Gorlenwi carchardai Cymru a phrinder staff yn 'tanseilio diogelwch'

Mae gorlenwi a diffyg staff yng ngharchardai Cymru yn "tanseilio diogelwch staff a charcharorion", meddai aelodau pwyllgor Seneddol.

Mae "pryderon difrifol" wedi eu codi ynghylch cyflwr carchardai Cymru mewn adroddiad gan Bwyllgor Materion Cymreig San Steffan.

Dywedodd cadeirydd y pwyllgor, Ruth Jones AS, fod y system "yn methu'r rhai hynny mae'r gwasanaeth i fod i'w helpu yn rhy aml", a bod y problemau'n cael "goblygiadau difrifol i ddiogelwch a chanlyniadau adsefydlu" carcharorion.

Mae casgliadau'r adroddiad trawsbleidiol yn datgan bod lleihau'r pwysau ar garchardai yn dibynnu "nid yn unig ar fwy o gapasiti ond hefyd ar leihau dibyniaeth ar garcharu, yr angen i gadw staff yn y gwasanaeth, a sicrhau bod carcharorion yn cael eu carcharu mor agos â phosib i'w cartrefi".

Tynnodd ASau sylw at bwysigrwydd cyrff goruchwylio, sef y Cyrff Monitro Annibynnol, ond yn ôl yr aelodau mae cyfyngiadau ar adnoddau wedi cael effaith negyddol ar waith y cyrff hynny.

Mae'r aelodau seneddol hefyd yn galw am adolygiad i archwilio pam fod y gyfradd garcharu yng Nghymru yn uchel - o gymharu â Lloegr.

Mae'r adroddiad hefyd yn galw ar Lywodraeth y DU i gadarnhau'r cynlluniau ar gyfer canolfan breswyl i fenywod yn Abertawe.

Nid oes carchar i fenywod yng Nghymru, ac yn 2022 cyhoeddodd Llywodraeth y DU y byddai'r ganolfan breswyl gyntaf i fenywod yn cael ei lleoli yn Abertawe, gyda'r bwriad o'i hagor yn 2024.

Mae'r llywodraeth bresennol yn cynnal adolygiad gwariant.

Ond yn ôl yr aelodau seneddol, "mae'r oedi hyn yn annerbyniol, yn ogystal â'r diffyg eglurder ynghylch sut fydd y ganolfan yn gweithredu a phwy fydd yn cael mynd yno".

Ar y mater ynghylch a ddylid datganoli mwy o bwerau cyfiawnder i Lywodraeth Cymru, mae'r adroddiad yn argymell y dylai Llywodraeth y DU barhau i "flaenoriaethu sicrhau bod sefydlogrwydd o fewn y drefn carchardai a'r gwasanaeth prawf".

Ond mae hefyd yn dweud y dylid "cydbwyso hyn gyda chyflawni un o addewidion ei maniffesto, sef archwilio ac ystyried datganoli'r gwasanaeth prawf a chyfiawnder ieuenctid".

Wrth ymateb i'r adroddiad, dywedodd Llywodraeth Cymru:

"Diolchwn i'r pwyllgor am eu hadroddiad sy'n cynnwys argymhellion pwysig ac rydym yn bwriadu ymgysylltu â Llywodraeth y DU ar y materion hyn mewn modd adeiladol.

"Mae ein safbwynt yn glir - dylid datganoli cyfiawnder yn llawn i Gymru, fel y gwneir yn Yr Alban a Gogledd Iwerddon.

"Dim ond trwy ddatganoli y gallwn ddarparu gwasanaethau mewn ffordd gydlynedig ac effeithlon sy'n darparu i bobl Cymru."

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.