Уруш тугадими – АҚШ ва Эрон келишди
Сурат манбаси, Kaveh Kazemi/Getty Images
Энди, бўлди, ҳаммаси тугадими – сўнгги тафсилотлар.
Янги келишув
АҚШ ва Эрон келишди.
Минтақа ва Ливанда ўт очишни тўхтатишга рози бўлди.
Воситачи Покистон худди ана шундай баёнот билан чиқди.
"Қизғин кечган музокаралардан сўнг биз АҚШ ва Эрон ўртасида тинчлик битимига эришилганини мамнуният билан эълон қиламиз. Иккала томон ҳам барча жабҳаларда, жумладан, Ливанда ҳам жанговар ҳаракатларни зудлик билан ва бутунлай тўхтатилишини маълум қилди", - деб ёзди Покистон Бош вазири Шаҳбоз Шариф Х ижтимоий тармоғида.
Бунинг ортидан АҚШ президенти ҳам янги тафсилотларга тўхталди.
Президент Трампнинг маълум қилишича, Ҳўрмуз бўғозида қатнов тикланган.
Унга кўра, Эрон портлари қамали ҳам бекор қилинган.
Расмий Теҳрон ҳам янги битим ҳақидаги баёнотларни тасдиқлаган.
Аммо янги келишув айнан нималарни кўзда тутиши тафсилотлари ҳануз номаълумлигича қолмоқда.
Покистон Бош вазирининг билдиришича, битим 19 июн куни Швейцарияда расман имзоланади.
Покистон келишиб олишгани учун Вашингтон ва Теҳронга миннатдорчилик билдирган.
Бу ишда кўмаклашганликлари учун Қатар, Саудия Арабистони ва Туркияга ҳам раҳмат айтган.
"Энди, келишувга эришилганидан сўнг, воситачилар шу ҳафтада бир қатор учрашувлар ташкил қилади. Бу муҳокамалар келишув амалга оширилишидан олдин техник музокаралар ва расмий имзолаш маросимига замин яратади", - дея қўшимча қилди Шариф.
Доналд Трамп ўзининг Truth Social даги акаунтида "Эрон билан келишувга келинди", деб ёзган.
"Ҳаммани табриклайман! Шу билан Ҳўрмуз бўғозини божсиз очилиши ва Америка Қўшма Штатлари Қуролли Кучлари томонидан денгиз қамалининг зудлик билан бекор қилинишига изн бераман. Дунё кемалари, двигателларингизни ишга туширинг. Нефт оқсин!" - дея қўшимча қилган у.
АҚШ вице-президенти Швейцариядаги маросимга аниқ бориш режасида эканини айтган.
У ҳатто бу жараёнда шахсан Трамп ўзининг ҳозир бўлиши эҳтимолини ҳам назардан соқит этмаган.
АҚШ ва Исроилнинг Эрон билан уруш ўзининг тўртинчи ойига кириб бормоқда.
Янги келишувнинг кеча, якшанба куни, Трампнинг туғилган кунида эълон қилиниши кутилган.
Аммо томонларнинг бир тўхтамга келиш-келмасликлари номаълумлигича қолаётганди.
АҚШ президенти кейинроқ янада кўпроқ тафсилотларга тўхталган.
Трамп журналистлар билан мулоқоти чоғида Ҳўрмуз бўғозининг фақат битим имзоланиши ортидан қайта очилишини қайд этган.
Эрон ташқи ишлар вазири ўринбосари ҳам давлат телевидениеси билан телефон орқали суҳбатида АҚШ билан келишув якунланганини ва жума куни Швейцарияда расман имзоланишини тасдиқлаган.
Ikkala tomon ham barcha jabhalarda, jumladan, Livanda ham jangovar harakatlarni zudlik bilan va butunlay to‘xtatilishini ma’lum qildi.
Ҳўрмуз бўғози шунчалик муҳимми - видеони кўриш учун илова қилинган линкни босинг:
Айни мақолада Google YouTube томонидан тақдим қилинган контент мавжуд. Биз бу контент юкланмасидан аввал сизнинг розилигингизни сўраймиз, чунки улар куки ва бошқа технологиялардан фойдаланган бўлиши мумкин. Сиз Google YouTube ҳаволасида кукиларга доир ва шахсий маълумотларга оид қоидалар ҳақида аввал ўқиб, кейин қабул қилишга рози бўлишингиз мумкин. Кўриш учун “қабул қилиш ва давом этиш”ни танланг.
Охири YouTube пост
Урушнинг қисқа тарихчаси
Сурат манбаси, AFP via Getty Images
Урушаётган томонлар ўртасида 8 апрелдан буён муваққат сулҳ амалда.
Аммо томонлар орада бир-бирларига бир неча бор зарба беришган.
Муваққат сулҳнинг тақдирини қайта-қайта савол остига қўйишган.
Эрон Ҳўрмуз бўғозини ўз назорати остида ушлаб турибди.
АҚШ кучлари эса Эроннинг портларини тўсиб қўйишган.
АҚШ ва Исроил Эронга кенг кўламли ҳужумларини 28 феврал куни бошлашган.
Бу Яқин Шарқда кенг кўламли можарога сабаб бўлган.
Эрон фақат АҚШ ва Исроилгагина жавоб бермаган.
АҚШнинг Форс Кўрфазидаги иттифоқчиларини ҳам ҳужумга тутишга ўтган.
Стратегик аҳамиятга эга Ҳўрмуз бўғозини ёпиб қўйган.
Теҳроннинг бу қадами дунёда нефтни қимматлатган.
Бунинг ортидан жаҳонда бошқа маҳсулотларнинг ҳам баҳоси ошган.
Нарх-наволар сезиларли даражада кўтарилган.
Бунинг таъсири бутун дунё, жумладан, Марказий Осиёда ҳам сезилган.
Эрон Марказий Осиёга ҳам бевосита чегарадош.
Улар ҳам Яқин Шарқдаги вазиятга бефарқ эмас.
Аммо сўнгги янгиликка ҳозирча минтақа давлатлари пойтахтларининг расмий муносабати кўзга ташланмайди.
Бу келишув амалда нимани англатади?
Себастян Ашер,
Халқаро масалалар бўйича мухбир, BBC
Масаланинг АҚШ нуқтаи назаридан ҳар қандай келишув билан боғлиқ энг муҳим жиҳатига келсак, битим Эроннинг ядро қуролини яратишига йўл қўймаслик учун кафолатлар ва механизмларни таъминлашда қанчалик узоққа бориши ҳали аниқ эмас.
АҚШ ва Исроил урушга кириш билан айнан мана шу хавфни бартараф этишга ҳаракат қилаётганликларини айтишган.
Эрон оммавий ахборот воситаларининг хабарларига кўра, келишувга нималар киргани назарда тутилганида, бундай механизм яратилган бўлиши мумкинлигига ишоралар бор, бироқ бунга ойдинлик киритилиши керак ва келишув имзолангандан кейин бу қизғин музокаралар мавзуси бўлиши мумкин.
Ушбу маросимга ҳам саноқли кунлар қолди.
Жараённинг ўзи эса сўнгги ҳафталарда кескин ўзгаришлар билан кечди. Худди шу нарса инобатга олинса, бу кунгача бўлган йўлнинг ҳам силлиқ ёки осон кечишига қатъий ишонч ҳосил қилиш қийин.
Аммо айни дамда ҳеч бўлмаганда сўнгги ҳафталарда ўт очишни тўхтатиш ва ҳарбий қарама-қаршилик ўртасида қолиб кетган можаро билан боғлиқ ноаниқликларнинг бир қисми қисман барҳам топди.
