روایت سرنشین جنگنده اف-۱۵ آمریکایی از ۵۰ ساعت سرگردانی در کوههای ایران
منبع تصویر، CBS
یکی از دو افسر نیروی هوایی آمریکا که جنگنده اف-۱۵ئی آنها در ماه آوریل بر فراز ایران سرنگون شد، برای نخستین بار روایت خود از سقوط با چتر آسیبدیده، جراحات متعدد، تلاش برای فرار از نیروهای ایرانی و لحظه رسیدن گروه نجات سخن گفته است.
این سرهنگ نیروی هوایی آمریکا که هویتش به دلایل امنیتی فاش نشده، با علامت فراخوان «Dude 44 Bravo» یا «براوو» معرفی شده است.
او افسر سامانههای تسلیحاتی و سرنشین کابین عقب یک جنگنده دو نفره اف-۱۵ئی استرایک ایگل بود.
براوو در گفتوگو با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سیبیاس گفت لحظه اصابت موشک به هواپیما «مانند برخورد با یک قطار باری» سهمگین بود.
جنگنده آمریکایی بامداد سوم آوریل، چهاردهم فروردین، در منطقهای کوهستانی در جنوب اصفهان هدف قرار گرفت.
خدمه هواپیما با نامهای عملیاتی «آلفا» و «براوو» شناخته میشدند؛ آلفا خلبان و براوو افسر سامانههای تسلیحاتی بود.
به گفته مقامهای آمریکایی عملیات نجات سرنشینان هواپیمای منهدم شده اعزام حدود یکصد نظامی را به خاک ایران به همراه داشت.
هدف مأموریت چه بود؟
دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، به سیبیاس گفت مأموریت این جنگنده حمله به «تاسیسات صنعتی مرتبط با برنامههای پهپادی و موشکی ایران» بوده است.
او تاکید کرد: «این ماموریت ارتباطی با تاسیسات هستهای اصفهان نداشت.»
به گفته کوپر، نیروهای آمریکایی تا آن زمان حدود ۱۳ هزار ماموریت هوایی در جنگ با ایران انجام داده بودند. او گفت آمریکا برتری هوایی داشت، اما افزود: «روشن است که بر فراز کانزاس پرواز نمیکردیم.»
بر اساس روایت آمریکا، اف-۱۵ئی با یک موشک دوشپرتاب زمینبههوا هدف قرار گرفت. سیبیاس ارزش این هواپیما را حدود ۳۰ میلیون دلار و بهای چنین موشکی را حدود ۱۰۰ هزار دلار اعلام کرده است.
براوو گفت خدمه ابتدا تلاش کردند هواپیما را نجات دهند، اما خیلی زود مشخص شد که ادامه پرواز ممکن نیست.
وزش باد دو سرنشین را هنگام فرود از یکدیگر دور کرد. آنها در فاصلهای حدود پنج مایل، نزدیک به هشت کیلومتر، از یکدیگر به زمین رسیدند.
چتر نجات براوو در جریان اصابت موشک آسیب دیده بود. او گفت: «در یک لحظه به بالا نگاه کردم و دیدم هیچ چتری وجود ندارد. وحشتناکترین صحنهای بود که در تمام عمرم دیده بودم.»
او در حالی که به گفته خودش تقریبا در حال سقوط آزاد بود، تلاش کرد بخشهای درهمپیچیده چتر را باز کند.
کارشناسان نظامی بر اساس جراحات او تخمین زدهاند که سرعتش هنگام برخورد با زمین بین ۷۰ تا ۱۰۰ مایل در ساعت، معادل حدود ۱۱۳ تا ۱۶۱ کیلومتر در ساعت، بوده است.
برخورد با زمین باعث شکستگی در ناحیه کمر، بازو و شانه او شد. مچ پایش نیز پیچ خورد و سر و صورتش دچار بریدگی و خونریزی شد.
با وجود این جراحات، براوو محل فرود را ترک کرد: «ما آموزش دیدهایم خود را با شرایط تطبیق دهیم و بر مشکلات غلبه کنیم. با وجود جراحات، تا جایی که میتوانستم سریع از محل فرود دور شدم.»
صعود به ارتفاعات برای فرار
منبع تصویر، Getty Images
براوو گفت در تاریکی شب، خود را در میان درهای مرتفع با صخرههایی در دو طرف یافت. او نتیجه گرفت امنترین مسیر حرکت به سوی ارتفاعات است و با وجود شکستگیها، به سمت خطالرأسی در ارتفاع حدود هفت هزار پا، بیش از دو هزار و ۱۰۰ متر، حرکت کرد.
وقتی از او پرسیده شد چگونه با آن جراحات توانست از کوه بالا برود، پاسخ داد که نمیخواسته وادار به حضور در برابر دوربین تلویزیون ایران شود.
سیبیاس میگوید پس از سقوط هواپیما، در یکی از برنامههای تلویزیونی ایران برای یافتن دو نظامی آمریکایی جایزه تعیین شد و ویدئوهایی از افراد مسلح در حال جستوجوی منطقه منتشر شد.
مقامهای نظامی آمریکا مدعیاند حدود هزار و ۵۰۰ نیروی ایرانی در شعاع ۱۰ مایلی محل حضور براوو در جستوجوی او بودند و در مقطعی تا چند صد متری محل اختفایش پیش رفتند.
این ارقام به طور مستقل قابل تایید نیست.
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، گفت خطر به نمایش گذاشته شدن دو نظامی بازداشتشده در تهران یکی از نگرانیهای اصلی فرماندهان آمریکایی بود.
حدود شش ساعت پس از سقوط، نیروهای آمریکایی محل خلبان، آلفا، را پیدا کردند و یک عملیات نجات آغاز شد.
بر اساس گزارش سیبیاس درباره عملیات، در این مرحله ۲۱ هواگرد وارد خاک ایران شدند: ۱۲ جنگنده، چهار هواپیمای جنگ الکترونیک و پنج هواگرد امداد و نجات.
دو بالگرد برای برداشتن آلفا وارد منطقه شدند و هدف تیراندازی قرار گرفتند. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، گفت: «در تمام مسیر رفت و برگشت درگیری مسلحانه بود، اما آلفا را بیرون آوردند.»
یک بالگرد اچاچ-۶۰ بر اثر تیراندازی سلاحهای سبک آسیب دید و شماری از خدمه آن مجروح شدند، اما توانست به منطقهای امن بازگردد. یک هواپیمای تهاجمی ای-۱۰ نیز آسیب دید و خلبانش ناچار شد بر فراز خلیج فارس خروج اضطراری کند. او نیز نجات یافت.
نیروهای آمریکایی در همان عملیات برای یافتن براوو تلاش کردند، اما موفق نشدند و عقبنشینی کردند. آلفا که از مصاحبه با سیبیاس خودداری کرده، اکنون به پرواز در نیروی هوایی آمریکا بازگشته است.
پیام کوتاه براوو
با فرارسیدن شب، براوو محلی برای پنهان شدن پیدا کرد و توانست یک پیام رمزگذاریشده ارسال کند: «آسیب دیدهام، در حرکت هستم.» در پیام دیگری نیز نوشت: «خدا نیکوست.»
هگست گفت دریافت این پیامها نشان داد که براوو زنده است و حرکت میکند. مقامهای آمریکایی ابتدا احتمال انجام عملیات در همان شب را بررسی کردند، اما هگست گفت شرایط برای اجرای آن فراهم نبود.
او به یاد آورد که در اتاق وضعیت کاخ سفید تصمیم گرفتند عملیات را ۲۴ ساعت به تعویق بیندازند: «این تصمیم بسیار دشواری بود؛ معنایش این بود که براوو باید تقریبا ۲۴ ساعت دیگر آنجا بماند.»
براوو در سرمای ارتفاعات، با آب بسیار کم و تقریبا بدون غذا، یک شبانهروز دیگر دوام آورد.
به گفته سیبیاس، سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، یک عملیات فریب چندجانبه را برای گمراه کردن نیروهای ایرانی اجرا کرد. اطلاعاتی ساختگی منتشر شد که براوو به سوی مرز افغانستان، دریای خزر یا جنوب ایران در حرکت است. همزمان از فناوری محرمانهای برای تعیین دقیق محل او استفاده شد.
پیش از ورود گروه نجات، بمبافکنها و پهپادهای آمریکایی مواضع نیروهای سپاه پاسداران در نزدیکی منطقه را هدف قرار دادند. سیبیاس گزارش داده است که نیروهای آمریکایی در طول حدود ۵۰ ساعت عملیات، ۳۳۹ مهمات به کار بردند.
در عملیات دوم بیش از ۱۵۰ هواگرد حضور داشتند. ترکیب اعلامشده شامل ۶۴ جنگنده، چهار بمبافکن، ۴۸ هواپیمای سوخترسان، ۱۳ هواگرد امداد و نجات و ۲۶ هواگرد اطلاعاتی و اخلال الکترونیکی بود؛ در مجموع ۱۵۵ هواگرد.
دریاسالار کوپر گفت حدود ۹۲ نظامی آمریکایی در مرحله اصلی عملیات روی زمین بودند، چند صد نفر در هوا فعالیت میکردند و بین سه تا پنج هزار نفر نیز در بخشهای مختلف پشتیبانی مشارکت داشتند.
کوپر این عملیات را «عملیاتی در دل یک عملیات دیگر» توصیف کرد و گفت این نخستین ورود نیروهای آمریکایی به خاک ایران در ۴۶ سال گذشته بود.
فرود هواپیماهای ترابری در یک زمین کشاورزی
منبع تصویر، Getty Images
پنتاگون دستکم چهار طرح نجات را بررسی کرده بود اما در نهایت دو هواپیمای ترابری ویژه امسی-۱۳۰ در یک باند موقت در زمینهای کشاورزی، حدود ۱۰ مایل یا ۱۶ کیلومتر دورتر از محل براوو، فرود آمدند. چهار بالگرد کوچک اماچ-۶ «لیتلبرد» به صورت قطعات جداشده داخل این هواپیماها حمل شده بودند.
نیروها بالگردها را در حدود ۱۵ دقیقه سرهم کردند. پرواز از باند موقت تا خطالرأس محل اختفای براوو حدود هفت دقیقه طول میکشید.
به گفته سیبیاس، نیروهای ویژه از باند محافظت میکردند و نیروهای امداد و نجات رزمی نیروی هوایی، معروف به «پیجی»، به سوی براوو رفتند.
براوو لحظه رسیدن آنها را «یکی از بزرگترین لحظات زندگیاش» توصیف کرد. او حاضر نشد جزئیات گفتوگویش با گروه نجات را بیان کند، اما گفت نخستین جملهاش به آنها کوتاه بود: «برویم.»
اما نجات براوو پایان خطر نبود. چرخهای دو امسی-۱۳۰ در خاک نرم باند موقت فرورفت و هواپیماها قادر به برخاستن نبودند. در آن لحظه، بیش از ۹۰ نظامی آمریکایی همراه براوو باید از خاک ایران خارج میشدند.
پنتاگون طرح پشتیبان را اجرا کرد و با هواپیمای ترابری سبکتر آنها را از منطقه خارج کرد.
آمریکا دو امسی-۱۳۰ زمینگیرشده و چهار بالگرد لیتلبرد را در محل باقی گذاشت و سپس با بمباران آنها را منهدم کرد تا فناوری و تجهیزاتشان به دست ایران نیفتد.
براوو سرانجام حدود ۵۰ ساعت پس از سرنگونی جنگنده، هنگام طلوع آفتاب پنجم آوریل، شانزدهم فروردین به منطقه امن رسید.
