ही चिमुकली वयाच्या 6 व्या वर्षी 80 वर्षांच्या वृद्धांसारखी दिसतेय; 'हा' आजार नेमका काय आहे?

आयझाला चित्रं काढायला खूप आवडतं.
फोटो कॅप्शन, आयझाला चित्रं काढायला खूप आवडतं.
    • Author, नंदिनी वेल्लईसामी
    • Role, बीबीसी तमिळ
  • Published
  • वाचन वेळ: 5 मिनिटे

"माझ्या मुलीकडे पाहून लोक वेगवेगळ्या प्रकारची मतं मांडतात. या मुलीला कशाला बाहेर घेऊन येता, तिला घरातच ठेवायचं ना? असंही विचारतात. पण माझी मुलगी अशीच आहे. तिने बाहेर पडायला हवं आणि लोकांनीही तिला पाहायला हवं," असं अंजली सांगतात.

केरळ राज्यातील वायनाड जिल्ह्यातल्या मानंथवाडी गावातील अंजली आणि अखिल हे दाम्पत्य. त्यांच्या 6 वर्षांच्या 'थक्कू' ऊर्फ आयझाला झालेल्या एका दुर्मिळ आनुवंशिक आजारामुळे तिला समाजात अनेकदा टोमणे आणि थट्टामस्करीचा सामना करावा लागला आहे.

या सगळ्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करून आयझाने डॉक्टर होण्याचं स्वप्न उराशी बाळगलं आहे. आपल्या मुलीचं हे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी तिचे आई-वडीलही आपल्यापरीने सर्व काही करण्याच्या जिद्दीने प्रयत्न करत आहेत.

आयझाला 'क्युटिस लॅक्सा' (Cutis Laxa) नावाचा दुर्मिळ जनुकीय आजार झाला आहे.

आयझाची आई अंजली सांगतात, "थक्कू 6 महिन्यांची असताना तिच्या अंगावरच्या सुरकुत्या काही केल्या कमी होत नव्हत्या. त्यामुळे आम्ही तिला रुग्णालयात नेऊन दाखवलं. नेमकी काय समस्या आहे हे शोधण्यासाठी जेनेटिक टेस्ट करावी लागेल, असं डॉक्टरांनी सांगितलं. एक महिन्यानंतर रिपोर्ट आला. त्यातून मुलीला 'क्युटिस लॅक्सा' नावाचा एक दुर्मिळ आजार असल्याचं डॉक्टरांनी सांगितलं."

अडीच वर्षांची असतानाच दोन शस्त्रक्रिया

या आजारामुळे आयझाला वारंवार सर्दी, खोकला, ताप यांसारख्या आरोग्याच्या समस्या उद्भवतात आणि महिन्यातले अनेक दिवस तिला रुग्णालयातच राहावं लागतं, असं अंजली सांगतात.

"दर महिन्याला आम्हाला किमान दोन ते तीन रुग्णालयांमध्ये जाऊन डॉक्टरांना दाखवावं लागतं," असं अंजली म्हणतात.

आयझा अवघ्या अडीच वर्षांची असताना हर्निया आणि एका डोळ्यातील दोषामुळे तिच्यावर दोन शस्त्रक्रिया कराव्या लागल्या होत्या असंही अंजली सांगतात.

[ कॅप्शन: बालपणीची आयझा ]
फोटो कॅप्शन, आयझाचा बालपणीचा फोटो.

आयझाच्या डॉक्टर अंजना यांच्या मते, हा आजार असलेल्या व्यक्तींना श्वसनाशी संबंधित त्रास, हृदयविकार यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात. 'क्युटिस लॅक्सा'चे अनेक प्रकार आहेत.

डॉक्टर अंजना सांगतात, "हा नेमका कोणता प्रकार आहे आणि त्याचा शरीरातील अंतर्गत अवयवांवर कसा परिणाम होतो, यावर या आजाराने बाधित रुग्णांचं आयुर्मान अवलंबून असतं. सध्या या आजाराची लक्षणं आटोक्यात आणणारेच उपचार उपलब्ध आहेत.?हा आजार पूर्णपणे बरा होईल असा कोणताही उपचार अद्याप नाही."

आयझाला मोठं होऊन डॉक्टर बनण्याची इच्छा आहे.
फोटो कॅप्शन, आयझाला मोठं होऊन डॉक्टर बनण्याची इच्छा आहे.

'क्युटिस लॅक्सा इंटरनॅशनल' (Cutis Laxa Internationale) या आंतरराष्ट्रीय सेवाभावी संस्थेच्या मते, जगभरात सुमारे 400 जणांना किंवा दर 20 लाख लोकांमागे एका व्यक्तीला हा आजार आहे. भारतात या आजाराने बाधित 7 रुग्ण आहेत. ही संस्था या आजाराने ग्रस्त असलेल्या रुग्णांना मानसिक आधार देण्याचं काम करते. तसंच त्यांच्या कुटुंबीयांना यासंदर्भात आवश्यक मार्गदर्शन आणि समुपदेशनही पुरवते.

आयझाच्या शेजारीच डॉक्टर अंजना राहतात. त्यांच्यासारखंच आपणही मोठं होऊन डॉक्टर व्हायचं, असं ध्येय आयझाने उराशी बाळगलं आहे. आयझाला डांस, चित्र काढायला आणि गाणी गायला खूप आवडतं. तिला चित्र काढायला सांगितलं की ती लगेच एका डॉक्टरचं चित्र काढते आणि हे कोणाचं चित्र आहे असं विचारल्यावर ती डॉक्टर अंजना यांचं नाव घेते.

"भविष्यात थक्कूला स्नायूंचा त्रास होऊ शकतो. धावणं, उड्या मारणं यांसारख्या गोष्टी करणंही तिला अशक्य होऊ शकतं. इतकंच नाही, तर नाचणं, गाणं किंवा चित्र काढणं यांपैकी कोणतीही गोष्ट करणं तिच्यासाठी कठीण होऊ शकतं," असं आयझाची आई अंजली सांगतात.

'हे स्वीकारणं खूप कठीण होतं'

आयझाचे वडील अखिल हे एका खासगी कंपनीत सुरक्षा रक्षक म्हणून काम करतात.

"सुरुवातीला हे सगळं स्वीकारणं आमच्यासाठी खूप कठीण होतं. कारण असा आजार आम्ही कधी ऐकलाही नव्हता आणि पाहिलाही नव्हता. या गोष्टीने आम्हाला खूप यातना झाल्या. एका लहानशा बाळाच्या शरीरात जणू एखादी 70-80 वर्षांची आजी पाहिल्यासारखं ते वाटायचं. त्या वेळी जेव्हा मी माझ्या मुलीला डॉक्टरांकडे घेऊन गेलो तेव्हा हा आजार बरा होण्यासाठी कोणताच उपचार उपलब्ध नाही, असं त्यांनी सांगितलं. ते ऐकून आम्हाला खूप दुःख झालं," असं त्यांनी सांगितलं.

महिन्याच्या पगारातून उपचारांचा खर्च भागवणं खूप कठीण जात असल्याचं आयझाचे वडील सांगतात.

आयझाने काढलेलं डॉक्टरांचं चित्र.
फोटो कॅप्शन, आयझाने काढलेलं डॉक्टरांचं चित्र.

"आम्ही आमच्या उत्पन्नातूनच कसाबसा खर्च भागवतो. तिच्या उपचारांसाठी आम्ही आमच्या इतर खर्चांना कात्री लावतो. तिचे बहुतांश उपचार केरळमध्येच सुरू आहेत," असं अखिल सांगतात.

पुढे ते म्हणाले, "थक्कूच्या स्वप्नाचा मला खूप अभिमान वाटतो. तिला मोठं होऊन डॉक्टर व्हायचं आहे. आमच्या शेजारी राहणाऱ्या एक ताई डॉक्टर आहेत त्यांना पाहूनच थक्कूनेही डॉक्टर होण्याचं ठरवलं. त्यांच्याकडूनच थक्कूला ही प्रेरणा मिळाली आहे. तिला डॉक्टर व्हायचं आहे हे तिच्या तोंडून ऐकताना खूप आनंद वाटतो."

आयझा सध्या घराशेजारच्याच एका सरकारी शाळेत पहिलीच्या वर्गात शिकत आहे. तिला कोणता विषय सगळ्यात जास्त आवडतो असं विचारल्यावर ती लगेच "गणित" असं सांगते आणि क्षणाचाही विलंब न लावता वहीत बेरजेची गणितं लिहून त्यांची अचूक उत्तरंही सोडून दाखवते.

वडील अखिल यांच्यासोबत आयझा.
फोटो कॅप्शन, वडील अखिल यांच्यासोबत आयझा.

आयझाची आई सांगतात, "आयझाला सध्या तिला नेमकं काय झालं आहे याची कल्पना नाही. पण कधीकधी ती विचारते, 'सगळे जण माझ्याकडे असे का पाहतात? माझ्याशी कोणीच मैत्री का करत नाही?' ती पहिल्यांदा शाळेत गेली तेव्हा तिला असाच अनुभव आला होता. सगळे तिला 'अम्मूम्मा' म्हणजे आजी म्हणून चिडवायचे. त्यानंतर आम्ही शाळेत गेलो आणि घडलेला सगळा प्रकार मुख्याध्यापकांना सांगितला. मग मुख्याध्यापकांनी इतर विद्यार्थ्यांना या आजाराबद्दल नीट समजावून सांगितलं आणि त्यानंतर ही परिस्थिती पूर्णपणे बदलली."

अभ्यासात हुशार आयझा

शिक्षिका ऐश्वर्या म्हणतात, "थक्कू प्रत्येक गोष्टीत खूप हुशार आहे. मित्रमैत्रिणींना मदत करणं असो किंवा इतर कोणतीही गोष्ट असो, ती सगळंच अगदी चोखपणे करते. सुरुवातीला शाळेत काही मुलं तिला चिडवायची. पण आता सगळे तिच्याशी खूप मैत्रीने वागतात. ती नेहमी म्हणते की, 'मला डॉक्टर होऊन माझ्यासारख्याच इतर मुलांवर उपचार करायचे आहेत.' तिचे हे शब्द ऐकल्यावर तिचं हे स्वप्न नक्की पूर्ण व्हावं, अशी मी मनापासून प्रार्थना करते."

आयझा एक गुणी आणि हुशार विद्यार्थिनी असल्याचं तिच्या शिक्षिका ऐश्वर्या सांगतात.
फोटो कॅप्शन, आयझा एक गुणी आणि हुशार विद्यार्थिनी असल्याचं तिच्या शिक्षिका ऐश्वर्या सांगतात.

आयझाचे इन्स्टाग्रामवर 25,000 हून अधिक फॉलोअर्स आहेत. आयझाची नाचण्याची आवड पाहून तिच्या शेजारी राहणाऱ्या अर्जुनने तिचे व्हिडिओ सोशल मीडियावर पोस्ट करण्याची कल्पना सुचवली. आपल्या मुलीच्या आनंदासाठी तिच्या आई-वडिलांनीही याला होकार दिला. 2024 मध्ये त्यांनी हे इन्स्टाग्राम अकाउंट सुरू केलं आणि आजतागायत अर्जुनच ते अकाउंट सांभाळतो.

अर्जुन सांगतो, "सुरुवातीला लोक खूप नकारात्मक कमेंट्स करायचे. ते सगळं सहन करणं खूप कठीण होतं. इतरांच्या नजरेस पडण्याआधीच त्या नकारात्मक कमेंट्स डिलीट करून टाकण्याची मला सवयच लागली होती.

सुरुवातीला थक्कूद्दल लोकांच्या मनात फक्त कीव किंवा दया होती. पण नंतर लोकांनी तिला आहे तसं स्वीकारलं आणि तिच्याकडे सकारात्मक दृष्टिकोनातून पाहू लागले. एकदा तर थक्कूने मला म्हटलं, 'मी आता खूप प्रसिद्ध झालेय, त्यामुळे मला कामावर एक बॉडीगार्ड ठेवावा लागेल.'"

आयझाचे डान्स व्हिडिओ इन्स्टाग्रामवर चांगलेच प्रसिद्ध आहेत.
फोटो कॅप्शन, आयझाचे डान्स व्हिडिओ इन्स्टाग्रामवर चांगलेच प्रसिद्ध आहेत.

मात्र, आधीच एका दुर्मिळ आजाराने ग्रस्त असलेल्या मुलीला इतक्या लहान वयात सोशल मीडियाची सवय लावल्याने ती आणखी मानसिक तणावाखाली जाऊ शकते, असा इशारा मानसोपचारतज्ज्ञ डॉ. कृपाकर यांनी दिला आहे. याबाबत विचारलं असता या रील्समुळे आयझा जगासमोर सकारात्मक पद्धतीने येईल आणि तिच्याबद्दलच्या नकारात्मक कमेंट्स कमी होतील असा विश्वास आयझाच्या पालकांनी व्यक्त केला.

सगळ्या संकटांवर मात करत आयझा हीच आमच्या आयुष्यात आनंद घेऊन येणारी मुलगी आहे, असं तिचे आई-वडील अभिमानाने सांगतात.

"तिला मोठं होऊन डॉक्टर व्हायचं आहे आणि आमच्या परीने शक्य तितकं चांगलं उच्च शिक्षण आम्ही तिला नक्कीच देऊ," असं अंजली सांगतात.

तर तिचे वडील अखिल भावूक होऊन म्हणतात, "माझी मुलगीच माझा जीव की प्राण आहे."

(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन.)