Uriko ubona ku rubuga aherekana amakuru mu nyandiko gusa, hakoresha uburyo buke. Ja ku rubuga nyamukuru ubone amakuru mu nyandiko iherekejwe n'amasanamu.

Njana ku rubuga nyamukuru canke aho gusoma gusa

Ibindi vyerekeye ingene urwo rubuga rugutwara uburyo (ama mega) buke

Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika wishimiye amasezerano ya Iran na Amerika

Perezida Donald Trump, abicishije ku rubuga rwiwe Truth Social, yavuze ko amasezerano hagati ya Iran na Amerika yatunganye, mu gihe ibiro vy’inama nkuru y’umutekano ya Iran na vyo bishimangira ko ibikorwa vya gisirikare ku mpande zose, harimwo na Liban, bitegekanijwe guhagarara burundu guhera ku mugoroba wo kuri uwu wa mbere.

Incamake

Amakuru y'ikibiriraho

Chançard Abimana, Gildas Yihundimpundu na Samba Cyuzuzo

  1. Aha niho dusoreje aya makuru y'ibiriraho y'uyu munsi, mwakoze kubana natwe, ni ah'ejo.

  2. Iran ivuga ko hamwe na Oman bazocungera umutekano w’ubwato buca mu muhora wa Hormuz

    Umuvugizi w’Ubushikiranganji bw’imigenderanire n’ayandi makungu bwa Iran, Esmail Baghaei, yavuze ko Iran na Oman bazofata ingingo zose zikenewe kugira ngo ubwato bushobore guca mu mutekano mu muhora wa Hormuz.

    Yavuze ko ivyo bizokorwa biciye mu biganiro no mu gufashanya n’izindi mpande zifise inyungu muri iyo nzira y’amazi.

    Baghaei kandi yavuze ko Leta Zunze Ubumwe za Amerika zemeye kugira uruhara mu gusubiza kwubaka Iran inyuma y’ivyatikijwe n’intambara, hamwe no gukuraho ibihano vy’ubutunzi vyafatiwe ico gihugu.

    Nk’uko yabivuze, Amerika yiyemeje gufata ingingo zifadika kuri ivyo bibazo vyompi.

    Izindi nkuru wosoma:

  3. Ese amasezerano ya Amerika na Iran azaramba?

      • Umwanditsi, Frank Gardner
      • Igikorwa, Umunyamakuru w'Umutekano

    Ibyishimo nyuma y’itangazwa ry’irangira ry’intambara hagati ya Amerika na Iran bishobora gukurikirwa n’iminsi mike iri imbere iteye impungenge.

    Inkuru nziza ni uko Iran na Amerika byombi byifuza ko intambara zihagarara kandi byombi byifuza ko habaho Uubucuruzi bwinjira bugasohoka mu kigobe.

    Ariko haracyari uburyo bwinshi aya masezerano ashobora kutakurikizwa.

    Ubwa mbere, hari Liban. Abahuza bakuru, Pakisitan, bavuga ko amasezerano arimo agomba kuba arimo Liban, cyane cyane ko imirwano yose yo mu karere igomba guhagarara, harimo imirwano hagati ya Israel n'inshuti ya Iran muri Libani: Hezbollah.

    Iyo ntambara niyongera kwaduka , ese Iran izahita yibasira Irael, kandi niba ari uko bimeze, Amerika izareka kubura indi ntambara na Iran? Cyangwa se tuzabona Washington itererana Israel yonyine?

    Hanyuma hari ikibazo ku bijyanye n'ibinyabutabire. Iminsi 60 iteganyijwe muri uku guhagarika intambara ntabwo ari myinshi cyane, aho tugomba kumenya neza ingano y'ibinyabutabire bya nikleyeri Irani izemererwa, mu gihe cyo kugabanyirizwa ibihano, n'ikizaba - n'igihe - ku bubiko bwa uranium isanzwe ikungahaye ku bintu biteje akaga Iran ifite.

    Hanyuma hari umuhora wa Hormuz. Irani ibona ko "yatsinze" intambara none ikaba ishaka ko yemerwa nk'ubwigenge bwayo kuri iyi nzira nto cyangwa igice cyayo. Ibyo ntibyemewe ku bihugu byo mu kigobe cy'Abarabu birimo gusaba ko abantu bose basubira mu nzira zitagira imipaka zakoreshwaga a buri wese mbere yuko iyi ntambara itangira tariki 28 ukwezi kwa Kabiri 2026.

    Izindi nkuru wosoma:

  4. Afrika y'epfo: Umu "star" yapfunzwe yagirizwa kunyuruza umugabo bapfa umukunzi wiwe

    Umunyamakuru wa televiziyo akaba n’umuririmvyi wa “rap” wo muri Afurika y’Epfo, Molemo Maarohanye, azwi cane ku kazina ka Jub Jub, yarafashwe n’igipolisi inyuma y’aho yagirizwa kunyuruza uwutwara imodoka za “taxi” no kurasa urusasu amutumbereje.

    Bivugwa ko Maarohanye yahuye n’uwo mushoferi mu gisagara ca Edenvale, kiri nko ku birometero 25 uvuye i Johannesburg, amwagiriza ko afitaniye imigenderanire y’urukundo n’umukunzi wiwe.

    Nk’uko igipolisi cabitangaje, Maarohanye ngo yahase uwo mugabo ataramenyekana izina ngo yinjire mu modoka yiwe ku wa Mungu, hanyuma arasa amasasu atatu iruhande yiwe.

    Uwo mugabo yarashoboye guhunga ata co abaye maze aca aja gutanga ikirego ku biro vya hafi vy’igipolisi, nk’uko biri mw’itangazo ry’igipolisi. Maarohanye ntarashira ahabona ico avuga kuvyo yagirizwa.

    Iryo hangana ryabaye isaha imwe n’igice zo mu gitondo ku masaha yo muri Afrika y’Epfo, inyuma y’aho uwo mushoferi yari amaze gushikana umukiriya.

    Maarohanye, yigeze kuba umwe mu baririmvyi bazwi cane muri Afurika y’Epfo, azorenguka imbere ya sentare ya Germiston ku wa Gatatu kugira habe urubanza rwa mbere rw’ukwumviriza ivyo yagirizwa, nk’uko igipolisi cabivuze.

    Si ubwa mbere yagirijwe imbere y’ubutungane.

    Mu 2012, yari yagirijwe kwica abantu no kugerageza kwica abandi inyuma yo kugonga no kwica abanyeshure bane, agakometsa babiri, igihe yariko arasiganwa n’imiduga mu buryo butemewe n’amategeko.

    Inyuma y'imyaka ibiri, sentare nkuru ya Afurika y’Epfo yarahinduye iyo ngingo imwagirirza icaha co kwica umuntu atabishatse.

    Ubu Maarohanye ni we ashikiriza ikiganiro ca televiziyo citwa Uyajola 9/9, ikiganiro kigamije guhishura abantu bagira ubuhemu mu rukundo.

  5. Ibitero vy’Uburusiya vyahitanye abantu icenda vyongera biraturira urusengero i Kyiv

    Nimiburiburi abantu icenda barapfuye mu ruhererekane rw’ibitero vy’Uburusiya kuri Ukraine. Ivyo bitero bikaba vyanaturiye ahantu hakomeye h’ivy’idini i Kyiv, nk’uko abategetsi babivuze.

    Abantu bane bishwe n’ibitero vyagabwe ku murwa mukuru wa Ukraine, Kyiv, mu gihe abakozi batanu b’ubutabazi bapfuye bariko bazimya umuriro watewe n’igitero cahitanye inyubakwa mu gisagara ca Kharkiv mu buraruko bushira ubuseruko bw’Ico gihugu.

    Katedrale ya Dormition, yubatswe mu kinjana ca 11, yarononekaye cane. Perezida wa Ukraine, Volodymyr Zelensky, yavuze ko ari “kimwe mu vyaha bikomeye cane Uburusiya bukoreye umuco w’Abakirisitu muri iki gihe”. Uburusiya bwo bwahakanye ko bwateye ico kibanza.

    Hagati aho, igitero c’indege zitajamwo abadereva (drones) za Ukraine mu gisagara ca Tula mu Burusiya cahitanye abantu batatu, gikomeretsa abandi batatu harimwo umwana afise umwaka umwe gusa, nk’uko abategetsi baho babitangaje.

    Ibitero vya drones n’ibisasu vya misile vyateye umuriro mu nyubakwa no mu modoka nyinshi, kandi vyasize abantu barenga 140.000 bo mu gisagara ca Kyiv badafise umuyagankuba, nk’uko umukuru w’ico gisagara, Vitali Klitschko, yabivuze.

    Mu gitondo co kuri uyu wa mbere, hafi igihugu cose ca Ukraine humvikanye amajwi y’imburi ko hashobora kuba ibitero.

    Ico gitero ca Kyiv cahitanye inyubakwa nyinshi z'abantu, cakomerekeje n'imiburiburi abantu 23, abandi batanu barakomereka i Kharkiv.

  6. Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika wishimiye amasezerano ya Iran na Amerika

    Perezida wa komisiyo y’Umuryango w’Ubumwe bwa Afurika yatangaje ko yakiriye neza amasezerano y’amahoro hagati ya Amerika na Iran yatangajwe uyu munsi n’impande zombi.

    Mahmoud Ali Youssouf yavuze ko asaba impande zose “kubahiriza ishyirwa mu bikorwa ryuzuye ry’ibyumvikanyweho” no gukomeza umuhate wo guteza imbere amahoro n’umutekano, n’ubufatanye mu burasirazuba bwo hagati no kure y’ako karere.

    Afurika iri mu bice by’isi byagizweho ingaruka zikomeye kubera ifungwa ry’umuhora wa Hormuz ricamo ibigera kuri 20% by’ibitoro bicuruzwa ku isi.

    Hejuru ya 70% by’ibitoro Afurika y’iburasirazuba n’amajyepfo ikura hanze biva mu burasirazuba bwo hagati nk’uko bivugwa n’ikigo Energy Connects.

    Mu bihugu byo mu karere, nko mu Rwanda, ibiciro by’ibitoro byageze hejuru cyane bitigeze bigera mbere. Ibi byateye izamuka ry’ibiciro by’ibindi byangombwa nkenerwa.

  7. Igisirikare ca Israel gitegekanya kuguma muri Liban – Umushikiranganji wo kwivuna abansi wa Israel

    Igisirikare ca Israel (IDF) gitegekanya kuguma gifise abasirikare baco muri Libani ata kiringo ntarengwa, nk'uko vyatangajwe n’ umushikiranganji ajejwe kwivuna abansi wa Israel, Israel Katz.

    Ibi bikurikiye itangazwa ry’amasezerano y’ibanze y’amahoro hagati ya Amerika na Iran, yahujujwe n’abahuza bo muri Pakistan, bavuga ko ayo masezerano ategekanya ko “ibikorwa vya gisirikare ku mpande zose , harimwo n’iyo muri Liban, bizohagarara”.

    Mw’itangazo yanditse mu giheburayo, Katz yavuze ko Israel idashigikiye ko IDF iva muri Liban naho hoba “igitutu gisanzwe kiriho canke kizokwiyongera mu gihe kiri imbere”.

    Uwo mushikiranganji ajejwe kwivuna abansi yavuze ko vyumvikanyweko n’umushikiranganji wa mbere wa Israel, Benjamin Netanyahu, IDF izoguma iri mu “turere tw’umutekano” muri Libani, hamwe no muri Syria no muri Gaza , kandi ko ata kiringo ntarengwa vyahawe.

    Yavuze kandi ko “ibikorwa vyose vy’iterabwoba n’ibikorwa remezo vyavyo” bizosamburwa kugira ngo “harindwe imbibe za Israel”, yongerako ko Israel yamaze kumenyesha Amerika aho ihagaze kuri iyo ngingo.

    Katz yarongeye avuga ati:

    “Nimba Iran yotera Israel kubera ivyabaye muri Liban, tuzoyisubiriza inyuma dukoresheje inguvu zose dufise kandi twerekane neza itandukaniro rinini riri hagati y’ubushobozi bwacu n’ubwayo.”

    Izindi nkuru wosoma:

  8. Umusifuzi Omar Artan azohabwa umushahara wiwe wose na FIFA

    Umusifuzi w’umupira w’amaguru wo muri Somaliya, Omar Abdulkadir Artan, yimwe uruhusha rwo kwinjira muri Amerika kugira ngo asifure mu gikombe c’Isi, azohabwa amafaranga yose yari agenewe kuronka muri ayo mahiganwa.

    Ubuyobozi bwa Perezida Donald Trump bwavuze ko Artan yimwe kwinjira muri Amerika kubera ivyagirizwa vy’uko afitaniye imigenderanire n’“abantu bakekwa ko bari mu mirwi y’iterabwoba”.

    Inkomoko ifise amakuru kuri iyo "dosiye" yavuze ko naho Artan atazokwitabira na gato igikombe c’Isi, FIFA yemeye kumuriha umushahara wiwe wose nk’uko yari kuwuronka muri ayo mahiganwa.

    Artan, yatowe nk’umusifuzi mwiza wa Afrika mu mwaka wa 2025, yari kuba Umunya-Somaliya wa mbere asifuye muri ayo mahiganwa akomeye cane y’umupira w’amaguru kw’isi. Ariko yahagaritswe kandi asubizwa inyuma n’abajejwe gucungera imbibe za Amerika.

    Naho biri uko, yasubiye iwabo yakiranywe iteka n’abanyagihugu benshi. Mu nyuma, ishirahamwe ry’umupira w’amaguru ry’i Buraya (UEFA) ryaramugenye kugira ngo asifure urukino rwa UEFA Super Cup ruzohuza Paris Saint-Germain na Aston Villa mu kwezi kwa Myandagaro(8).

    Izindi nkuru wosoma:

  9. RDC: Abanyagihugu bashavuye bankiye imirwi irwanya Ebola kwinjira mw’ikambi ya Kpangba

    Imirwi ijejwe gutabara no kurwanya Ebola muri Repubulika ya Demokarasi ya Kongo (RDC) yarankiwe, mu mpera z’indwi iheze, kwinjira mw’ikambi ya Kpangba icumbitsemwo abateshejwe izabo, mu karere ka Nizi mu ntara ya Ituri, nk'uko bitangazwa n’itororokanirizo ry’amakuru Reuters.

    Umwe mu bagore babiri bapfuye yari afise imyaka 60. Yari yasanze yanduriye Ebola muri iyo kambi, akaba yari yatorotse avuye mu kibanza yari yataramuriwemwo.

    Isinzi ry’abantu bari bashavuye ryarabujije imirwi irondera abahuye canke bakoranyeko n'abarwaye Ebola kugira amatohoza no gutegura urutonde rw'abari mu kaga gakomeye ko kwandura. Ivyo vyerekana ko hakiri abantu benshi batemera ko Ebola ibaho.

    Umwe muri abo bagore yapfuye ku wa 31 Rusama (5) uwundi kw’itariki ya 1 Ruheshi (6), ariko ayo makuru ishami rya ONU ryitaho impunzi UNHCR rikaba ryayatangaje ku mugaragaro ku wa kane.

    Icegeranyo ca vuba cerekana ko hamaze kwemezwa abantu 782 banduye Ebola, muri bo 181 bakaba bamaze gupfa mu ntara ya Ituri, aho ubu bwoko bushasha bwa Ebola buzwi kw'izina rya Bundibugyo bwatanguriye.

    Uwo mugera waramaze no gukwiragira mu ntara za Kivu ya Ruguru na Kivu y'Epfo, mu buseruko bw'igihugu bwugarijwe n'intambara hamwe n'umutekano muke.

    Ku musi wa 32 kuva iki kiza gitangajwe, abantu 359 bari mu bibanza bataramuriwemwo canke bariko baravurwa kugira hahagarikwe irandagata ry’iyo ndwara. Umurwi ujejwe kurwanya Ebola uvuga ko kuva kw’itariki ya 15 Rusama (5), abantu 40 bakontorowe barataha kubera bakize.

    Igikorwa co kurondera abahuye canke bakoranyeko n'abarwaye Ebola kiracari ku rugero rwa 56,5% gusa. Ivyo bisobanuye ko impinga ikiri ndende mu gihe ihangiro ryari iryo gushika ku 90%, ibice bisabwa kugira ngo indwara ishobore kugenzurwa mu buryo bwuzuye.

    Izindi nkuru wosoma:

  10. Ingabire Victoire yagarutse mu rukiko avuga ko yimwa uburenganzira aho afungiye

      • Umwanditsi, Jean Claude Mwambutsa
      • Igikorwa, BBC Great Lakes, Kigali

    Ahagana saa tatu mu gitondo kuri uyu wa mbere, Victoire Ingabi Umuhoza uregwa uruhare mu byaha birimo umugambi wo guhirika ubutegetsi mu Rwanda yari yagejejwe ku rukiko rukuru urugereko rw’i Kigali i Nyamirambo.

    Ageze mu cyumba cy’urukiko, yambaye ikanzu y’iroza, yabonetse aseka aramutsa abo yahasanze mu gihe bari bategereje inteko iburanisha.

    Mu gutegereza, Ingabire yari kumwe n’abanyamategeko be Me Gashabana,Bruce Bikotwa na Felicien Gashema banyuzamo bakaganira.

    Urubanza rutangiye, Ingabire yasabye ko ataburana uyu munsi.

    Mu mpamvu yatanze yavuze ko atemererwa guhura n’abareganwa nawe mu rubanza rumwe no kutemererwa kuvugana n’umuryango we.

    Yavuze kandi ko adahabwa uburenganzira bwo gusenga. Yongeraho ko ibyo bimutera ihungabana mu buryo bw’imitekerereze, mu buryo bw’ukwemera ndetse no ku mubiri.

    Ibi yasabye urukiko rugomba kubifataho icyemezo.

    Muri Kamena(6) umwaka ushize, umucamanza yategetse ko Ingabire atabwa muri yombi agakurikiranwa kimwe n'itsinda ry'abandi icyenda(9) bamaze imyaka hafi itanu bafunze bivugwa ko ari abayoboke b'ishyaka rye DALFA - Umurinzi, ritaremerwa n’amategeko.

    Byabaye nyuma y’uko Ingabire yari yatumijwe mu rubanza rw’abo bantu nk’umuntu utanga amakuru mu rubanza rwabo.

    Nyuma y’intambamyi z’amategeko zagaragajwe n’uruhande rwe hamwe n’urubanza ku bijyanye n’ifungwa rye, ubu nibwo agiye kuburana.

    Ingabire aregwa ibirego bimwe n'iby'iryo tsinda ririmo n’umunyamakuru Théoneste Nsengimana w'ikinyamakuru Umubavu TV.

    Baregwa ibyaha birimo amahugurwa yo guhirika ubutegetsi badakoresheje imirwano, kurema umutwe w'abagizi ba nabi, gukwirakwiza ibihuha bigamije kwangisha abaturage ubutegetsi, no guteza imvururu muri rubanda.

    Victoire Ingabire yahakanye ibyo byaha avuga ko bimwe muri byo yari yarigeze kubibazwa mu bihe byashize ntihagire inkurikizi ibaho.

    Izindi nkuru wasoma:

  11. ‘Isabukuru nziza y'imyaka 80, Bwana Perezida!’ - Nicki Minaj yipfuriza Donald Trump

    Umuririmvyikazi rurangiranwa azwi mu mudiho wa Rap, Nicki Minaj, yakeje Perezida wa amerika Donald Trump kw’isabukuru y’amavuko y’imyaka 80.

    Mu butumwa yacishije ku rubuga rwiwe rwa X, bwarabwe n’abantu barenga imiriyoni zitanu, Nicki Minaj yanditse ati: “Isabukuru nziza y'imyaka 80, Bwana Perezida!”, aca ashirako ifoto ari kumwe n’umukuru w’igihugu Donald Trump.

    Isabukuru ya Donald Trump ihuriranye n’amasezerano y’ibanze yo kurangiza intambara Amerika na Israel zari zatanguje kuri Iran mu kwezi kwa kabiri, uwu mwaka.

    Kuwa mungu Trump yabaye prezida wa kabiri wa Amerika agize imyaka 80 ari ku butegetsi inyuma y'uwo yasubiriye Joe Biden.

    Trump yahimbaje iyo sabukuru kuri uyu w’Imana, aho yagiye kurorera umukino wo guterana ingumu, kunagana no gukubitana imigere [UCF], wabereye ku kibuga kiri ku kirimba c’umukuru w’igihugu [White House].

    Amasaha make imbere y’uko uwo mukino utangura, yarashimagije amasezerano y’ibanze yo guhagarika intambara muri Iran.

    Yavuze ko amasezerano “ubu yamaze gutungana” aca atangaza ko Reta Zunze Ubumwe za Amerika zigiye gukuraho ingingo zari zafashe yo kwugara ibivuko vya Iran. Yanashimangiye ko umuhora wa Hormuz ugiye kwugururwa.

    Imbere y’uko intambara yaduka, uwo muhora wacamwo ibice birenga 20 kw’ijana vy’igitoro na gaz bikoreshwa kw’isi.

    Ariko Iran mu kwihora ku bitero, yaciye itangira canke iragabanya cane uruja n’uruza rw’amato awucamwo.

    Igihe uwo Trump yasubiriye ku butegetsi, Joe Biden, yashikana imyaka 80 muri Munyonyo (11) 2022, habaye ibirori bisanzwe muri White House vyatumiwemwo abo mu muryango wiwe gusa.

    Uburyo Trump ariko arahimbazamwo isabukuru yiwe bwerekana neza urugero ibintu vyahindutseko n'ingene vyahindutse n'ingoga.

    Abajijwe ico avuga kw’itandukaniro riri hagati y'ubwo buryo bubiri bwo guhimbaza isabukuru, umuvugizi wa White House, Allison Schuster, yishuye ko iyo mirwano (UFC) ari rimwe mu majoro y'imyidagaduro adasanzwe mu mateka ya Amerika.

    Ku bwa Schuster, kuba ico gikorwa kibereye mu nyubakwa z’ibiro vy’umukuru w’igihugu, ku musi wahariwe ibendera ry'igihugu, kandi mu gihe Amerika iriko yitegurira imyaka 250 iheze kuva ibayeho nk'igihugu, ni “bwo buryo bubereye bwo guhimbaza".

    Izindi nkuru wosoma:

  12. Incamake y'ivyabaye vyashikanye kw’itangazwa ry'amasezerano

    Amasezerano y'ibanze agamije kurangiza intambara yo muri Iran yamaze gushikwako.

    Ng'ibi ibintu nyamukuru vya vuba ukwiye kumenya :

    • Mu gitondo co ku wa Mungu, Israel yagavye ibitero mu burere buri ku nkengera z’ubumanuko bw’umurwa mukuru Beirut, muri Liban, aho yasigura ko ari inyishu ku bitero umuhari Hezbollah wari wagavye ku butaka bwayo imbere y’aho, uwo musi nyene
    • Donald Trump yavuze ko igitero ca Israel kuri Beirut "kitari gikwiye kuba", aho yaciye ahamagarira impande zompi kwirinda kubandanya intambara kubera Amerika na Iran "vyari hafi cane gushika ku masezerano"
    • Mu ntango, ivyo bitero vyasa n'ibigiye guhungabanya ibiganiro vyariko biraba hagati ya Amerika na Iran
    • Ariko haciye amasaha make, harashitswe ku masezerano y'ibanze, Pakistan isanzwe ari umuhuza, ikaba yabaye iya mbere mu kuyatangaza
    • Inyuma y'aho, Trump yaremeje ko amasezerano yabonetse
    • Abategetsi ba Iran na bo nyene baremeje ayo masezerano, bavuga ko azoshirirwako umukono mu Buswisi ku wa gatanu
    • Abakuru b'ibihugu n’amareta b’Ubwongereza, Ubufaransa, Ubudagi n'Ubutaliyano bakiriye neza itangazwa ry'ayo masezerano
    • Ibiri muri ayo masezerano ntibiratangazwa ku mugaragaro. Ariko ibinyamakuru vya reta ya Iran vyatangaje ko harimwo: Gukurwako bimwe mu bihano Amerika yafatiye Iran, ukwiyemeza kwa Iran kutazokora ibirwanisho vya nikleyere, hamwe n'agahengwe mu burere bwose burimwo intambara, harimwo no muri Liban
    • Icegera c'umushikiranganji w'imigenderanire wa Iran yavuze ko ibiganiro ku masezerano ya nyuma bizobandanya mu kiringo c'imisi 60

    Izindi nkuru wosoma:

  13. Ico ayo masezerano asobanura kuri Amerika na Iran – Isesangura

    Nk’uko bisesangurwa naTom Bateman, umumenyeshamakuru wa BBC akurikiranira hafi ibikorwa vy’ubushikiranganji bw’imigenderanire bwa Amerika, Perezida Donald Trump yari amaze igihe yotswa igitutu mu buryo bugenda bwiyongera kubera iduga ridahagarara ry'ibiciro vy’igitoro.

    Ukwo kuduga kw’igitoro kwatumye ibiciro vy’ibindi bidandazwa muri rusangi biduga muri Amerika bishika ku rugero rwa mbere ruri hejuru rutari bwigere rubaho mu myaka itatu iheze.

    Ubutunzi bwa Iran na bwo nyene bwari bumaze igihe bwaranizwe n'ibihano mpuzamakungu vy’igihe kirekire, bikaba vyari vyunyuwe kandi n’ingingo ya Amerika yo kuzibira ivyambu vy’ico gihugu.

    Muri make, impande zompi zari zikeneye kuruhuka no guhumeka.

    Ico ayo masezerano ashira imbere, ni ukwongereza ikiringo c’agahengwe kumvikanyweko ku wa 8 Ndamukiza (4).

    Ategekanya iyindi minsi 60 ata bitero canke ibikorwa vya gisirikare biba, Amerika ikavanaho ingingo yo kwugara ibivuko vya Iran, Iran na yo ikugurura umuhora wa Hormuz, mu gihe izo mpande zompi ziyemeza kubandanya ibiganiro.

    Ntiturabona urwandiko rw’ayo masezerano. Ariko, insiguro zatanzwe n’ubutegetsi [bwa Amerika] mu mpera z'indwi iheze, zerekana ko adakemura burundu ingorane zatumye Trump afata ingingo yo gutera Iran, canke ivyatumye Iran yihora mu buryo bukomeye.

    Kugira ngo buri ruhande rushobore kwerekana ayo masezerano nk'intsinzi yarwo, Trump ashaka ko Iran ibuzwa mu buryo bushobora kugenzurwa kandi ku kiringo n’imiburiburi c’imyaka 20, umugambi wo guhingura uranium.

    Ku rundi ruhande, Iran ikeneye ko ibihano vyose bikurwaho kandi igasubizwa amamiliyaridi menshi y'amadolare ava mu rudandaza rw’igitoro yafatiriwe kubera ibihano. Ivyo bibazo hamwe n'urutonde rw'ingene vyoshirwa mu ngiro ni vyo vyamye ari intambamyi zikomeye mu biganiro.

    N’ubwo ayo masezerano ashobora kuba arimwo ukwiyemeza canke "ugutahura kumwe" ko impande zompi zizobandanya kuganira kuri ivyo bibazo, uko ibintu vyifashe ubu, nta masezerano afadika araboneka kuri vyo.

    Aho rero umuntu ataranavuga ivyo Israel hamwe n'aba Républicains b’ivyiyumviro bikaze i Washington basaba.

    Bo bavuga ko amasezerano ya nyuma ategerezwa no kugabanya canke kugenzura ibirwanisho bisanzwe vya Iran, hamwe n'imfashanyo ico gihugu giha imirwi bacuditse yitwaje ibirwanisho mu karere.

    Izindi nkuru wosoma:

  14. Amasezerano ya Iran na Amerika: Ibi ni ibyavuzwe na bamwe mu bategetsi bo ku isi

    Umunyamabanga mukuru wa ONU, António Guterres, yatangaje ko yishimiye “itangazo ry’amasezerano y’amahoro ya Amerika na Iran”.

    Mu itangazo ry’umuvugizi we, Guterres yagize ati: “Ibi bisobanuye intambwe iganisha ku kurangiza aya makimbirane mu mahoro”.

    Mu itangazo rimwe, abategetsi b’Ubwongereza, Ubufaransa, Ubudage n’Ubutaliyani batangaje ko bazakorana bya hafi na Amerika na Iran kugira ngo aya masezerano ashyirwe mu ngiro.

    Iryo tangazo ryabo rigira riti: “Turashima Amerika na leta ya Iran n’abandi babigizemo uruhare, harimo Pakistan, Qatar n’abandi bahuza kuri iyi ntambwe muri dipolomasi.

    “Uyu ni umwanya w’amahirwe yo gusubizaho amahoro mu karere no kongera gukomeza ubukungu bw’isi.”

    Minisitiri w’intebe w’Ubuyapani Sanae Takaichi ari mu ba mbere batangaje ko bishimiye aya masezerano.

    Sanae yavuze ko Ubuyapani “bwizeye cyane” ko “guca mu muhora wa Hormuz mu mutekano bizashyirwa mu bikorwa, kandi amasezerano ya nyuma ku ngufu za nikleyeri za Iran azagerwaho vuba bishoboka”.

    Minisitiri w’intebe wa Australia Anthony Albanese yavuze ko yizeye ko aya masezerano azageza “ku mahoro afatika kandi arambye”.

    Albanese avuga ko “mu gihe gusana ibyangiritse bizafata igihe kirekire, gusubizaho iyi nzira y’ingenzi mu bucuruzi ari ingenzi mu koroshya igitutu ku biciro by’ibitoro n’ubukungu, harimo no mu karere kacu”.

  15. Umuhora wa Hormuz uzafungurwa ‘iteka’ – Trump muri New York Times

    Mu kiganiro n’ikinyamakuru New York Times ku cyumweru nijoro, Perezida wa Amerika yavuze ko amasezerano na Iran ashimangira ko Umuhora wa Hormuz uzaba “nta ntambamyi ziwurimo” kandi uzafungurwa ‘iteka’.

    Iran yawufunze umuhora wa Hormuz mu kwihimura ku bitero bya Amerika na Israel ibuza amato yose kuwunyuramo, yabikora akaraswaho.

    Uyu muhora ucamo ibitoro bisaga 20% by’ibijya ku isoko ry’isi, ifungwa ryawo ryagize ingaruka ku izamuka ryabyo n’izamuka ry’ibiciro by’ibicuruzwa byinshi ku isi muri rusange.

    Mu kiganiro cy’iminota 28 kuri telephone, Donald Trump yavuze kandi ko niba Iran itemeye niba Iran itemeye ko bagera ku masezerano ya nyuma ku bijyanye n’ingufu kirimbuzi, azasubukura ibitero bya gisirikare cyangwa agahindura Amerika “umurinzi w’uburasirazuba bwo hagati” ufata kimwe cya gatanu ku musaruro w’ako karere.

    Trump yasubiyemo ibyo yavuze mbere ko icyemezo cye cyo gutera Iran muri Gashyantare(2) na nyuma agafunga imyaro n’ibyambub bya Iran “byahinduye uburasirazuba bwo hagati mu nyungu za Amerika”.

    Izindi nkuru wasoma:

  16. Amerika na Iran bashitse ku masezerano y’ibanze yo guhagarika intambara

    Abategetsi ba Reta Zunze Ubumwe za Amerika n’aba Iran batangaje ko bumvikanye ku murongo ngenderwako w’amasezerano yo guhagarika intambara, gukuraho ingingo ya Amerika yo kuzibira ivyambu vya Iran hamwe no kwugurura umuhora wa Hormuz, nk’uko bimenyeshwa n’itororokanirizo ry’amakuru Reuters.

    Ayo masezerano y’ibanze yatumye ibiciro vy’igitoro bigabanuka, ariko ategekanya ko ikibazo c’umugambi wa Iran ujanye no gukora ibirwanisho vya nikleyere kizobandanya kuganirwako mu biganiro bizokurikira.

    Abicishije ku rubuga rwiwe, Truth Social, igihe c’isaha 11 n’igice z’umugoroba ku wa Mungu - isaha yo mu burengero bwa Amerika ( ni ukuvuga isaha zitanu n’igice z’ijoro mu masaha yo mu Burundi no mu Rwanda), Perezida wa Amerika Donald Trump yagize ati: “Amasezerano na Repubulika ya Kiislam ya Iran ubu yatunganye.”

    Ubutumwa bwiwe bwaje bukurikira itangazo ry’umushikiranganji w’imigenderanire wa Pakistan, Shehbaz Sharif, igihugu cagize uruhara muri ivyo biganiro, aho uwo mutegetsi yatangaje ko impande zompi zashitse ku masezerano mu gitondo ca kare ku wa mbere.

    Ayo masezerano y’ibanze, bitegekanijwe ko azoshirwako umukono icese ku musi wa gatanu mu Buswisi.

    Ibiri muri ayo masezerano ntivyashotse bimenyekana neza. Ariko Sharif, abicishije ku rubuga rwa X, yavuze ko ategekanya “ ihagarikwa buno nyene ry’ibikorwa vya gisirikare mu burere bwose bw’intambara, harimwo no muri Liban.”

    Liban cari kimwe mu bibazo bikomeye vyari vyaragoranye mu biganiro kubera, muri aya mayinga ya vuba, Israel n’umuhari Hezbollah bari baranse gukurikiza akamo ka Trump n’ak’abandi kabasaba guhagarika kurasana.

    Mw’itangazo vyasohoye, Ibiro vy’inama nkuru y’umutekano ya Iran vyavuze ko intambara n’ibikorwa vya gisirikare ku mpande zose, harimwo na Liban, bitegekanijwe guhagarara burundu guhera ku mugoroba wo kuri uwu wa mbere.

    Izindi nkuru wosoma:

  17. Mwaramutse neza!

    Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubashikiriza amakuru yo mu karere no mu makungu mu buryo bw'ikibiriraho.