Pròiseact airson cladhan eachdraidheil an Inbhir Nis a ghlèidheadh

Dh'fhaodadh gun tèid obair a dhèanamh air na trì cladhan as sine an Inbhir Nis airson an leasachadh agus an glèidheadh.

Tha dùil gur e Cladh nam Manach Liath am fear as aosta, agus 's àbhaist dha a bhith dùinte dhan phoball air sgàth agus na tha a' dol de dhol a-mach mì-shòisealta agus milleadh ann.

'S e Gàrradh an t-Seipeil àite-làighe tè de shliochd Màiri Banrigh na h-Albann, agus rinn Seumasaich milleadh air cuid de na clachan-uaighe ann an 1745 ri linn agus nach tug na teaghlaichean a bha ceangailte riutha taic do Theàrlach Òg Stiùbhairt.

'S ann ann cuideachd a tha a' bhana-bhàrd ainmeil Sgitheanach Màiri Mhòr nan Òran air a tiodhlaigeadh.

Bhiodh obair ann cuideachd aig Cladh na Seann Àrd-Eaglaise bho phròiseact sam biodh Comhairle na Gàidhealtachd agus Urras Dualchais Inbhir Nis an sàs.

Thèid iarraidh air comhairlichean Gàidhealach £20,000 a thoirt seachad airson sgrùdaidh aig coinneimh an ath-sheachdain.

Thathar ag amas air obair-càraidh a dhèanamh air clachan-uaighe am measg eile, agus bùird fhiosrachaidh mu eachdraidh nan cladhan a chur suas.

Thathar cuideadh ag iarraidh air comhairlichean taic a chur ri moladh £50,000 a chosg airson ballachan Cladh Thom na h-Iùbhraich a chàradh.

Tha 169 Uaighean Cogaidh a' Cho-fhlaitheis sa chladh Bhictòrianach de dhaoine a bh' anns na feachdan armaichte a chaochail sa Chiad Chogadh agus san Dàrna Cogadh.

Tha ceangal aig Cladh nam Manach Liath leis na Manaich Dhubha, òrdugh cràbhach Caitligeach bhon 13mh Linn.

Thathar ag ràdh gu bheil taibhse an èideadh dubh ann agus 's e làrach a th' ann far am bi luchd-turais a' dol air cuairtean-coiseachd eachdraidh.

Mar as trice, tha geataichean a' chladha dùinte air sgàth agus na chaidh a dhèanamh de mhilleadh ann.

'S ann an Gàrradh an t-Seipeil a tha uaighean bhall de chinn-fheadhna Foirbeis agus Grannd, cho math ri ministearan, pròbhaistean agus lighichean.

Tha uaigh ann bhon 1600an sa bheil dust Hester Eliot, a bha càirdeach do Mhàiri Bànrigh na h-Albann.

Chaidh cuid de na h-uaighean a mhilleadh le Seumasaich nuair a thug iad ionnsaigh air seann Chaisteal Inbhir Nis, nach eil ann tuilleadh, ro Bhlàr Chùil Lodair.

Tha cladh na Seann Àrd-Eaglaise le sealladh air Abhainn Nis agus 's e làrach na h-eaglaise is sine ann an Inbhir Nis.

Tha dùil gur ann air an tom far an deach an t-Seann Àrd-Eaglais a thogail a chaidh Rìgh Brude iompachadh gu Crìostaidheachd le Naomh Calum Chille ann an 565.

Tha ceangal ann eadar an naomh agus uirsgeil Uilebheist Loch Nis.

Tha sgeulachd mu bheatha a' mhiseanaraidh a thathar a' smaoineachadh a chaidh a sgrìobhadh san 7mh Linn ag innse mar a choinnich e ris a' bheathach annasach ann an Abhainn Nis 's e air a shlighe ann an curach a choinneachadh ris an Rìgh Brude.

Chaidh a' phàirt as aosta den t-Seann Àrd-Eaglais na phrìosan an dèidh ruaig a dhèanamh air feachdan Theàrlaich Òig Stiùbhairt aig Blàr Chùl Lodair, agus chaidh Seumasaich a chur gu bàs air an làraich.

Tha ceanglaichean eachdraidheil cuideachd leis a' chladh, a tha a-nis fo shealbh urrais choimhearsnachd, le rèiseimeidean nan Camshronach agus Camshronaich na Banrigh.