Трамп Иран менен келишимдин шарттарына нааразы жана Оманды коркута баштады

АКШ президенти Дональд Трамп шаршемби күнү Тегеран менен күтүлүп жаткан келишимдин мазмунуна дагы деле канааттанбай жатканын билдирди. Ал Иран Ормуз кысыгындагы кемелердин жүрүүсүн экинчи жээкте жайгашкан Оман менен биргеликте көзөмөлдөй алышы мүмкүн деген сунушту кескин түрдө четке какты.

Кандайдыр бир келишимге жетишүү дагы деле бүдөмүк бойдон калууда.

Ошол эле учурда АКШ аскерлери Ирандагы аскерий объекттерге жаңы соккуларды урушту. Иран буга жооп кылып Американын авиабазасына сокку урганын билдирди.

"Иран абдан кызыкдар, алар келишим түзүүнү абдан каалап жатышат. Азырынча алардын колунан келе элек", - деди Трамп Ак үйдөгү өзүнүн кабинетинин жыйынында журналисттерге.

Трамп Иранга кайрадан сокку уруу менен дайыма коркутуп келет жана Тегеран тынчтык келишимине кызыкдар экенин айтууда.

Шаршемби күнү Ирандын мамлекеттик телевидениеси келишимдин долбоорунун чоо-жайын кабарлады, анда башка маселелер менен катар Ормуз кысыгында кеме каттамын калыбына келтирүү жана аймактан Америка аскерлерин чыгаруу тууралуу сөз болуп жатканы айтылат. Ак үй бул маалыматты «толугу менен жалган» деп атады.

Ирандын IRIB мамлекеттик телекомпаниясы Иран менен АКШ ортосунда ортомчулардын жардамы менен талкууланып жаткан жана аймактан Америка күчтөрүн чыгарууну, ошондой эле Иран портторунун блокадасын алууну караган өз ара түшүнүшүү жөнүндөгү расмий эмес алкактык келишимдин долбоорун алганын билдирди.

"Буга жооп катары Иран Ормуз кысыгы аркылуу өтүүчү коммерциялык кемелердин санын бир айдын ичинде согушка чейинки деңгээлге чейин калыбына келтирүү милдеттенмесин алды", - деп жазат CNN Иран телевидениесинин билдирүүсүнө шилтеме берүү менен.

Кысыктагы деңиз кемелеринин кыймылын башкаруу жана каттамдары Оман менен кызматташтыкта Иран тарабынан көзөмөлдөнөт, келишимге аскерий кемелер кирбейт деп айтылат билдирүүдө.

Ошондой эле билдирүүдө келишимдин алкактары дагы деле биротоло макулдашыла электиги, сүйлөшүүлөр «учурда өзгөрүлмөлүү ийгилик менен жүрүп жатканы жана эки тарап тең тексттин долбоорунун түзүлүшүн тактап жатканы» айтылган.

Эгерде акыркы келишимге 60 күндүн ичинде жетишилсе, меморандум БУУнун Коопсуздук Кеңешинин милдеттүү резолюциясы түрүндө бекитилет, деп кабарлады Иран телевидениеси.

Трамп эмне деп жооп берди?

Ак үй шаршемби күнү билдиргендей, Ирандын мамлекеттик телевидениесинин Тегеран менен Вашингтондун ортосундагы өз ара түшүнүшүү жөнүндөгү алгачкы расмий эмес меморандумдун долбоору тууралуу кабары чындыкка дал келбейт, ал эми аталган меморандум - таптакыр ойдон чыгарылган нерсе.

Трамп Тегеран менен түзүлүшү мүмкүн болгон алкактык келишимдин алкагында Ормуз кысыгы тез арада ачылышы керектигин жана аны эч ким көзөмөлдөбөй турганын билдирди.

"Биз кырдаалга көз салып турабыз, бирок аны эч ким көзөмөлдөбөйт. Бул биз жүргүзүп жаткан сүйлөшүүлөрдүн бир бөлүгү. Алар аны көзөмөлдөгүсү келет. Эч ким аны көзөмөлдөбөйт. Бул эл аралык суулар, жана Оман да калгандар сыяктуу эле өзүн алып жүрөт, болбосо бизге аларды жардырууга туура келет", - деп билдирди АКШ президенти.

"Алар муну түшүнүшөт жана аларда баары жакшы болот", - деп кошумчалады ал.

Ак үй Трамптын Оман тууралуу билдирүүсүнө байланыштуу ыкчам комментарий бере алган жок, ал эми Омандын Вашингтондогу элчилиги комментарий берүү өтүнүчүнө жооп берген жок деп белгилейт Reuters.

АКШ президенти Кошмо Штаттар көп жылдык аскерий жана экономикалык байланыштарды карманып келген Оман өлкөсүн коркуткан сыяктуу көрүнөт, деп белгилейт басылма.

Трамп ошондой эле Орусия же Кытай Ирандын жогорку деңгээлде байытылган уран запастарын алып кетиши мүмкүн болгон вариант ага жакпай турганын айтты. Американын президенти запастар чыгарылып, АКШга жеткирилиши керек деп талап кылууда. Тегеран бул талапты кескин түрдө четке кагууда.

Иран парламентинин улуттук коопсуздук жана тышкы саясат боюнча комитетинин башчысы Эбрахим Азизи Трамптын мындай риторикасы Тегеранды уранды байытуу, кысыкты көзөмөлдөө жана Американын санкцияларын алып салуу боюнча өз талаптарынан баш тартууга мажбур кыла албасын билдирди.

"Трамп бул стратегиялык туюктан чыгууга умтулуп, коркутуулар менен келишимге чакырыктарды кезектештирип жатканы айдан ачык", - деп жазды ал Х социалдык тармагында.