Je, Korea Kusini inatuma wanajeshi katika Mlango wa Hormuz?

Mawazo na minong'ono imeongezeka kuhusu uwezekano wa serikali ya Korea Kusini kutuma wanajeshi na vifaa vya kijeshi katika Mlango wa Hormuz.

Wizara ya Ulinzi ya Korea Kusini imetangaza kuwa nchi hiyo ilituma ujumbe wa maafisa nchini Umoja wa Falme za Kiarabu mwishoni mwa wiki ili kutathmini hali ya usalama na mazingira ya kiutendaji katika eneo la Mlango wa Hormuz.

Afisa wa wizara hiyo alisema ujumbe huo ulikuwa unatathmini hali ya usalama na mazingira ya eneo husika, lakini akasisitiza kuwa safari hiyo haimaanishi kuwa kutumwa kwa wanajeshi kumekaribia.

Alisema: "Tathmini hii haifanywi kwa dhana kwamba wanajeshi watatumwa, na hakuna uamuzi wowote ambao umefanywa kuhusu kutumwa kwao."

Idadi ya wajumbe wa ujumbe huo pamoja na maeneo waliyotembelea haijatangazwa. Hata hivyo, inaaminika kuwa ulikuwa ujumbe mdogo uliowajumuisha maafisa kutoka Wizara ya Ulinzi, Wakuu wa Majeshi na Jeshi la Wanamaji.

Hatua za kutumwa kwa wanajeshi: Kutoka ukaguzi wa eneo hadi mafunzo

Kwa mujibu wa ripoti, ujumbe huo unatathmini kambi za kijeshi, bandari zinazofaa kwa kutia nanga pamoja na miundombinu ya msaada, ikiwemo matengenezo na vifaa vya usafirishaji, ambavyo vinaweza kutumika iwapo jeshi la Korea Kusini litatumwa.

Korea Kusini ina kambi ya kijeshi nchini Umoja wa Falme za Kiarabu, ambayo pia ina miundombinu ya shughuli za anga, ikiwemo Kambi ya Anga ya Al Dhafra inayotumiwa na majeshi ya Marekani.

Ndege za doria za baharini aina ya P-8A Poseidon, meli za kutoa msaada na usambazaji pamoja na vikosi vya kutegua mabomu ni miongoni mwa chaguo zinazoweza kutumwa.

Hata hivyo, muundo kamili wa vikosi na vifaa hivyo, idadi yake na majukumu yake bado hayajaamuliwa.

Ujumbe huo unatarajiwa kurejea nchini mapema wiki hii na kuwasilisha ripoti ya matokeo yake. Baada ya Wizara ya Ulinzi kupitia suala hilo, linaweza kuwasilishwa kwenye Baraza la Usalama la Taifa.

Wizara ya Ulinzi ya Korea Kusini imesema ripoti zinazoeleza kuwa Marekani imeiomba Korea Kusini kutuma wanajeshi ifikapo Novemba "si za kweli."

Kutuma ujumbe wa kufanya tathmini ya eneo ni hatua ya kwanza katika kuamua iwapo wanajeshi watatumwa. Hata baada ya matokeo ya tathmini kuwasilishwa kwa serikali, uamuzi wa kutuma wanajeshi haufanywi mara moja.

Kwanza, Wakuu wa Majeshi hupitia mpango wa awali wa kutumwa kwa wanajeshi kwa kuzingatia matokeo ya ujumbe huo. Mkuu wa Majeshi huwasilisha mpango huo kwa Waziri wa Ulinzi, ambaye naye huuwasilisha kwa Baraza la Usalama la Taifa.

Baada ya Baraza la Usalama la Taifa kuamua kuhusu sera ya kutumwa kwa wanajeshi, Wizara ya Ulinzi huandaa rasimu ya amri ya kutumwa kwa wanajeshi, ikibainisha eneo watakakotumwa, madhumuni, majukumu, idadi ya wanajeshi na muda watakaokuwepo.

Muswada wa kupata idhini ya kutumwa kwa wanajeshi huwasilishwa katika Bunge la Kitaifa baada ya kupitia mchakato wa serikali, kujadiliwa katika kikao cha Baraza la Mawaziri na kuidhinishwa na Rais.

Kifungu cha 60, aya ya 2 ya Katiba ya Jamhuri ya Korea kinaipa Bunge la Kitaifa mamlaka ya kuidhinisha kutumwa kwa majeshi nje ya nchi. Hivyo, hata serikali ikiamua kutuma wanajeshi, ni lazima ipate idhini ya Bunge ili hatua hiyo itekelezwe.

Baada ya kupata idhini ya Bunge, maagizo ya maandalizi ya kutumwa kwa wanajeshi huwasilishwa kwa Mkuu wa Majeshi. Kisha hatua kama kuunda kikosi kitakachotumwa, kuchagua wanajeshi, kuandaa vifaa pamoja na mafunzo na mazoezi huanza.

Vikosi vinavyotumwa lazima vifundishwe kuhusu mazingira ya eneo husika, utamaduni, kanuni za usalama na mazingira ya utendaji. Iwapo ndege au meli zitatumwa, ni lazima pia kuweka utaratibu wa matengenezo na usambazaji wa mahitaji pamoja na mpango wa usafirishaji wake.

Kwa hiyo, hata serikali ikiamua kutuma wanajeshi, inaweza kuchukua muda mrefu kabla ya wanajeshi na vifaa kufika katika eneo la operesheni.

Idhini ya wengi Bungeni: Jambo la kuamua

Kikwazo cha mwisho katika kutumwa kwa wanajeshi ni kupata idhini ya Bunge la Kitaifa. Mpango huo unaweza kuidhinishwa katika kikao cha Bunge iwapo zaidi ya nusu ya wabunge wote watakuwepo na zaidi ya nusu ya waliohudhuria kupiga kura ya kuunga mkono.

Chama tawala cha Democratic Party of Korea kwa sasa kina idadi kubwa ya viti Bungeni. Hivyo, iwapo chama hicho kitaamua rasmi kuunga mkono muswada huo, unaweza kupitishwa. Hata hivyo, kuna upinzani hata ndani ya chama tawala, jambo linalofanya matokeo kuwa magumu kutabirika.

Mbunge wa Democratic Party, Lee Ki-hoon, amepinga wazi hatua hiyo, akisema kuwa hata kama vifaa na wanajeshi wasiohusika katika mapigano watatumwa, "kiini cha hatua hii ni kushiriki katika vita."

Vyama vya mrengo wa kushoto vinavyokaribiana na chama tawala, vikiwemo Innovation Party, Progressive Party na Justice Party, pia vimeeleza kupinga mpango huo.

Viongozi wa Democratic Party wamechukua msimamo wa tahadhari, wakisema kuwa sera ya serikali bado haijakamilishwa. Pia kumekuwa na harakati ndani ya kambi ya serikali za kupinga kutumwa kwa wanajeshi.

Ratiba ya shughuli za Bunge ni sababu nyingine. Kwa kuwa uteuzi wa mawaziri pamoja na vikao vya uangalizi na ukaguzi wa serikali vimepangwa kufanyika mwezi ujao, hata serikali ikiwasilisha muswada wa kuomba idhini, inaweza kuchukua muda kabla ya kujadiliwa na kupigiwa kura katika kikao cha Bunge.

Upinzani kutoka kwa mashirika ya kiraia na makundi ya kidini pia unaendelea. Makundi hayo yalifanya mkutano na waandishi wa habari katikati ya Seoul tarehe 9 na kuandamana hadi Blue Palace kupinga kutumwa kwa wanajeshi.

Serikali pia inaendelea kusema kuwa itazingatia kwa kina maoni ya umma pamoja na msimamo wa jumuiya ya kimataifa.

Kwa hiyo, ingawa kisheria kura ya kuunga mkono kutoka kwa wabunge wengi wa chama tawala inatosha kupitisha muswada huo, kutokana na kutokubaliana ndani ya chama na hali ya maoni ya umma, kwa sasa haiwezekani kusema kwa uhakika kwamba wanajeshi watatumwa.

Je, Korea Kusini imewahi kutuma wanajeshi nje ya nchi?

Hii si mara ya kwanza kwa Korea Kusini kufikiria kutuma wanajeshi Mashariki ya Kati.

Mfano mmoja muhimu ni kutumwa kwa Kikosi cha Zaytun nchini Iraq mwaka 2004. Korea Kusini ilikuwa imetuma awali Kikosi cha Sohi kwa ajili ya msaada wa kiraia na Kikosi cha Jama kwa ajili ya huduma za matibabu nchini Iraq mwaka 2003, baada ya kupata idhini ya Bunge. Hata hivyo, Marekani iliomba Korea Kusini kutuma wanajeshi zaidi mwezi Septemba mwaka huo.

Wakati mjadala na kutokubaliana kuhusu ombi hilo ukiendelea nchini, serikali ya Korea Kusini ilisisitiza kuwa jukumu kuu la kikosi hicho litakuwa kulinda amani na kusaidia ujenzi wa Iraq badala ya kushiriki katika mapigano. Hatua hiyo ilikuwa maelewano yaliyosababisha kupunguzwa kwa idadi ya wanajeshi na majukumu yao.

Serikali ya Korea Kusini ilituma timu nchini Iraq kufanya ukaguzi wa eneo tarehe 24 Septemba mwaka huo. Mwezi uliofuata, Oktoba, serikali ikaamua kutuma wanajeshi zaidi.

Bunge la Kitaifa liliidhinisha kutumwa kwa wanajeshi mwezi Februari 2004, na Kikosi cha Olive kiliundwa tarehe 23 mwezi huo.

Baada ya kikosi hicho kuundwa na wanajeshi kupewa mafunzo, kutumwa kwake kulianza Agosti mwaka huo. Kikosi kikuu, kilichokuwa na takribani wanajeshi 3,600, kilifika Erbil, kaskazini mwa Iraq, mwezi Septemba.

Ilichukua takribani miezi saba tangu Bunge kuidhinisha hadi kikosi kikuu kufika Iraq, na karibu mwaka mmoja tangu kutumwa kwa timu ya kwanza ya ukaguzi wa eneo hadi wanajeshi kuanza kutumwa.

Kikosi cha Olive mjini Erbil kilitekeleza majukumu ya ujenzi, huduma za matibabu na misaada ya kibinadamu pamoja na ulinzi wa kambi.

Hata hivyo, kwa kuwa kikosi hicho kilikuwa na ukubwa wa ngazi ya divisheni na kilijumuisha maelfu ya wanajeshi, baadhi ya wachambuzi wanasema muda wake wa maandalizi hauwezi kulinganishwa moja kwa moja na kutumwa kwa ndege za doria za baharini au meli za kutoa msaada wa vifaa vinavyojadiliwa sasa.

Korea Kusini pia ilituma kikosi cha huduma za matibabu na kikosi cha usafirishaji wa anga katika Vita vya Ghuba ya Uajemi mwaka 1991.

Katika Vita vya Iraq mwaka 2003, ilituma Kikosi cha Sohi kwa ajili ya uhandisi na ujenzi, pamoja na Kikosi cha Jama kwa ajili ya kutoa huduma za matibabu.

Mwaka 2020, badala ya kutuma kikosi kipya na huru, eneo la operesheni la Kikosi cha Chunghae lilipanuliwa kwa muda hadi katika Mlango wa Hormuz.