Cuộc gọi 'điên rồ' giữa ông Trump và Netanyahu làm khó đàm phán Iran

Ông Donald Trump đã trở thành tổng thống Mỹ mới nhất vướng vào mâu thuẫn với ông Benjamin Netanyahu, sau khi xuất hiện thông tin hai bên mâu thuẫn về các chiến dịch quân sự ở Lebanon, làm gia tăng căng thẳng và đẩy chính sách ngoại giao của Washington với Tehran vào khủng hoảng.

Iran đã đáp trả các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon bằng cách đe dọa đình chỉ đàm phán với Mỹ - một trở ngại đối với nỗ lực của ông Trump nhằm rút lui khỏi cuộc chiến với Iran vốn không được lòng dân Mỹ.

Một nhà báo đã hỏi ông Trump về bài báo của Axios tường thuật rằng ông Trump đã gọi ông Netanyahu là "điên khùng" và cáo buộc ông này vô ơn trong một cuộc điện thoại hôm 1/6.

"Tôi đã làm vậy," ông Trump nói với chương trình podcast Pod Force One trong một cuộc phỏng vấn được phát sóng hôm 3/6.

"Tôi không nói là tức giận. Tôi hơi khó chịu vì ông ấy liên tục gây chiến với Lebanon."

Ông Trump nói thêm: "Tôi rất thích Bibi (biệt danh của Netanyahu). Và tôi phối hợp rất nhịp nhàng với ông ấy."

Ông Trump không phải là tổng thống Mỹ duy nhất va chạm với ông Netanyahu.

Vị thủ tướng Israel này từ lâu đã nổi tiếng với việc thử thách sự kiên nhẫn của Nhà Trắng - và vẫn duy trì được vị thế chính trị của mình bất chấp những hệ lụy từ các bất đồng đó.

Mâu thuẫn được cho là mới nhất diễn ra trong lúc ông Trump đang cân nhắc một thỏa thuận nhằm gia hạn lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, đồng thời mở đường cho các cuộc đàm phán về tương lai chương trình hạt nhân của Tehran.

Việc mở lại Eo biển Hormuz - một tuyến đường vận chuyển quan trọng của thế giới - cũng đang bị đe dọa.

Ông Netanyahu đã bác bỏ mọi suy đoán về căng thẳng giữa với đồng minh Mỹ.

"Đôi khi, giống như trong những gia đình hòa thuận nhất, vẫn sẽ có những bất đồng về quan điểm," ông nói với CNBC trong một cuộc phỏng vấn hôm 3/6.

"Chúng tôi luôn tìm được cách giải quyết các bất đồng và vẫn là những người bạn tuyệt vời."

Ông Netanyahu phủ nhận về chuyện có bất kỳ căng thẳng nào với đồng minh Mỹ của mình.

Ông nói thêm rằng hai bên có thể "bất đồng vào buổi sáng" và đồng thuận vào buổi chiều.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng cuộc điện đàm có thể phản ánh sự thất vọng trong Nhà Trắng về mức độ thống nhất giữa mục tiêu quân sự và chính trị của Mỹ và Israel, gần 100 ngày sau khi hai nước tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các mục tiêu ở Iran từ ngày 28/2.

Ông Brett Bruen, từng là một nhà ngoại giao Mỹ và hiện là chủ tịch Global Situation Room - công ty về khủng hoảng truyền thông - nói với BBC:

"Ông Netanyahu có một lịch sử lâu dài trong việc hành động theo ý mình, bất kể ông ấy nghe được điều gì từ Washington."

"Ông Trump đã quyết định dấn thân cùng ông ấy và giờ đây đang học được một bài học rất đắt giá về điều gì sẽ xảy ra khi bước vào một cuộc chiến cùng một nhà lãnh đạo thất thường, vốn có chương trình nghị sự không phải lúc nào cũng phù hợp với những ưu tiên của chính mình."

Nhìn chung, ông Benjamin Netanyahu và ông Donald Trump đều nhất trí về mục tiêu then chốt của Mỹ là ngăn chặn Iran chế tạo hoặc sở hữu vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, tại Lebanon, mục tiêu của hai bên có phần khác biệt.

Israel tuyên bố sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào lực lượng dân quân Hezbollah do Iran hậu thuẫn, ngay cả khi các cuộc đàm phán Mỹ-Iran vẫn đang diễn ra.

Trong khi đó, Iran khẳng định bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào cũng phải bao gồm cả Lebanon.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh ngày càng nhiều người dân Mỹ chỉ trích sự ủng hộ lâu nay của Washington dành cho Israel.

Một cuộc thăm dò của Pew Research Center công bố vào tháng Tư cho thấy 60% người Mỹ hiện có cái nhìn tiêu cực về Israel.

Trước khi cuộc chiến với Hamas bùng nổ vào năm 2023, tỷ lệ này là 42%.

Một số nhân vật bảo thủ có tiếng cũng công khai chỉ trích điều mà họ cho là vai trò của Israel trong việc thuyết phục ông Trump tham chiến với Iran, dù Nhà Trắng và ông Netanyahu đều bác bỏ cáo buộc này.

Trong số những người chỉ trích nổi bật có ông Joe Kent, từng lãnh đạo Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Mỹ trước khi từ chức vào tháng Ba, với lý do "chúng ta bắt đầu cuộc chiến này do áp lực từ Israel và nhóm vận động hành lang đầy quyền lực của nước này tại Mỹ".

Nhóm vận động hành lang ủng hộ Israel, Ủy ban Quan hệ Công chúng Mỹ - Israel (AIPAC), đã phản ứng trước việc ông Kent từ chức bằng cách đăng lại một tuyên bố cáo buộc ông sử dụng "những luận điệu bài Do Thái lỗi thời".

Trong bối cảnh chính trị đó, một số nhà quan sát cho rằng ông Trump có động cơ để thể hiện sự bất đồng với ông Netanyahu nhằm xoa dịu các chỉ trích trong nước.

Ông Brett Bruen nhận định:

"Tôi cho rằng hiện nay có một nhu cầu chính trị buộc Mỹ và Israel phải tạo ra một khoảng cách nhất định giữa hai bên.

Dù là ở Lebanon hay Gaza, có những việc mà ông Netanyahu lựa chọn thực hiện nhưng lại gây khó khăn về mặt chính trị ngay cả đối với ông Trump hoặc Đảng Cộng hòa."

Các đời tổng thống Mỹ trước đây cũng từng cảm thấy thất vọng với ông Netanyahu.

Vị thủ tướng Israel này từng nổi tiếng với những va chạm với ông Bill Clinton liên quan đến việc thực thi các thỏa thuận hòa bình Oslo.

Mối quan hệ của ông Netanyahu với ông Barack Obama còn khó khăn hơn, đặc biệt sau bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ vào tháng 3/2015 về chính sách đối với Iran, vốn được sắp xếp mà Nhà Trắng không hề hay biết trước.

Quan hệ giữa ông Netanyahu và ông Joe Biden cũng được cho là xấu đi sau khi ông cáo buộc Mỹ trì hoãn việc chuyển giao vũ khí và đạn dược cho Israel - những phát biểu mà các quan chức Nhà Trắng mô tả là "gây bực bội" và "vô cùng đáng thất vọng".

Ông Natan Sachs, chuyên gia về quan hệ Mỹ-Israel tại Middle East Institute, nhận xét:

"Ông ấy đã có những mối quan hệ cực kỳ căng thẳng với các tổng thống Mỹ."

Ông Sachs nói thêm:

"Ông ấy là một nhà đàm phán rất khó đối phó, không chỉ vì cứng rắn mà còn vì cực kỳ đa nghi."

Trên thực tế, ông Trump trước đây cũng từng bày tỏ sự bực bội với ông Netanyahu.

Năm ngoái, ông Trump đã dùng lời lẽ thô tục trước ống kính truyền thông sau khi các cuộc không kích của Israel vào Iran đe dọa một lệnh ngừng bắn vốn đã mong manh vào cuối cuộc chiến kéo dài 12 ngày với Tehran.

Tuy vậy, nhìn chung quan hệ giữa hai nhà lãnh đạo vẫn khá tích cực.

Ông Netanyahu nhiều lần gọi ông Trump là: "Người bạn vĩ đại nhất của Israel trong lịch sử nước Mỹ."

Ông Natan Sachs nhận định:

"Ở ông Trump, ông Netanyahu tìm thấy một người sẵn sàng phá vỡ những khuôn mẫu truyền thống trong cách xử lý các vấn đề Trung Đông.

Điều đó rất phù hợp với ông Netanyahu. Ông ấy muốn thay đổi luật chơi và tăng cường sự sẵn sàng của Mỹ và Israel trong việc đối đầu quân sự với trục Iran."

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu bất đồng mới đây có làm thay đổi mối quan hệ nồng ấm đó trong dài hạn hay không.

Ông Sachs cho rằng:

"Điều này có thể mang ý nghĩa quan trọng. Chúng ta chưa biết đây chỉ là một sự việc nhất thời hay là dấu hiệu báo trước những thay đổi lớn hơn.

Tôi sẽ không loại trừ khả năng đó. Tổng thống Trump trước đây đã nhiều lần thay đổi quan điểm về nhiều người."