Sân bay Long Thành: Chính phủ thúc khai thác, hãng bay muốn lùi đến cuối 2027

Sân bay Long Thành
Được đăng
Thời gian đọc: 6 phút

Trong khi Chính phủ Việt Nam đang "cuốn chiếu" việc thi công Sân bay Long Thành nhằm đưa vào khai thác thương mại vào cuối tháng 12/2026 và phục vụ các tuyến nước ngoài từ đầu 2027 thì hàng loạt hãng bay quốc tế muốn lùi thời điểm chuyển đổi khai thác từ Tân Sơn Nhất sang Long Thành muộn hơn đáng kể.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng gửi Chính phủ, 34 hãng hàng không quốc tế dự kiến chuyển sang khai thác tại Long Thành từ mùa đông 2027, trong đó 10 hãng đề xuất lùi sang mùa hè 2028 hoặc muộn hơn.

Các hãng cho hay việc chuyển sang một sân bay mới không chỉ là thay đổi địa điểm cất hạ cánh mà còn đòi hỏi quá trình chuẩn bị kéo dài từ 6-12 tháng để điều chỉnh mạng đường bay, bố trí máy bay, tổ bay, nhân sự, dịch vụ mặt đất và hệ thống bán vé.

Đối với các tập đoàn logistics hàng không như UPS, FedEx, DHL hay Cargolux, quá trình đánh giá kỹ thuật và chuẩn bị cho các hoạt động hàng hóa chuyên biệt có thể kéo dài khoảng 12 tháng do yêu cầu cao về nhà ga chuyển phát nhanh, hải quan, hạ tầng giao thông và khu vực xử lý hàng hóa.

Bộ Xây dựng nhận định việc chuyển đổi trước khi các hãng và hệ sinh thái dịch vụ liên quan sẵn sàng có thể gây khó khăn cho quá trình ổn định lịch bay, làm tăng chi phí vận hành và ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ.

Cơ quan này lưu ý rằng nếu sân bay Long Thành được đưa vào khai thác khi một số hạng mục vẫn chưa được hoàn thiện thì có thể ảnh hưởng đến các hoạt động phục vụ, vốn phải đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về an ninh và an toàn hàng không.

Một trong những điểm đáng chú ý, theo Bộ Xây dựng, là thời gian thực hiện chương trình chuẩn bị khai thác (ORAT) của sân bay Long Thành tương đối ngắn so với kinh nghiệm quốc tế.

ORAT không chỉ là thử nghiệm thiết bị mà còn kiểm tra khả năng vận hành đồng bộ của toàn bộ hệ thống sân bay, bao gồm hạ tầng, công nghệ, quy trình, nhân sự và sự phối hợp giữa các lực lượng như hải quan, xuất nhập cảnh, an ninh hàng không và kiểm dịch, theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA).

Bộ Xây dựng dẫn kinh nghiệm tại các sân bay lớn như Bắc Kinh Đại Hưng, Istanbul hay Hong Kong cho thấy quá trình này thường kéo dài từ nhiều tháng đến khoảng một năm, với nhiều vòng thử nghiệm liên tiếp để phát hiện và khắc phục lỗi trước khi khai thác chính thức.

Trong khi đó, chương trình ORAT của Sân bay Long Thành gồm 55 kịch bản được triển khai từ tháng 9 đến tháng 12/2026.

Nếu tính từ thời điểm bắt đầu thử nghiệm tích hợp đến khi dự kiến khai thác thương mại, thời gian chạy thử chỉ khoảng ba tháng và chưa có bất kỳ chuyến bay thực tế nào.

Thời gian thử nghiệm ngắn sẽ làm giảm dư địa xử lý các vấn đề phát sinh, đặc biệt là những lỗi chỉ xuất hiện khi nhiều hệ thống hoạt động đồng thời hoặc khi có lưu lượng thực tế về hành khách, hành lý, hàng hóa và máy bay, Bộ Xây dựng nhấn mạnh.

Bên trong Sân bay Long Thành
Chụp lại hình ảnh, Bên trong Sân bay Long Thành

Bên cạnh hạ tầng sân bay, các hãng hàng không quốc tế cũng cho rằng kết nối giao thông giữa TP HCM và Long Thành là yếu tố quan trọng cần được bảo đảm khi chuyển hoạt động khai thác.

Các hãng bay cũng cho rằng việc kết nối giao thông đến sân bay cần thông suốt, đồng thời hệ sinh thái dịch vụ hỗ trợ như khách sạn, y tế và các tiện ích phục vụ hành khách cần được chuẩn bị đầy đủ, chẳng hạn như khách sạn quá cảnh đạt chuẩn từ 4 sao.

Khi các tuyến đường sắt đô thị vẫn chưa hoàn thành, việc đi lại giữa TP HCM và Long Thành mới sẽ chủ yếu dựa vào hệ thống đường bộ hiện hữu.

TP HCM được yêu cầu gấp rút nâng cao khả năng kết nối giao thông trước thời điểm khai thác thương mại - dự kiến vào ngày 24/12.

Tuy nhiên, dự án mở rộng cao tốc TP HCM - Long Thành dù đang được đẩy nhanh tiến độ nhưng theo chủ đầu tư, gói thầu xây dựng cầu Long Thành dài gần 10km chỉ mới đạt khoảng 80% khối lượng, với gần 900 nhân sự và hơn 200 máy móc được huy động.

Một số hạng mục dự kiến hoàn thành trong tháng 11, cầu chính được đặt mục tiêu hợp long vào cuối tháng 12 và toàn bộ gói thầu hoàn thành trong tháng 3/2027.

Tuyến đường này vốn dĩ đã thường xảy ra hiện tượng kẹt xe vào dịp cuối tuần và đặc biệt là các ngày lễ, tết.

Bên cạnh đó, lộ trình chuyển đổi khai thác được các hãng yêu cầu bảo đảm tính nhất quán và tạo điều kiện thuận lợi cho cả các hãng hàng không trong nước lẫn quốc tế.

Những khuyến nghị của các hãng hàng không quốc tế được đưa ra trong bối cảnh Chính phủ đang thúc đẩy mục tiêu đưa sân bay Long Thành vào khai thác thương mại trong thời gian ngắn sắp đến.

Hồi tháng 7, Cục Hàng không Việt Nam đã thống nhất với đề xuất của ACV về lộ trình chuyển đổi khai thác giữa sân bay Long Thành và Tân Sơn Nhất.

Theo đó, từ khi đưa vào khai thác thương mại đến hết lịch bay mùa đông 2026, các hãng hàng không được khuyến khích khai thác các chuyến bay quốc tế và hàng hóa tại Long Thành theo nhu cầu.

Sang lịch bay mùa hè 2027, toàn bộ các đường bay quốc tế đường dài sẽ được chuyển sang sân bay mới.

Đến lịch bay mùa đông 2027, phần lớn các chuyến bay quốc tế còn lại cũng sẽ được chuyển về Long Thành, ngoại trừ một số đường bay ngắn dưới 1.000km do các hãng Việt Nam khai thác.

Sân bay Long Thành dự án trọng điểm quốc gia với tổng vốn đầu tư gần 16 tỷ USD nhưng thời gian qua đối mặt với nhiều bất cập khiến tiến độ thi công bị kéo dài so với kế hoạch.

Vốn đầu tư của sân bay này trong giai đoạn 1 là khoảng 4,7 tỷ USD với các hạng mục chính như đường băng, nhà ga, tháp không lưu.

Dự án này được phê duyệt dưới thời ông Nguyễn Tấn Dũng làm thủ tướng, và được khởi công từ thời Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, kéo dài qua ông Phạm Minh Chính và đến nay là ông Lê Minh Hưng..

Chủ đầu tư các hạng mục chính và quan trọng nhất của sân bay Long Thành là ACV. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng, hàng loạt các sai phạm đã được phát hiện.

Đến nay, cơ quan điều tra đã khởi tố hơn 30 người người trong đại án xảy ra tại ACV - vụ án này thuộc diện Ban chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng theo dõi.

ACV và các đơn vị liên quan đang được điều tra về 3 tội danh gồm Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; Đưa hối lộ; Nhận hối lộ.