Ông Putin không nhượng bộ, nhưng diễn ngôn ở Nga về chiến tranh đang thay đổi?

Nếu nước Nga của ông Vladimir Putin có một khẩu hiệu chính thức, thì đó sẽ là gì?

"Nước Nga là như vậy, và chúng tôi không xấu hổ khi thể hiện điều đó," Ngoại trưởng Sergei Lavrov từng nói với tôi trong một cuộc phỏng vấn.

Câu nói ấy khá phù hợp.

Nhưng gần đây, tôi nghe thấy một phiên bản cập nhật hơn từ nữ ca sĩ dân ca và nhạc pop kỳ cựu Nadezhda Babkina.

Sau khi nhận phần thưởng từ Tổng thống Putin, Babkina phát biểu trước khán giả tại Điện Kremlin:

"Nga sẽ không bao giờ đầu hàng nhờ bộ gien đa sắc tộc phi thường của chúng ta… thứ gắn kết tất cả chúng ta lại với nhau.

"Ai không thích điều đó thì cứ đi mà tự đầu độc mình."

Theo nhiều khía cạnh, câu nói "cứ đi mà tự đầu độc mình" đã khái quát nước Nga năm 2026 – không xin lỗi, không hối hận và không nhượng bộ.

Cũng giống như bản thân ông Vladimir Putin.

Kể từ khi ra lệnh tiến hành cuộc xâm lược Ukraine, nhà lãnh đạo Điện Kremlin không hề thể hiện sự hối tiếc hay ăn năn về quyết định tấn công quốc gia láng giềng, cũng không cho thấy có ý định chấm dứt chiến sự.

Tuần này, Nga lại tiến hành một đợt tập kích lớn bằng tên lửa và drone trên khắp Ukraine.

Cuộc tấn công diễn ra ngay trước thềm Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg, sự kiện thường niên được thiết kế nhằm quảng bá hình ảnh nước Nga với thế giới.

Một số nhà đầu tư và chính trị gia phương Tây nổi tiếng từ lâu đã không còn tham dự. Tuy nhiên, ban tổ chức cho biết các phái đoàn từ hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ có mặt.

Đối với một quốc gia đang tìm kiếm nguồn đầu tư nước ngoài, hơn bốn năm chiến sự với nước láng giềng rõ ràng không phải là một lời quảng cáo hấp dẫn.

Nhưng như đã nói, "nước Nga là như thế". Dù có diễn đàn kinh tế hay không, các cuộc tấn công nhằm vào Ukraine vẫn tiếp diễn.

Lập trường công khai của Tổng thống Putin về cuộc chiến vẫn không thay đổi. Ông tiếp tục yêu cầu Ukraine nhượng lại cho Nga toàn bộ vùng Donbas.

Ông Putin không thay đổi, nhưng có một điều ở Điện Kremlin đã khác.

Đó là vấn đề liên quan đến Tổng thống Donald Trump.

Năm ngoái, các quan chức Nga dường như tin tưởng rằng ông Trump sẽ giúp đạt được một thỏa thuận hòa bình ở Ukraine theo các điều kiện của Moscow.

Nói cách khác, họ kỳ vọng ông sẽ gây áp lực buộc Kyiv chấp nhận những yêu sách tối đa của Nga.

Sau hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Nga mùa hè năm ngoái tại thành phố Anchorage, bang Alaska (Mỹ), các quan chức cấp cao Nga liên tục ca ngợi "tinh thần Anchorage", như thể ông Trump và ông Putin đã đạt được một sự đồng thuận có lợi cho Moscow về vấn đề Ukraine.

Nhưng rốt cuộc không có thỏa thuận hòa bình nào xuất hiện.

"Tôi không biết gì về cái gọi là tinh thần Anchorage," trợ lý đối ngoại của ông Putin là Yuri Ushakov gần đây phát biểu trên truyền hình nhà nước Nga.

"Tôi chưa bao giờ sử dụng cụm từ đó."

Đó là dấu hiệu cho thấy "tinh thần Anchorage", nếu chưa hoàn toàn biến mất, thì ít nhất cũng đang dần tan biến.

Đây có thể là một trong những nguyên nhân khiến ông Putin ngày càng thể hiện rõ sự thất vọng.

Và còn nhiều nguyên nhân khác.

Điều mà Điện Kremlin hình dung ban đầu như một "chiến dịch quân sự đặc biệt" ngắn hạn đã biến thành một cuộc chiến tiêu hao đẫm máu kéo dài sang năm thứ năm.

Kể từ tháng 2/2022, Nga đã phải chịu tổn thất lớn trên chiến trường, nền kinh tế bị tổn hại đáng kể và sự tụt hậu về công nghệ.

Không những vậy, chiến tranh còn tiến gần tới lãnh thổ Nga hơn bao giờ hết. Hiện nay, drone của Ukraine có thể vươn sâu vào bên trong nước Nga.

Các nhà máy lọc dầu và cơ sở hạ tầng năng lượng thường xuyên trở thành mục tiêu tấn công.

Tháng trước, một cuộc tập kích UAV quy mô lớn nhằm vào vùng Moscow cho thấy hệ thống phòng không bảo vệ thủ đô Nga vẫn có thể bị xuyên thủng.

Giữa những lo ngại về nguy cơ bị tấn công, cuộc duyệt binh Ngày Chiến thắng trên Quảng trường Đỏ vào ngày 9/5 đã được tổ chức với quy mô thu hẹp.

Hơn bốn năm chiến tranh cùng hàng ngàn lệnh trừng phạt quốc tế đã gây áp lực rất lớn lên nền kinh tế Nga. Thâm hụt ngân sách ngày càng gia tăng, trong khi tăng trưởng kinh tế chững lại.

Và Điện Kremlin đã phản ứng thế nào trước những thách thức đó?

Không phải bằng cách thu hẹp "chiến dịch quân sự đặc biệt".

Hoàn toàn không phải như vậy.

Dựa trên các đợt không kích quy mô lớn gần đây nhằm vào các thành phố Ukraine, phản ứng của Moscow dường như là leo thang.

Tất nhiên, Điện Kremlin không thừa nhận trách nhiệm thuộc về mình. Họ đổ lỗi cho Kyiv, khẳng định rằng Nga chỉ đang đáp trả một cuộc tấn công gần đây của Ukraine vào ký túc xá một trường cao đẳng ở Starobilsk. Theo số liệu chính thức có 21 sinh viên thiệt mạng tại đó.

Quân đội Ukraine cho biết họ đã tấn công sở chỉ huy của đơn vị UAV tinh nhuệ Rubicon của Nga tại thành phố Starobilsk, nhưng không xác nhận liệu đó có phải chính là tòa nhà mà Nga nói tới hay không.

Triển vọng chấm dứt giao tranh hiện vẫn xa vời như từ trước tới nay.

Trong những năm trước, ông Putin thường sử dụng các bài phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St Petersburg để truyền tải thế giới quan của mình và lặp lại những lời chỉ trích nhằm vào phương Tây.

Năm nay, ông dự kiến gặp gỡ các tổng biên tập hãng thông tấn quốc tế và có bài phát biểu quan trọng.

Liệu ông có dùng diễn đàn năm nay để phát tín hiệu thay đổi lập trường về Ukraine?

Cho tới nay, chưa có dấu hiệu nào cho thấy điều đó.

Tuy nhiên, bên trong nước Nga đang xuất hiện những dấu hiệu cho thấy ngày càng có nhiều cuộc thảo luận công khai về việc liệu đã đến lúc kết thúc cuộc chiến hay chưa.

Tôi nhận thấy điều này ngay cả trong môi trường truyền thông bị kiểm soát chặt chẽ của Nga.

Viết trên tạp chí Russia in Global Affairs, nhà khoa học chính trị Vasily Kashin gần đây kết luận:

"Mục tiêu loại bỏ chế độ chống Nga ở Ukraine ở giai đoạn hiện nay về cơ bản là không thể đạt được nếu không tiến hành chiếm đóng quân sự toàn bộ đất nước, bao gồm cả miền Tây Ukraine, trong một thời gian dài. Về mặt kỹ thuật, điều này là bất khả thi đối với Nga."

Vài ngày sau, tờ báo thân Điện Kremlin Moskovsky Komsomolets dẫn lời nhà bình luận chính trị Alexander Nosovich:

"Giới chuyên gia đang bị chia rẽ giữa những người muốn tiếp tục chiến dịch quân sự đặc biệt cho đến khi đạt được mục tiêu và những người cho rằng đã đến lúc kết thúc vì kịch bản tồi tệ nhất thậm chí không phải là thất bại, mà là một chiến dịch quân sự đặc biệt kéo dài vô tận."

Cũng trên tờ báo này, luật sư Dmitry Krasnov lập luận rằng: "Trong suốt lịch sử Nga, chính những cuộc chiến thất bại và các thỏa thuận đình chiến ê chề thường dẫn tới các bước đột phá mới, các cuộc cải cách và đáng ngạc nhiên là những chiến thắng mới… Những tổn thất địa chính trị lớn đôi khi còn hữu ích hơn các chiến thắng huy hoàng."

Trong một đất nước mà bản sắc dân tộc được xây dựng xung quanh hình ảnh Nga như một dân tộc của những chiến thắng và của những người chiến thắng, việc một bài viết như vậy được đăng tải thực sự gây kinh ngạc.

Liệu đó có phải là lời ám chỉ rằng Nga nên kết thúc cuộc chiến ở Ukraine mà không đạt được các mục tiêu đã đề ra?

Vài ngày sau, tôi thử đọc lại bài báo này trên mạng.

Trên màn hình hiện lên dòng chữ:

"Lỗi 404. Không tìm thấy trang."

Truy cập bị từ chối.

Có thể đang tồn tại một cuộc tranh luận.

Nhưng rõ ràng, cuộc tranh luận đó vẫn có những giới hạn nhất định.