Kwa nini UAE ilipinga ziara ya Netanyahu nchini humo na kwa nini Israel iliitangaza?

Chini ya saa mbili baada ya Ofisi ya Waziri Mkuu wa Israel kuthibitisha rasmi ziara yake katika Umoja wa Falme za Kiarabu UAE na kukutana na Mohammed bin Zayed, Rais wa nchi hiyo wakati wa vita vya Iran na Iraq, Wizara ya Mambo ya Nje ya UAE imekanusha ziara hiyo na kukataa kuukaribisha ujumbe wowote wa kijeshi wa Israel katika ardhi yake.

Katika taarifa ya Wizara yake ya Mambo ya Nje, Imarati imesisitiza kuwa uhusiano wake na Israel ni mahusiano ya umma ambayo yanaundwa ndani ya muafaka wa Makubaliano ya Ibrahimu na hayatokani na usiri au makubaliano ya siri.

Taarifa hiyo ilisema: "Kwa hiyo, madai yoyote kuhusu mikutano au mipango ambayo haijatangazwa haina msingi hadi yatolewe na mashirika rasmi yenye uwezo katika UAE."

Wizara ya mambo ya nje ya UAE ilitoa wito kwa vyombo vya habari "kuwa sahihi na kutochapisha habari zisizo na uthibitisho au kuzitumia kuunda mitazamo ya kisiasa."

Taarifa ya UAE ilitolewa baada ya Ofisi ya Waziri Mkuu wa Israel kuandika kwenye X-Net kwamba Benjamin Netanyahu alifanya safari ya siri katika UAE wakati wa vita vya Marekani na Israel dhidi ya Iran - Operation Lion Roar.

Chapisho hilo lilisomeka: "Wakati wa Operesheni ya Lion's Roar, Waziri Mkuu Benjamin Netanyahu alifanya safari ya siri katika Umoja wa Falme za Kiarabu na kukutana na Sheikh Mohammed bin Zayed, Rais wa Emirates." Ofisi ya Waziri Mkuu wa Israel pia ilidai: "Safari hiyo ilileta mafanikio ya kihistoria katika uhusiano wa Israel na Imarati."

Abdul Khaliq Abdullah, profesa wa sayansi ya siasa wa Imarati, hatahivyo alikanusha vikali kwamba safari kama hiyo ilifanyika. "Safari hii ya siri ya UAE ambayo Netanyahu anazungumzia ni mawazo yake mwenyewe," aliiambia BBC.

Aliongeza: "Netanyahu anatangaza safari hii kwa madhumuni ya uchaguzi pekee; safari ambayo UAE imekanusha kimsingi katika taarifa rasmi."

Kinyume chake, Ze'ev Agmon, ambaye awali alikuwa msemaji wa Waziri Mkuu wa Israel, alithibitisha safari hiyo, akisema alikuwa na Benjamin Netanyahu katika safari hiyo, na akatoa maelezo.

"Kama mtu ambaye anaifahamu Emirates, ameishi huko kwa muda mrefu, na alifuatana na Waziri Mkuu katika safari hii ya kihistoria, ambayo hadi sasa ilikuwa imebakia kuwa siri kabisa, naweza kuthibitisha kuwa Waziri Mkuu alikaribishwa kama mrahaba huko Abu Dhabi," aliandika kwenye chapisho la Facebook.

Bwana Agmon pia alisema kuwa Rais wa UAE Mohammed bin Zayed Al Nahyan, pamoja na familia yake na maafisa wakuu, waliukaribisha ujumbe wa Israel na kueleza furaha yao kwa uwepo wa Waziri Mkuu wa Israel katika ardhi ya UAE.

Aliongeza: "Sheikh bin Zayed alionyesha heshima kubwa kwa waziri mkuu na aliandamana naye kibinafsi kutoka kwa ndege hadi ikulu kwa gari lake la kibinafsi."

Zev Agmon aliendelea na wadhifa wake kwa kutaja mafanikio ya safari hiyo, akiandika: "Vizazi vijavyo vitakumbuka kile ambacho Waziri Mkuu alifanikisha katika safari hii isiyo ya kawaida. Mafanikio ya kushangaza!"

Katika muda kati ya tangazo la Israel na kukanusha kwa UAE, kauli za Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran Abbas Araqchi pia zilivutia hisia; kauli ambazo zinaweza kuchukuliwa kuwa ukosoaji usio wa moja kwa moja wa Abu Dhabi, bila kuitaja kwa jina.

"Netanyahu sasa amefichua wazi kile ambacho vyombo vya usalama vya Iran viliwasilisha kwa viongozi wetu zamani. Uadui na taifa kubwa la Iran ni kamari isiyojali. Lakini kushirikiana na Israel katika njia hii ni jambo lisilosameheka. Yeyote anayeshirikiana na Israel kuleta mgawanyiko atawajibishwa," aliandika katika ujumbe wake kwenye X.

Sambamba na kutangazwa kwa safari ya Benjamin Netanyahu, ripoti zilichapishwa na vyombo vya habari vya Israel zikieleza kuwa Luteni Jenerali Eyal Zamir Mkuu wa Majeshi ya Israel alisafiri hadi Imarati wakati wa vita na Iran na kukutana na maafisa wa Imarati akiwemo rais wa nchi hiyo.

Vyombo vya habari vya Israel pia viliripoti kutembelewa kwa UAE na wakuu wa Shabak, wakala wa usalama wa ndani wa Israel, pamoja na Mossad, wakati wa vita.

Muda wa tangazo la Israel la safari hii

Lakini kwa mujibu wa Muhannad Tutanji, mwandishi wa BBC mjini Jerusalem, ndani ya Israel safari hii inaonekana kama jaribio la kuwasilisha picha tofauti ya hali ya kisiasa na kiusalama.

Katika ripoti yake, Muhannad Tutanji alizungumzia sababu, vipimo, na muda wa kutangazwa rasmi kwa safari hii, hasa katika hali ambayo nchini Israel, maelezo ya safari hizo huwa yanatolewa kwanza kwenye vyombo vya habari kupitia waandishi wa habari wa kisiasa na kiusalama, na Ofisi ya Waziri Mkuu haitangazi moja kwa moja na rasmi.

Mwandishi wa BBC Jerusalem alizungumza na Jack Neriah, afisa wa zamani wa ujasusi wa kijeshi wa Israel (AMAN) na mshauri wa kisiasa wa Waziri Mkuu wa zamani wa Israel Yitzhak Rabin, ambaye sasa ni mtafiti katika Kituo cha Masuala ya Kigeni na Usalama mjini Jerusalem.

Bw. Neriah aliiambia BBC: "Kutolewa kwa habari za safari ya Netanyahu ilikuwa hasa kwa matumizi ya ndani ya Israeli na katika hali ya sasa ya uchaguzi."

Alieleza madhumuni ya tangazo rasmi la safari hiyo kuwa ni "juhudi za kuonyesha maendeleo ya Waziri Mkuu wa Israel katika kuendeleza uhusiano na UAE."

Akizungumza katika mkutano katika Chuo Kikuu cha Tel Aviv siku chache zilizopita, Balozi wa Marekani nchini Israel Mike Huckabee alithibitisha ripoti iliyochapishwa na tovuti ya Axios kwamba Israel ilituma mifumo ya Iron Dome na wafanyakazi kuiendesha katika UAE. Mifumo hii kwa kawaida hujumuisha virusha rada na makombora.

Mbali na Iron Dome, Jarida la Wall Street Journal pia liliripoti kwamba Jeshi la Anga la UAE lilishambulia kiwanda cha kusafisha mafuta kwenye Kisiwa cha Lavan cha Iran mapema Aprili, ripoti ambayo UAE bado haijathibitisha au kukanusha.

Kwa nini Emirates ilikataa ilipinga kufanyika kwa ziara hiyo?

Andreas Craig, profesa mshiriki wa masomo ya usalama katika Chuo cha King's College London, anaamini kwamba kukataa kwa UAE hadharani kuhusu safari hiyo kunaeleweka, kwa sababu ufichuzi wake ungemfaidi Benjamin Netanyahu zaidi kuliko Abu Dhabi.

Bw Craig aliambia BBC kuwa suala la UAE sio uhusiano na Israeli, kwani nchi hizo mbili zina uhusiano wa kawaida chini ya makubaliano ya Abraham.

Badala yake, tatizo lilikuwa kwamba Bw Netanyahu alisemekana kusafiri kwa siri hadi UAE wakati wa vita, alikutana na rais wa nchi hiyo na kupata "mafanikio ya kihistoria" katika uhusiano wa usalama.

Kulingana na yeye, masimulizi kama haya yanaonyesha UAE sio kama muigizaji huru wa kikanda, lakini kama mshirika wa siri wa Israeli katika vita na Iran.

Alisema: "Abu Dhabi haitaki Netanyahu kufafanua uhusiano na Imarati kwa kuzingatia masimulizi na masharti ya Israel, hasa ikiwa lengo la kutangaza safari hii ni kuokoa masimulizi yake ya kisiasa."

Bw. Craig anaamini kwamba kukana kwa UAE pia kunatumika kama aina ya ngao ya kuaminiwa kisiasa nchini humo.

Kulingana naye, Emirates inataka kufaidika kivitendo kutokana na ushirikiano na Israel, ikiwa ni pamoja na katika nyanja za teknolojia, kijasusi, ulinzi wa makombora, na kuimarisha uhusiano na Washington, bila kuwasilishwa kama mshirika wa Benjamin Netanyahu wakati wa vita.

Kuhusu sababu ya kutangaza safari hii kwa wakati huu, Andreas Craig alisema kuwa Benjamin Netanyahu ana historia ndefu ya kutumia miunganisho nyeti ya kikanda kupata manufaa ya kisiasa ya ndani.

Aliongeza: "Netanyahu anataka kuonyesha kwamba hajatengwa, kwamba viongozi wa Kiarabu wanaendelea kutangamana naye, na kwamba ana uwezo wa kupata usalama hata katikati ya migogoro."

Bw. Craig anaamini kwamba kwa kutangaza safari hii, Benjamin Netanyahu alionyesha kuwa yuko tayari kabisa "kutoa dhabihu" wengine ikiwa masilahi yake ya kibinafsi yanahitaji.

Aliiambia BBC: "Katika mazingira haya, Netanyahu anaweza kujionyesha kwa wapiga kura wa Israel kama mwanasiasa anayeweza kushawishi milinganyo ya kikanda, kuvunja vikwazo vya kidiplomasia na kuvutia ushirikiano wa nchi za Kiarabu licha ya hali ya Gaza, Iran na Israel kutengwa kimataifa."

Uchaguzi wa bunge la Israel umepangwa kufanyika Oktoba mwaka huu, lakini upinzani wa Israel unajaribu kupitisha sheria ya kulivunja Knesset na kufanya uchaguzi wa mapema - pengine mwezi mmoja mapema. Mzozo umeibuka kutokana na kushindwa kupitisha sheria ya kuwaachilia Wayahudi walio na dini ya Orthodox kutoka kwa utumishi wa kijeshi.

Andreas Craig pia alisema kwa kusingizia uwepo wa "uhusiano maalum" na UAE wakati wa vita, Bwana Netanyahu anajaribu kuunda mpasuko kati ya nchi za Kiarabu, kuweka shinikizo kwa Abu Dhabi, na kutuma ujumbe kwa Saudi Arabia kwamba baadhi ya serikali za Kiarabu, kinyume na inavyotangaza rasmi, zina uhusiano wa karibu na Israeli nyuma ya pazia.

Kwa mujibu wake, tabia hii ni sehemu ya mkakati wa "kugawanya na kutawala" kuelekea ulimwengu wa Kiarabu, mkakati ambao unalenga kuweka umbali kati ya serikali za Kiarabu na maoni yao ya umma, na pia kati ya mataifa ya Ghuba, ili kuimarisha mtazamo kwamba baadhi ya serikali za Kiarabu, kinyume na kile wanachotangaza hadharani.