Khi bốn phút cảnh báo là không đủ: chiến thuật tên lửa mới của Nga khiến dân Kyiv kiệt sức

Trong phần lớn thời gian kể từ khi Nga phát động cuộc chiến tranh toàn diện vào Ukraine, Daria Stoliarova không quá sợ các cuộc pháo kích.

Ngay cả trong những đêm bị oanh kích dữ dội, cô gái 27 tuổi này vẫn có thể ngủ trong căn hộ của mình ở Kyiv, mặc cho tiếng nổ bên ngoài. Giống như nhiều người Ukraine, cô áp dụng "quy tắc hai bức tường": giữ khoảng cách an toàn bằng cách luôn có ít nhất hai bức tường ngăn mình với thế giới bên ngoài.

Nhưng trong năm nay, điều đó đã thay đổi.

Trong những tháng gần đây, Nga đã gia tăng cường độ và tần suất các cuộc tấn công nhằm vào thủ đô Ukraine.

Chỉ trong 10 ngày đầu tháng Bảy, hàng chục tên lửa đạn đạo đã được phóng trong ba cuộc tấn công quy mô lớn, khiến gần 60 dân thường thiệt mạng, theo chính quyền địa phương.

Các cuộc tấn công tiếp diễn trong suốt tháng Tám. Đến ngày 1/9, một cuộc tấn công quy mô lớn khác nhằm vào Kyiv và khu vực xung quanh đã khiến ít nhất 12 người thiệt mạng, chính quyền địa phương cho biết.

Trong một cuộc tấn công vào một đêm tháng Năm, Daria nhận ra rằng cô không còn cảm thấy an toàn trong chính ngôi nhà của mình.

Cô và bạn trai đang ở hành lang của căn hộ trên tầng 9, theo dõi một trận đấm bốc, thì những tiếng nổ liên tiếp vang lên xung quanh. Sức ép từ các vụ nổ khiến cửa sổ liên tục bật mở rồi đóng sầm lại.

Khi trận đấu kết thúc, "không còn gì khiến tôi phân tâm nữa", Daria nói. "Đó là lúc tôi nhận ra mình thực sự sợ hãi."

Ban đầu, cô nghĩ mình sẽ bắt đầu sử dụng một hầm trú bom gần nhà mỗi khi xảy ra các cuộc tấn công.

Nhưng vào tháng Sáu, sau khi một bà mẹ trẻ thiệt mạng khi đang chạy đến hầm trú ẩn ở Kyiv, Daria quyết định rằng cô cần rời khỏi thành phố.

Cô trở về căn nhà ở vùng quê của gia đình tại Romankiv, cách Kyiv 30 km. Hiện cô dành hai giờ mỗi ngày để di chuyển đi và về giữa nơi đây và Kyiv, nơi cô làm việc trong lĩnh vực quốc phòng.

Trải nghiệm của Daria không phải trường hợp cá biệt.

Những người dân ở Kyiv, từng cho biết họ đã quen với các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Nga, nói với BBC World Service rằng cường độ tấn công gia tăng trở lại đang khiến họ phải suy nghĩ lại về cách họ sống.

Trước đây, mạng lưới phòng không và hoạt động tình báo quân sự của Ukraine cung cấp cho người dân một mức độ dự đoán nhất định. Các cuộc tấn công quy mô lớn thường có thể được phát hiện từ trước, cho phép người dân qua đêm tại các hầm trú ẩn, rời khỏi thành phố hoặc thực hiện những biện pháp phòng ngừa khác. Nhưng kể từ mùa hè, Nga đã thay đổi chiến thuật.

Nga giảm phụ thuộc vào máy bay, vốn có thể bị phát hiện từ trước trong khi đang di chuyển. Thay vào đó, họ sử dụng nhiều hơn các tên lửa đạn đạo có tốc độ cực nhanh và gần như không cho người dân nhiều thời gian.

Cảnh báo không kích đôi khi chỉ được phát đi vài khắc trước khi tên lửa đánh trúng mục tiêu, thậm chí có lúc diễn ra đồng thời với những tiếng nổ đầu tiên.

Daria có thể nhìn thấy hầm trú ẩn gần nhất từ cửa sổ căn hộ mà cô vẫn đang thuê. Tuy nhiên, cô mất khoảng 10 phút để đi tới đó. Trong một cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo, cô có thể chỉ nhận được cảnh báo trước khoảng bốn phút hoặc ít hơn, cô nói.

Cô quyết định rời Kyiv vào tháng Sáu, sau khi đi nghỉ ở nước ngoài vào mùa hè này và chứng kiến mọi người vẫn sống "cuộc sống bình thường". Kể từ đó, cô chỉ trải qua một đêm ở Kyiv.

Tuy nhiên, với nhiều người, rời đi không phải là một lựa chọn.

Olha Vlasova, 62 tuổi, sống ở tầng 7 của một tòa nhà chung cư cao tầng cùng người mẹ 98 tuổi, Nadia Tsybina.

Dù đã cao tuổi, bà Nadia vẫn đặc biệt quan tâm đến những diễn biến xung quanh mình.

Từ trên giường, bà theo dõi các sự kiện ở Ukraine và nước ngoài, bàn luận về mọi thứ, từ chính sách của Donald Trump đến các cuộc biểu tình chống tham nhũng ở Kyiv và vụ hồ sơ Epstein.

Bà cũng đã học được cách nhận biết, chỉ bằng cách lắng nghe, liệu một tên lửa hay máy bay không người lái của Nga đã bị đánh chặn hay đã đánh trúng mục tiêu hay không.

Bà cho biết mùa hè này bà nghe thấy ít âm thanh đánh chặn hơn.

"Thật đáng buồn khi không có gì để bắn hạ chúng," bà Nadia nói.

"Tôi có thể nghe thấy họ đang bắn bằng bất cứ thứ gì họ có, súng trường, súng máy."

Vì bà Nadia phải nằm liệt giường, bà và Olha không thể đến hầm trú ẩn, bất kể cuộc tấn công nghiêm trọng đến đâu. Thay vào đó, ngay khi còi báo động không kích vang lên, Olha đắp chăn cho mẹ, đẩy một tấm đệm vào khung cửa sổ, rồi trốn vào một chiếc tủ quần áo, nơi có hai bức tường ngăn cách cô với bên ngoài.

Bà Nadia đặt một chiếc gối lên đầu để bảo vệ khuôn mặt khỏi những mảnh kính văng ra.

Sau khi vào trong tủ, Olha thường thức trắng đêm để theo dõi tin tức.

"Chúng tới và oanh tạc chúng tôi," Nadia nói.

"Bạn còn chưa kịp ngủ thì còi báo động khác đã vang lên. Chúng lại đến, người ta lại bắn hạ chúng. Và cứ thế suốt đêm. Mọi người không ngủ, rồi đi lại như xác sống."

Làn sóng tấn công liên tục của Nga nhằm vào Kyiv khiến thành phố thường xuyên bị gián đoạn còi báo động không kích cả ngày lẫn đêm.

Trong tuần này, khi trẻ em trở lại trường học sau kỳ nghỉ hè, thành phố đã ghi nhận khoảng 100 lần cảnh báo, kéo theo các vụ nổ và hỏa hoạn.

Theo Thị trưởng Vitali Klitschko, có hai trẻ em bị thương trong các cuộc tấn công ngày 31/8.

Vì vậy, nhiều trẻ em đã phải ở nhà trong tuần này, trong khi những em khác phải dành hàng giờ dưới tầng hầm của trường học và nhà trẻ.

Khi còi báo động vang lên, các doanh nghiệp cũng bị ảnh hưởng. Các trung tâm mua sắm đóng cửa, còn những ga tàu điện ngầm trên mặt đất tạm dừng hoạt động, thường khiến các tuyến giao thông công cộng kết nối khu tả ngạn và hữu ngạn Kyiv, ở hai bên sông Dnieper, bị gián đoạn trong nhiều giờ.

Đối với Olha, điều này đồng nghĩa với việc bà ít được gặp cô cháu gái 8 tuổi sống ở phía bên kia thành phố.

Bà biết rằng nếu cháu gái đến thăm, cô bé có thể gặp khó khăn khi trở về nhà. Khi tàu điện ngầm ngừng hoạt động, những chuyến taxi đắt đỏ là lựa chọn duy nhất của Olha. Bà cho biết chỉ riêng việc đi qua sông có thể tốn tới 1.000 hryvnia (khoảng 584.000 đồng) tương đương khoảng 1/8 mức lương tối thiểu hằng tháng của Ukraine.

Tình trạng này khiến bà thất vọng trước điều mà bà cho là sự do dự của một số đối tác nước ngoài của Ukraine trong việc cung cấp thêm tên lửa phòng không.

Tổng thống Volodymyr Zelensky đã nhiều lần kêu gọi các đồng minh cung cấp thêm hệ thống phòng không và tên lửa đánh chặn.

"Họ [các đồng minh của Ukraine] chờ đợi và nghĩ rằng: 'Nếu mình bị tấn công thì sao?'" Olha nói. "Cũng giống như từ chối đưa thuốc cho một bệnh nhân ung thư vì nghĩ: 'Nhỡ một ngày nào đó tôi bị bệnh thì sao?' Có thể bạn sẽ không bị. Hãy đưa thuốc đi trước khi nó hết hạn."

Ở một khu vực khác của thành phố, mỗi đêm Natalia Bushkovska, một người mẹ hai con, đều ôn lại ba phương án ứng phó khác nhau.

Phương án A là trải chăn nệm ở hành lang, phía sau hai bức tường; phương án B là đưa cả gia đình ra hành lang chung của tòa nhà; còn phương án C là xuống tầng hầm.

Tuy nhiên, ngay cả ở đó, cô thừa nhận mình vẫn không cảm thấy hoàn toàn an toàn.

"Tôi luôn chuẩn bị sẵn một ba lô đựng đồ thiết yếu," Natalia, 37 tuổi, nói.

"Trong đó có một garô cầm máu trong trường hợp bị chảy máu nghiêm trọng. Tôi cũng để sẵn một chiếc còi, phòng khi cần. Nếu điều tồi tệ nhất xảy ra, lực lượng cứu hộ sẽ có thể tìm thấy chúng tôi dưới đống đổ nát."

Cô con gái 9 tuổi cũng có một túi đồ khẩn cấp riêng, trong đó có đồ chơi, son dưỡng môi và một chiếc garô. Giống như người anh 12 tuổi, cô bé đã được học cách sử dụng garô trong các khóa huấn luyện sơ cứu.

Natalia cho biết các cuộc tấn công liên tục đang khiến cô kiệt sức.

Trong khi con trai cô thường ngủ xuyên trong các cuộc tấn công, cô và con gái gần như lần nào cũng tỉnh giấc.

"Do các cuộc tấn công mà tôi không ngủ đủ giấc," cô nói. "Giờ đây, khi chiến tranh đã bước sang năm thứ năm, tôi ngày càng khó lấy lại tinh thần sau những đêm như thế này."

Theo cô, cường độ các cuộc tấn công ngày càng gia tăng đang gây tổn hại về mặt tâm lý cho người dân trên khắp thành phố.

"Mọi người đều kiệt sức. Họ không có đủ thời gian để hồi phục."

Janet Ball tường thuật bổ sung