JIO IPO : ભારતના સંભવિતપણે સૌથી મોટા આઇપીઓમાં શું હશે?

અબજોપતિ મુકેશ અંબાણીની રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝના ટેલિકૉમ યુનિટ, જિયો પ્લૅટફૉર્મ્સે વિશ્લેષકોના મતે ભારતના સંભવિતપણે સૌથી મોટા આઇપીઓ (ઇનિશિયલ પબ્લિક ઑફરિંગ) પૈકી એકની જાહેરાત કરી છે.

શુક્રવારે રિલાયન્સની વાર્ષિક શૅરહોલ્ડર મિટિંગમાં અંબાણીએ જણાવ્યું હતું કે કંપનીના બોર્ડે આઇપીઓ માટે ડ્રાફ્ટ પ્રોસ્પેક્ટસને મંજૂરી આપી છે.

મીડિયા અહેવાલો અનુસાર 50 કરોડથી વધુ સબ્સક્રાઇબર્સ ધરાવતા એવા ભારતના સૌથી મોટા ટેલિકૉમ ઑપરેટર આઇપીઓ થકી લગભગ ચાર બિલિયન અમેરિકન ડૉલર (લગભગ 37 હજાર કરોડ રૂ.) એકત્રિત કરે તેવી અપેક્ષા છે.

રોકાણકારો દેશના શૅરબજારોમાં મહિનાઓથી ચાલી રહેલી અસ્થિરતા પછી, નવી ઑફરો માટેની માંગની પરીક્ષા તરીકે આ લિસ્ટિંગ પર નજીકથી નજર રાખશે.

વિશ્વના સૌથી ધનિક વ્યક્તિઓમાંના એક અંબાણીએ જણાવ્યું હતું, "જિયોનું પ્રસ્તાવિત લિસ્ટિંગ વિશ્વને બતાવશે કે ભારત વૈશ્વિક સ્તરે, વૈશ્વિક ક્ષમતા અને વૈશ્વિક મૂલ્યની ટૅક્નૉલૉજી કંપનીઓ બનાવી શકે છે."

2016માં શરૂ થયેલા જિયોએ ઓછી કિંમતના મોબાઇલ ડેટા પ્લાન સાથે ભારતના ટેલિકૉમ ક્ષેત્રને હચમચાવી નાખ્યું હતું, જેને લીધે ટૂંક સમયમાં લાખો યૂઝર્સ તેની સાથે જોડાયા હતા. ત્યારથી કંપનીએ ક્લાઉડ કમ્પ્યૂટિંગ, એન્ટરપ્રાઇઝ સેવાઓ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ જેવાં ક્ષેત્રોમાં વિસ્તરણ કર્યું છે.

ગયા વર્ષે, જિયો અને હરીફ ભારતી ઍરટૅલે ભારતમાં સ્ટારલિંક ઇન્ટરનેટ સેવા લાવવા માટે ઇલોન મસ્કના સ્પેસઍક્સ સાથે અલગ-અલગ કરાર કર્યા હતા .

આ આઇપીઓ એક વર્ષના વિલંબ બાદ આવી રહ્યો છે. ગયા વર્ષે, અંબાણીએ કહ્યું હતું કે કંપની 2026ના પ્રથમ ભાગમાં લિસ્ટ થશે.

રોકાણકારો જ્યાં કંપનીઓના પહેલાંથી નોંધાયેલા શૅરનું ખરીદવેચાણ કરે છે એવાં ગૌણ બજારોથી વિપરીત, ખાનગી માલિકીની કંપનીઓ દ્વારા આઇપીઓનો ઉપયોગ પ્રથમ વખત રોકાણકારોને તેમના શૅર વેચવા અને જાહેર બજારમાં પ્રવેશ કરવા માટે કરવામાં આવે છે.

નૅશનલ સ્ટૉક ઍક્સચેન્જ (એનએસઇ)એ તેના લાંબા સમયથી રાહ જોવાતા આઇપીઓ માટે પેપર ફાઇલ કર્યા એના એક દિવસ પછી જિયો આઇપીઓની જાહેરાત કરવામાં આવી, જેનાથી ભારતના મૂડી બજારોમાં તેજીનો માહોલ છવાઈ ગયો.

ઑફર પ્રાઇઝ અને વૅલ્યૂએશનની વિગતો હજુ સુધી જાહેર કરવામાં આવી નથી, પરંતુ મીડિયા રિપોર્ટ્સનો અંદાજ છે કે એનએસઇ આઇપીઓ લગભગ 3 બિલિયન અમેરિકન ડૉલરથી વધુ એકત્ર કરી શકે છે.

સાથે મળીને, જિઓ અને એનએસઇ લિસ્ટિંગ તાજેતરનાં વર્ષોમાં ભારતના સૌથી મોટા આઇપીઓ પૈકી એક હશે, આ બે વર્ષ પહેલાં હ્યુન્ડાઈ મોટર ઇન્ડિયાના 3.3 બિલિયન અમેરિકન ડૉલરના બ્લૉકબસ્ટર શૅર વેચાણને ટક્કર આપશે.

જિઓના લિસ્ટિંગ પર ખાસ કરીને એ રોકાણકારો અને વિશ્લેષકો માટે નિકટથી નજર રાખવાની તક છે, જેમનું કહેવું છે કે નવા લિસ્ટિંગમાં તાજેતરમાં મંદી પછી ઑફરિંગની સફળતા ભારતના આઇપીઓ બજારમાં સેન્ટિમેન્ટને વેગ આપી શકે છે.

તાજેતરનાં વર્ષોમાં, જિઓએ ટેલિકૉમ્યુનિકેશનથી આગળ જઈ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધી તેની મહત્ત્વાકાંક્ષાઓનો વિસ્તાર કર્યો છે.

આ મહિનાની શરૂઆતમાં, મેટાએ જાહેરાત કરી હતી કે તે ગુજરાતમાં રિલાયન્સ દ્વારા બનાવવામાં આવી રહેલા એઆઇ-ઇનેબલ્ડ ડેટા સેન્ટરમાં પોતે કૅપિસિટી ભાડે લેશે. આ ફૅસિલિટીની ક્ષમતા 168 મેગાવોટ હોવાની અપેક્ષા છે.

આ કરાર વર્ષ 2020માં શરૂ થયેલી ભાગીદારી પર આધારિત છે, એ સમયે મેટાએ જિઓમાં 5.7 બિલિયન અમેરિકન ડૉલરનું રોકાણ કર્યું હતું.

ત્યારથી, કંપનીઓએ તેમના સહયોગનો વિસ્તાર કર્યો છે, જેમાં મેટાના ઓપન-સોર્સ એઆઇ મૉડલ્સને ભારતીય વ્યવસાયો અને ડેવલપરો માટે વધુ સુલભ બનાવવાના હેતુવાળી પહેલનો સમાવેશ થાય છે.

ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બૅન્ક જેફરીઝે નવેમ્બરમાં અંદાજ લગાવ્યો હતો કે જિઓનું મૂલ્ય લગભગ 180 બિલિયન અમેરિકન ડૉલર છે, જે તેને સંભવિતપણે વિશ્વની સૌથી મૂલ્યવાન ટેલિકૉમ કંપનીઓમાંની એક બનાવે છે.

આ લિસ્ટિંગ રિલાયન્સ જૂથ માટે પણ એક સીમાચિહ્નરૂપ ક્ષણ હશે, જે 2006માં રિલાયન્સ પેટ્રોલિયમના લિસ્ટિંગ પછી તેના વ્યવસાયોમાંથી એક દ્વારા પ્રથમ મોટી પબ્લિક ઑફર હશે.

બીબીસી માટે કલેક્ટિવ ન્યૂઝરૂમનું પ્રકાશન