Tupaak Shakuur eenyu ture, nama isa ajjeese adda baasuun maaliif waggaa 30 fudhate?

Artistiin seenaa muuziqaa raappii keessatti beekamaa ta'e Tupaak Shakuur erga ajjeefamee waggaa 30 gaheera.

Kan nama ajaa'ibu garuu, duuti isaa iccitii, yaadota shiraa fi gaaffiiwwan deebii hin qabneen marfamee ture.

Fulbaana bara 1996, Laas Veegaasitti namni konkolaataa keessaa itti dhukaasee Tupaak rukutee baqate.

Taateen kun adeemsa muuziqaa hip-hooppii jijjiiree, Tupaak urjii raappii guddaa irraa gara mallattoo aadaa ammayyaa bara baraan yaadatamuutti jijjiire.

Duuti isaas addunyaa bashannanaa keessatti iccitii guddaa ta'ee hafe.

Waggoota darban keessatti, ajjeechaa kanaaf eenyu akka itti gaafatamu yaadonni hedduun ka'aa turan.

Garuu hanga bara 2023tti namni to'annoo jala oole ykn himatame hin jiru. Hogganaan baandaa duraanii Duwaan "Keffe D" Deevis ajjeechaa kanaan walqabatee himatame.

Hagayya 31, 2026, gareen murtii Laas Veegaas Deevis ajjeechaa Tupaak Shakuur irratti yakkamaa ta'uu isaa mirkaneessuun, himannaan seenaa muuziqaa Ameerikaa keessatti yeroo dheeraa fudhate xumurame.

Himannaan kun yaadannoo bara 1990mootaa, yeroo dorgommiin cimaa artistoota raappii Niiw Yoorkii fi Loos Anjiles gidduutti ture, deebisee fide.

Akkasumas, walitti dhufeenya cimaa indaastirii raappii fi baandaawwan gidduu jiru saaxile.

Baandaawwan gurguddoo fi hamoon Loos Anjeles keessatti hundeeffaman keessaa lama, Bloods fi Crips jedhaman, turan. Isaan qoricha sammuu namaa hadoochu gurguruu, saamicha, haleellaa fi yakka biroo irratti hirmaatu turan.

Akka abbaan alangaa jedhutti, ajjeechaan Tupaak haaloo bahuuf raawwatame.

Ajjeefamuu isaa sa'aatii muraasa dura, Tupaak fi hiriyoonni isaa ilma obboleessa Deevis kan ta'e Orlaandoo "Baby Lane" Andarsan irratti haleellaa raawwachuutu himama.

Deevis yeroo sanatti hogganaa baandaa waan tureef, haaloo ba'uuf Tupaak ajjeese jedhameera.

Tupaak Shakuur eenyu ture?

Tupaak Shakuur namoota hip-hooppii keessatti dhiibbaa guddaa geessisan keessaa tokko.

Bara 1971 Niiw Yoorkitti dhalate. Maatiin isaa maqaa Tupaak Amaaru Shakuur itti moggaafte. Maqaan kun kan hogganaa warraaqsaa jaarraa 18ffaa keessa turee fi bulchiinsa koloneeffataa Ispeen Peeruu keessatti falme irraa fudhatame.

Seenaa muuziqaa keessatti artistoota albamii baay'ee gurguran keessaa tokko. Albamoonni isaa miliyoona 75 ol addunyaa guutuutti gurguramaniiru.

Hojiiwwan isaa kana keessaa sirbi "Ghetto Gospel" jedhu du'a isaa booda bara 2004 gadhiifame.

Muuziqaa malees, fiilmii irrattiis milkaa'ina kan argate yoo ta'u, fiilmiiwwan akka "The Essence," "Poetic Justice," "Above the Edge," "Dead End," fi "Gang Related" keessatti hirmaateera.

Tupaak haadha isaa Afeenii Shakuuritti guddifame. Isheen aktiivistii mirga namoomaa turte.

Tupaak mataan isaa sirboota fi haasaa isaa keessatti waa'ee rakkoolee hawaasummaa, kan akka sanyummaa, hiyyummaa fi gara-jabummaa poolisii, ifatti dubbata ture.

Dhiibbaa inni muuziqaa hip-hooppii irratti qabuun artistoota hedduu biratti jaalatamaa fi kabajamaa ture.

Kendriik Laamaar irra deddeebi'uun hojii Tupaak akka kaka'umsaatti kaasuun isaa ni yaadatama.

Raapperiin beekamaan 50 Cent, "Raapperiin bara '90moota keessa guddate hundi Tupaak galateeffachuu qaba," jedheera.

Akkamitti ajjeefame?

Tupaak umrii waggaa 25tti, Fulbaana 1996, Laas Veegaas keessatti yeroo afur rasaasaan rukutamee du'e.

Akka poolisiin jedhutti, dhukaasa kanaan dura kaasinoo keessatti waldhabdeen uumamee ture. Akka gabaasa poolisiitti, namni konkolaataa adii oofu tokko konkolaataa Tupaak keessa ture bira dhaabbachuun rasaasaan isa rukutee baqate.

Tupaak gara hospitaalaatti geeffamee, guyyaa jaha booda garuu du'e. Qorannoon ajjeechaa isaa waggoota kurnan hedduudhaaf itti fufeera.

Dhimmicharratti namni raga bahuu danda'u, kan yeroo sana hoji gaggeessaa dhaabbata sirboota Tupaak ture, jira. Yeroo Tupaak ajjeeffamu isatu konkolaataa oofaa ture. Haa ta'u malee, waan halkan sana arge qorattootatti himuu dide.

Fulbaana bara 2023, poolisiin Laas Veegaas Duween Deevis ajjeechaa raapperichaa waliin walqabatee himate.

Deevis yaadannoo isaa dabalatee, irra deddeebi'uun konkolaataa Tupaak keessa ture yeroo rasaasaan rukutame akka arge dubbateera.

Dhaddacha torban hedduudhaaf tura jedhamee eegamu irratti, abbaan alangaa Deevis ajjeechaa kana akka ajaje falmu.

Yoo itti murtaa'e, dhiifama osoo hin argatin hidhaan umurii guutuu isa mudachuu danda'a.

Haa ta'u malee, erga bara 2023 hidhamee as, Deevis ibsa kanaan dura kenne tokko tokko mormachaa jira. Du'a Tupaak keessatti harka qabaachuu haaleera.

"Ani qulqulluudha. Ani nama hin ajjeesne. Ani nama ajjeesee hin beeku. Ragaa narratti hin qaban," jechuun Bitootessa 2025 gaaffii fi deebii mana hidhaa keessatti ABC News waliin taasiseen dubbateera.

Manni murtii Laas Veegaas eenyutu dhuguma Tupaak rasaasaan rukute kan jedhu murteessuun ulfaataa ta'uu danda'a.

Haa ta'u malee, ogeessi seeraa Shoon Keent BBC'tti akka himeetti, abbootiin alangaa hogganaa baandaa duraanii kana ajjeechaa kana akka ajaje agarsiisuuf yaalu.

"Deevis rasaasa dhukaasuu dhabus, ajjeechaa kanaaf itti gaafatamummaa qaba jedhee falma abbaan alangaa; sababiin isaas, osoo inni harka keessaa hin qabaatin dhukaasni kun hin raawwatamu ture," jedha Keent.