Trampning yangi nishoni Germaniyami? AQSh prezidenti Kantsler Merts bilan dahanaki jangga kirdi

AQSh o‘zining Germaniyada joylashtirilgan minglab qo‘shinlari sonini qisqartirish masalasini "qayta ko‘rib chiqayotgani"ni bildirdi. Bu haqida Prezident Donald Tramp ijtimoiy tarmoq orqali ma’lum qildi.

Uning bayonotlari Germaniya kantsleri Fridrix Merts Trampning Erondagi urushga bo‘lgan yondashuvini tanqid qilib, AQShni "eronlik muzokarachilar tomonidan xo‘rlandi", deb aytishi ortidan yangramoqda.

Tramp chorshanba kuni kechqurun ijtimoiy tarmoqda yozgan postida qo‘shinlar soniga oid qaror "yaqin vaqt ichida" qabul qilinishini bildirdi.

Payshanba kuni ertalab esa u Mertsni tanqid qilib, "U Rossiya/Ukraina urushiga barham berishga ko‘proq e’tiborini qaratishi kerak (u yerda u mutlaqo samarasiz bo‘ldi!)" dedi. BBC Oq uydan izoh olish uchun murojaat qildi.

AQShning Germaniyada, o‘tgan dekabrь holatiga ko‘ra, mamlakat bo‘ylab joylashgan bazalarda 36 mingdan ortiq faol xizmatdagi harbiylari bor.

Payshanba kuni Tramp jurnalistlarga Mertsga tanqidlarini yanada oshirib, u "juda yomon ish qilayotgani"ni va "turli muammolari borligi"ni, jumladan migratsiya va energetika sohalarida ham muammolar mavjudligini ta’kidladi.

Undan Italiya va Ispaniya kabi NATO ittifoqchilaridagi AQSh qo‘shinlarini ham qisqartirish haqida so‘ralganda, Tramp shunday javob berdi: "Ehtimol qilaman — qarang, nega qilmasligim kerak?"

"Italiya bizga hech qanday yordam bermadi, Ispaniya esa juda munosabat qildi", dedi u, ularning Erondagi urushga munosabatini tanqid qilib: "Hammasi 'aralashgimiz kelmaydi' deyishdi".

Merts payshanba kuni Germaniya shimolidagi harbiylar oldiga borganida Trampning bayonotlariga to‘xtalmadi, ammo NATO mudofaa ittifoqi va "transantlantik hamjihatlik" ahamiyatini ta’kidladi.

Avvalroq, u talabalarga "amerikaliklarda aniq strategiya yo‘q"ligini va ular qanday "strategik chiqish yo‘lini" tanlashini ko‘ra olmayotganini aytgan edi.

"Eronliklar muzokaralarda juda mahoratli — aslida muzokara qilmaslikda mahoratli, amerikaliklarni Islomobodga keltirib, natijasiz qaytarib yuborishdi", dedi u.

U yana "butun millat" eron rahbariyati tomonidan "xo‘rlangan"ini qo‘shimcha qildi.

Tramp esa ertasi kuni Truth Social'da Merts "Eron yadro quroliga ega bo‘lishiga qarshi emas" va "nima deyayotganini bilmaydi" deb yozdi.

"Germaniya iqtisodiy jihatdan ham, boshqa sohalarda ham shunchalik yomon ahvoldaligiga ajablanmasa bo‘ladi!" deyildi postda.

Payshanba kuni u yana shu mavzuda gapirib, Merts "o‘zining buzilgan mamlakatini, ayniqsa migratsiya va energetikani tuzatishga ko‘proq vaqt ajratishi, Eron yadro tahdidini bartaraf etayotganlarga aralashmasligi kerak" dedi.

Germaniya, Britaniya va Frantsiya 2015 yilda Eron bilan yadro dasturini cheklash bo‘yicha kelishuvda ishtirok etgan edi, ammo Tramp 2018 yilda AQShni bu kelishuvdan chiqargan.

Chorshanba kuni matbuot anjumanida Trampning ilk bayonoti haqida so‘ralganda, Merts "prezident bilan shaxsiy munosabatlarimiz avvalgidek yaxshi", deb aytdi.

U hali Trampning Germaniyadagi AQSh qo‘shinlarini qisqartirish ehtimoliga javob bermadi.

AQShning Germaniyadagi harbiy hozirligi Yevropadagi eng kattasi bo‘lib, Italiyada taxminan 12 ming, Britaniyada esa 10 mingga yaqin amerikalik harbiy joylashgan. Ularning ko‘pchiligi Kayzerslautern shahri yaqinidagi Ramshtayn aviabazasida xizmat qiladi. Tramp avval ham Germaniyadan qo‘shinlarni qisqartirishni taklif qilgan, ammo bu amalga oshmagan.

2020 yilda Germaniyadan 12 ming harbiyni boshqa NATO davlatlariga yoki AQShga ko‘chirish rejasi Kongress tomonidan to‘xtatilgan va keyin prezident Jo Bayden tomonidan bekor qilingan.

O‘sha paytda Tramp Germaniyani NATO talab qilgan YaIMning 2% miqdoridagi harbiy xarajatni bajarmagani uchun "qarzdor" deb atagan edi. Ammo bu Merts hukumati davrida keskin o‘zgardi: Germaniya 2027 yilga borib 105,8 mlrd yevro sarflashni rejalashtirmoqda, kelasi yil esa mudofaa xarajatlari YaIMning 3,1%iga yetadi.

Merts mart oyida Vashingtonda Tramp bilan uchrashuvdan so‘ng AQSh Germaniyadagi harbiy hozirligini saqlab qolishini aytganini bildirgan edi.

Biroq Merts bu hafta Ho‘rmuz bo‘g‘ozining yopilishi Yevropa iqtisodiga ta’siri haqida gapirgan bo‘lsa, Tramp NATO ittifoqchilarining Erondagi urushga munosabatidan norozi.

So‘nggi ikki oyda Tramp bir necha bor 32 a’zodan iborat NATOdan chiqish bilan tahdid qilib, uni "qog‘ozdan qilingan yo‘lbars" va "bir tomonlama tizim" deb atagan.

Aprel oyida Pentagonning ichki yozishmasi sizdirilib, unda Erondagi kampaniyani qo‘llab-quvvatlamagan ittifoqchilarni jazolash choralari muhokama qilingani, jumladan Ispaniyani NATOdan chetlatish taklifi ham bo‘lgani ma’lum bo‘ldi.

NATO rasmiysi BBCga alyansning ta’sis shartnomasida "a’zolikni to‘xtatish yoki chiqarib yuborish bo‘yicha hech qanday qoida yo‘q"ligini aytdi.