Трампнинг янги нишони Германиями? АҚШ президенти Канцлер Мерц билан даҳанаки жангга кирди

АҚШ ўзининг Германияда жойлаштирилган минглаб қўшинлари сонини қисқартириш масаласини "қайта кўриб чиқаётгани"ни билдирди. Бу ҳақида Президент Доналд Трамп ижтимоий тармоқ орқали маълум қилди.

Унинг баёнотлари Германия канцлери Фридрих Мерц Трампнинг Эрондаги урушга бўлган ёндашувини танқид қилиб, АҚШни "эронлик музокарачилар томонидан хўрланди", деб айтиши ортидан янграмоқда.

Трамп чоршанба куни кечқурун ижтимоий тармоқда ёзган постида қўшинлар сонига оид қарор "яқин вақт ичида" қабул қилинишини билдирди.

Пайшанба куни эрталаб эса у Мерцни танқид қилиб, "У Россия/Украина урушига барҳам беришга кўпроқ эътиборини қаратиши керак (у ерда у мутлақо самарасиз бўлди!)" деди. BBC Оқ уйдан изоҳ олиш учун мурожаат қилди.

АҚШнинг Германияда, ўтган декабрь ҳолатига кўра, мамлакат бўйлаб жойлашган базаларда 36 мингдан ортиқ фаол хизматдаги ҳарбийлари бор.

Пайшанба куни Трамп журналистларга Мерцга танқидларини янада ошириб, у "жуда ёмон иш қилаётгани"ни ва "турли муаммолари борлиги"ни, жумладан миграция ва энергетика соҳаларида ҳам муаммолар мавжудлигини таъкидлади.

Ундан Италия ва Испания каби НАТО иттифоқчиларидаги АҚШ қўшинларини ҳам қисқартириш ҳақида сўралганда, Трамп шундай жавоб берди: "Эҳтимол қиламан — қаранг, нега қилмаслигим керак?"

"Италия бизга ҳеч қандай ёрдам бермади, Испания эса жуда муносабат қилди", деди у, уларнинг Эрондаги урушга муносабатини танқид қилиб: "Ҳаммаси 'аралашгимиз келмайди' дейишди".

Мерц пайшанба куни Германия шимолидаги ҳарбийлар олдига борганида Трампнинг баёнотларига тўхталмади, аммо НАТО мудофаа иттифоқи ва "трансантлантик ҳамжиҳатлик" аҳамиятини таъкидлади.

Аввалроқ, у талабаларга "америкаликларда аниқ стратегия йўқ"лигини ва улар қандай "стратегик чиқиш йўлини" танлашини кўра олмаётганини айтган эди.

"Эронликлар музокараларда жуда маҳоратли — аслида музокара қилмасликда маҳоратли, америкаликларни Исломободга келтириб, натижасиз қайтариб юборишди", деди у.

У яна "бутун миллат" эрон раҳбарияти томонидан "хўрланган"ини қўшимча қилди.

Трамп эса эртаси куни Truth Social'да Мерц "Эрон ядро қуролига эга бўлишига қарши эмас" ва "нима деяётганини билмайди" деб ёзди.

"Германия иқтисодий жиҳатдан ҳам, бошқа соҳаларда ҳам шунчалик ёмон аҳволдалигига ажабланмаса бўлади!" дейилди постда.

Пайшанба куни у яна шу мавзуда гапириб, Мерц "ўзининг бузилган мамлакатини, айниқса миграция ва энергетикани тузатишга кўпроқ вақт ажратиши, Эрон ядро таҳдидини бартараф этаётганларга аралашмаслиги керак" деди.

Германия, Британия ва Франция 2015 йилда Эрон билан ядро дастурини чеклаш бўйича келишувда иштирок этган эди, аммо Трамп 2018 йилда АҚШни бу келишувдан чиқарган.

Чоршанба куни матбуот анжуманида Трампнинг илк баёноти ҳақида сўралганда, Мерц "президент билан шахсий муносабатларимиз аввалгидек яхши", деб айтди.

У ҳали Трампнинг Германиядаги АҚШ қўшинларини қисқартириш эҳтимолига жавоб бермади.

АҚШнинг Германиядаги ҳарбий ҳозирлиги Европадаги энг каттаси бўлиб, Италияда тахминан 12 минг, Британияда эса 10 мингга яқин америкалик ҳарбий жойлашган. Уларнинг кўпчилиги Кайзерслаутерн шаҳри яқинидаги Рамштайн авиабазасида хизмат қилади. Трамп аввал ҳам Германиядан қўшинларни қисқартиришни таклиф қилган, аммо бу амалга ошмаган.

2020 йилда Германиядан 12 минг ҳарбийни бошқа НАТО давлатларига ёки АҚШга кўчириш режаси Конгресс томонидан тўхтатилган ва кейин президент Жо Байден томонидан бекор қилинган.

Ўша пайтда Трамп Германияни НАТО талаб қилган ЯИМнинг 2% миқдоридаги ҳарбий харажатни бажармагани учун "қарздор" деб атаган эди. Аммо бу Мерц ҳукумати даврида кескин ўзгарди: Германия 2027 йилга бориб 105,8 млрд евро сарфлашни режалаштирмоқда, келаси йил эса мудофаа харажатлари ЯИМнинг 3,1%ига етади.

Мерц март ойида Вашингтонда Трамп билан учрашувдан сўнг АҚШ Германиядаги ҳарбий ҳозирлигини сақлаб қолишини айтганини билдирган эди.

Бироқ Мерц бу ҳафта Ҳўрмуз бўғозининг ёпилиши Европа иқтисодига таъсири ҳақида гапирган бўлса, Трамп НАТО иттифоқчиларининг Эрондаги урушга муносабатидан норози.

Сўнгги икки ойда Трамп бир неча бор 32 аъзодан иборат НАТОдан чиқиш билан таҳдид қилиб, уни "қоғоздан қилинган йўлбарс" ва "бир томонлама тизим" деб атаган.

Апрел ойида Пентагоннинг ички ёзишмаси сиздирилиб, унда Эрондаги кампанияни қўллаб-қувватламаган иттифоқчиларни жазолаш чоралари муҳокама қилингани, жумладан Испанияни НАТОдан четлатиш таклифи ҳам бўлгани маълум бўлди.

НАТО расмийси BBCга алянснинг таъсис шартномасида "аъзоликни тўхтатиш ёки чиқариб юбориш бўйича ҳеч қандай қоида йўқ"лигини айтди.