Thượng đỉnh Trump-Tập: 'Đạt được đồng thuận mới' và gì nữa?

Ông Donald Trump và ông Tập Cận Bình đã "trao đổi sâu rộng về các vấn đề lớn liên quan đến hai nước và thế giới, đồng thời đạt được hàng loạt đồng thuận mới".

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói với các phóng viên rằng hai nhà lãnh đạo đã "đạt được nhận thức chung quan trọng về việc xử lý thỏa đáng những quan ngại của nhau" và nhất trí tăng cường phối hợp về các vấn đề toàn cầu và khu vực, theo truyền thông Trung Quốc.

Thương mại

Sau cuộc gặp hôm 14/5 với ông Tập, ông Trump, trong buổi phỏng vấn với Fox News, khẳng định các cuộc đàm phán thương mại diễn ra "tốt hơn lần trước", đồng thời nói rằng quy mô lần này "lớn hơn nhiều" so với 36 thỏa thuận mà hai bên ký trước đây.

Ông nói rằng Trung Quốc "sẽ mua rất nhiều nông sản của chúng ta", chẳng hạn như đậu nành, và năng lượng của Mỹ, nhưng không công bố chi tiết cụ thể.

Khi Fox News hỏi Trung Quốc muốn gì từ Mỹ, ông Trump nói rằng có "nhiều quá không bàn được, nhưng là rất nhiều thứ," mà không giải thích thêm.

Ngoài ra, ông Trump cũng nói rằng ông Tập đã cam kết mua 200 máy bay Boeing.

"200 chiếc lớn, rất nhiều việc làm," ông nói.

"Boeing muốn 150 chiếc, họ [bán] được 200".

Thương vụ này trước đó cũng đã được Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent bóng gió đề cập đến khi ông nói với kênh CNBC rằng ông tin Bắc Kinh sớm sẽ công bố một đơn hàng lớn đối với máy bay Boeing.

Tháp tùng ông Trump đến Bắc Kinh là hàng loạt các lãnh đạo doanh nghiệp - những người mà Tổng thống Mỹ nói rằng họ đến là để "ký kết các thỏa thuận" và "mang việc làm trở về" Mỹ.

Trong số này có những gương mặt đáng chú ý như Tim Cook -CEO của Apple, Jensen Huang, CEO của Nvidia hay Elon Musk, nhà sáng lập Tesla và SpaceX.

"Tôi không mời họ. Tất cả đều muốn đi và họ đều có mặt ở đây," ông nói với Fox News.

"Trung Quốc sẽ đầu tư hàng trăm tỷ USD với những người đã có mặt trong căn phòng đó hôm nay," ông Trump nói.

Iran

Một trong những nội dung được chú trong trong chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump là cuộc chiến ở Iran - vấn đề mà ông khẳng định là sẽ trao đổi với ông Tập trước khi lên đường đến Trung Quốc.

Trung Quốc đang âm thầm đóng vai trò trung gian hòa giải trong cuộc chiến hiện đã bước sang tháng thứ ba, phối hợp cùng Pakistan thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ - Israel với Iran.

Sau cuộc gặp, Tổng thống Mỹ tuyên bố ông đã nói với phía Trung Quốc rằng Mỹ thực chất đang "giúp đỡ" họ.

"Tôi không nghĩ Trung Quốc cũng muốn Iran có vũ khí hạt nhân," ông Trump nói.

Tổng thống Mỹ cũng nhắc lại vấn đề đã được đề cập trước đó, rằng ông Tập đã cam kết không cung cấp vũ khí cho Iran.

"Ông ấy nói sẽ không cung cấp thiết bị quân sự. Đó là một tuyên bố rất quan trọng," ông Trump nói.

"Ông ấy [ông Tập] nói họ mua rất nhiều dầu từ khu vực đó, và họ muốn tiếp tục làm như vậy. Ông ấy muốn thấy Eo biển Hormuz được mở lại," ông Trump nói thêm.

Tổng thống Mỹ cũng cho biết ông Tập Cận Bình đã đề nghị hỗ trợ thúc đẩy việc đạt được một thỏa thuận để mở lại Eo biển Hormuz.

"Bất kỳ ai mua nhiều dầu như vậy rõ ràng đều có mối quan hệ nào đó với họ, nhưng ông ấy nói 'Tôi rất sẵn lòng hỗ trợ, nếu tôi có thể giúp được bất cứ điều gì.' Ông ấy muốn thấy Eo biển Hormuz được mở," ông Trump nói.

Eo biển Hormuz hiện đang được coi là một con bài chiến lược của Iran trong cuộc chiến với Mỹ và Israel.

Cũng trong cuộc phỏng vấn, ông Trump tiếp tục kêu gọi Iran nhanh chóng đạt được một thỏa thuận với Mỹ.

"Tôi sẽ không còn kiên nhẫn thêm nhiều nữa. Họ nên đạt thỏa thuận. Bất kỳ người tỉnh táo nào cũng sẽ làm vậy, nhưng có thể họ điên rồi", ông Trump nói.

Hôm 15/5, Trung Quốc lên tiếng khẳng định đã "nỗ lực không ngừng" để thúc đẩy chấm dứt xung đột ở Trung Đông và hy vọng sẽ cung cấp "sự hỗ trợ lớn hơn cho các cuộc đàm phán hòa bình", đồng thời đóng vai trò xây dựng trong việc đạt được hòa bình lâu dài.

Bắc Kinh là đồng minh gần gũi của Tehran, vừa là khách hàng mua dầu lớn nhất, và cũng là đối tác thương mại lớn nhất của Iran.

Chính quyền Trump trước đó hy vọng ông Tập sẽ sử dụng đòn bẩy kinh tế và chính trị này để thúc đẩy Tehran ngồi vào bàn đàm phán.

Tuyên bố của Trung Quốc nói rằng cuộc xung đột "không bao giờ nên xảy ra" và "không có lý do để tiếp tục".

Đáng chú ý, Trung Quốc không trực tiếp chỉ trích Mỹ trong tuyên bố.

Về kinh tế, cuộc chiến ở Iran đang gây thiệt hại cho các nhà máy của Trung Quốc khi phải tốn thêm chi phí cho các sản phẩm dầu mỏ.

Tuy nhiên, về ngoại giao và chính trị, đó lại là một điểm có lợi cho ông Tập, khi nhà lãnh đạo Trung Quốc có thể nhận thấy rằng mình đang đối mặt với một ông Trump ở thế yếu vì cuộc chiến này.

Ông Tập có thể thể hiện vai trò "người kiến tạo hòa bình" – một lời nhắc rằng Trung Quốc không còn chỉ là trung tâm của nền kinh tế toàn cầu, mà ngày càng trở thành một trung tâm quyền lực của thế giới.

Vấn đề Đài Loan

Hôm 14/5, ông Tập Cận Bình khẳng định Đài Loan là "vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung–Mỹ" – điều có thể đẩy hai nước vào "tình huống vô cùng nguy hiểm".

Theo Reuters, phát biểu của ông Tập đã đưa ra một cảnh báo sắc bén, dù không phải chưa từng có, trong một hội nghị nhìn chung vốn thân thiện và cởi mở.

"Chính sách của Mỹ về vấn đề Đài Loan hiện nay không thay đổi," Ngoại trưởng Marco Rubio, người tháp tùng ông Trump, nói với NBC News.

Ông Rubio cho biết Trung Quốc "luôn nêu vấn đề này… chúng tôi luôn làm rõ lập trường và sau đó chuyển sang vấn đề khác".

Bộ trưởng Ngoại giao Đài Loan Lâm Gia Long đã cảm ơn Mỹ vì đã nhiều lần bày tỏ sự ủng hộ hòn đảo này.

Trong khi đó, một số người Đài Loan lo ngại họ đang ở thế bị đem ra mặc cả và rằng Mỹ có thể thay đổi lập trường về Đài Loan, bất chấp những đảm bảo lặp đi lặp lại từ Washington.

Khi BBC phỏng vấn người dân tại Đài Bắc, một phụ nữ họ Tạ nói rằng Mỹ sẽ mất "một con bài mặc cả" nếu từ bỏ Đài Loan – nhưng việc chỉ dựa vào thiện chí của Washington hoặc gắn mình với Trung Quốc cũng không phải là giải pháp cho hòn đảo này.

"Bị kẹt giữa hai cường quốc lớn, Đài Loan phải tự tìm con đường tồn tại của riêng mình," bà nói.

Một người đàn ông họ Hồ cho rằng việc tăng cường năng lực quân sự của Đài Loan là "hoàn toàn cần thiết", bất kể các quốc gia khác nhìn nhận Đài Loan thế nào hoặc mức độ hỗ trợ ra sao.

Về ông Tập Cận Bình

Khi phát biểu mở đầu cuộc họp hôm qua, ông Trump đã ca ngợi ông Tập là một "nhà lãnh đạo tuyệt vời" và cảm thấy vinh dự khi làm bạn với ông Tập.

Vậy sau cuộc gặp thì sao?

Khi được hỏi mối quan hệ với ông Tập đã phát triển như thế nào, ông Trump nói ông nghĩ nhà lãnh đạo Trung Quốc là "một người ấm áp".

"Nhưng ông ấy vô cùng nghiêm nghị. … Không đùa giỡn gì cả. Đó là điều tốt", ông Trump nói thêm.

Ông Trump tiếp tục nói rằng nếu Hollywood tìm diễn viên đóng vai ông Tập trong phim, "bạn sẽ không thể tìm được người giống như vậy".

"Ông ấy cao, rất cao. Và đặc biệt với đất nước này vì họ thường thấp hơn một chút," ông nói.

Ông cũng mô tả vị lãnh đạo Trung Quốc là "một người rất thông minh", và nói rằng hai người có "mối quan hệ tốt".