролнинг аниқлигини оширади ва уни нишонга нисбатан узоқроқ масофадан қўллаш имконини беради.
Халқаро ҳуқуқ бўйича мутахассислар BBC Verify'га, агар Россия қутқарувчиларни атайлаб нишонга олган бўлса, бу ҳарбий жиноят саналишини айтди.
Сидней университетининг халқаро ҳуқуқ профессори Бен Соулнинг айтишича, бу "фуқаролар ёки фуқаровий объектларга қарши қасддан қилинган ҳужум, яъни ҳарбий жиноят, ёки тартибсиз ҳужум бўлиб, у ҳам ҳарбий жиноят ҳисобланади".
Йел университети профессори Самуэл Мойн эса "қутқарувчилар ёки уларнинг жиҳозларини бевосита нишонга олиш халқаро гуманитар ҳуқуқнинг қўпол бузилиши" эканини айтди. Унинг қўшимча қилишича, зарбаларнинг бошқа шахсларга эмас, айнан жангчиларга қарши қаратилганини таъминлаш учун эҳтиёт чоралари кўрилиши шарт.
Қўшимча материални BBC Monitoring мухбири Маргарита Малюкова тайёрлади.

































