Москва-2026: Парадсиз Ғалаба байрами - геосиёсий совуқлик?

Москвада 9 май – Ғалаба кунига тайёргарлик маҳаллий форматдаги жиддий ўзгаришлар ҳамда юқори геосиёсий таранглик шароитида кечмоқда. Кремл маълум қилишича, Қизил майдондаги ҳарбий парад қисқартирилган шаклда ўтади: ҳарбий техника колоннаси бутунлай олиб ташланади, шунингдек, Украинага қарши тўлиқ миқёсли босқин бошланганидан бери илк бор Суворов ва Нахимов ўқув юртлари курсантлари ҳам қатнашмайди.

Кремл бу қарорни ҳаводан дронлар орқали ҳужум қилиш хавфи ва 2026 йил анъанавий йирик сана эмаслиги билан изоҳлади.

Шу жараёнлар фонида Россия Мудофаа вазирлиги 8 майдан 10 майгача фронт чизиқлари бўйлаб бир томонлама ўқ отишни тўхтатишини эълон қилди.

Бироқ, агар Украина Москвадаги тантаналарни бузишга уринса, "Киев марказига оммавий ракетали зарба" бериш билан бир вақтнинг ўзида таҳдид қилди.

Бунга жавобан, Украина президенти Владимир Зеленский очиқдан-очиқ хорижий иттифоқчиларни огоҳлантириб, Украина бу кунларда "хорижий вакилларга Москвага сафар қилишни тавсия этмаслигини" билдирди.

Кимлар таклиф этилган ва кимлар келмоқда?

Халқаро иштирок масаласида Кремл ёрдамчиси Юрий Ушаков расмий позицияни шундай изоҳлади: "Ўтган йилдаги каби, бу сафар хорижий меҳмонларни махсус таклиф қилмадик".

Шунга қарамай, Кремл 9 май тадбирларига Москвага келаётган хорижий делегацияларнинг расмий рўйхатини эълон қилди. Тасдиқланган меҳмонлар орасида қуйидаги етакчилар бор:

Марказий Осиё етакчилари: сўнгги дақиқадаги бурилиш

Марказий Осиё етакчиларининг иштирок масаласида сўнгги дақиқада туб ўзгариш кузатилди. Илк бор эълон қилинган рўйхатда Марказий Осиё давлатлари раҳбарларидан ҳеч бири киритилмаган эди. Бироқ кейинчалик Қозоғистон ва Ўзбекистон ўз раҳбарларининг Москвадаги тадбирларда иштирокини тасдиқлади:

Қозоғистон: Кремл эълон қилган дастлабки рўйхатда Қозоғистон президенти Қосим-Жомарт Тоқаев йўқ эди, гарчи Россия ОАВлари унинг келиши мумкинлигини тахмин қилган бўлса-да. Кейинги янгиланган маълумотларга кўра, президент Тоқаев 9 май куни Москвадаги Ғалаба куни тадбирларида иштирок этади. Бу қарор унинг олдинги анъанаси — 2023 ва 2025 йиллардаги парадларда қатнашганини давом эттиради.

Ўзбекистон: Ўзбекистон билан боғлиқ ҳолат ҳам шунга ўхшаш бурилиш билан кечди. Илгарироқ расмий хабарларда Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев Москвага бормай, Тошкентдаги "Матонат мадҳияси" ёдгорлигига гул қўяди, деб айтилган эди.

Бироқ бу маълумот кейинчалик тўғриланди. Президент Мирзиёев 8 май куни амалий ташриф билан Москвага жўнаб кетгани ва Иккинчи жаҳон урушидаги Ғалабанинг 81 йиллигига бағишланган тантанали тадбирларда иштирок этиши тасдиқланди.

Марказий Осиё раҳбарлари Россияга сафар қилаётган бир пайтда, минтақада хотира тадбирлари ҳам давом этмоқда.

Тошкентда "Хотира алангаси" номли халқаро тадбир бўлиб ўтди. Унда Россиялик бокс чемпиони Денис Лебедев Москвадаги Номаълум аскар қабридаги Абадий оловдан олинган аланганинг бир қисмини Ўзбекистонга олиб келди. Тантанали маросим чоғида бу аланга махсус чироқларда маҳаллий фахрийлар, концлагерь маҳбуслари ҳамда қамалдан омон қолганларга тарқатилди.

Тадбир уруш йилларида Ўзбекистон халқи томонидан қилинган улкан қурбонликлар ва қўшилган ҳиссани ёдга олишга бағишланди.