Ông Trump cảnh báo Đài Loan 'không nên tuyên bố độc lập', chỉ vài giờ sau cuộc gặp với ông Tập

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo Đài Loan không nên chính thức tuyên bố độc lập với Trung Quốc.

"Tôi không muốn ai đó giành độc lập," Tổng thống Mỹ nói với Fox News hôm 15/5, vào thời điểm cuối cuộc gặp thượng đỉnh kéo dài hai ngày với người đồng cấp Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.

Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức trước đây đã tuyên bố rằng Đài Loan không cần phải tuyên bố độc lập chính thức vì hòn đảo này đã tự coi là một quốc gia có chủ quyền.

Mỹ từ lâu đã ủng hộ Đài Loan, trong đó có việc bị ràng buộc bằng luật pháp về nghĩa vụ phải cung cấp cho hòn đảo này phương tiện tự vệ, nhưng thường xuyên phải cân bằng liên minh này với việc duy trì quan hệ ngoại giao với Trung Quốc.

Trước đó, ông Trump nói rằng ông "chưa đưa ra cam kết nào" về hòn đảo tự trị mà Trung Quốc tuyên bố là một phần lãnh thổ của mình và không loại trừ khả năng chiếm bằng vũ lực.

Washington đã thiết lập lập trường không ủng hộ nền độc lập của Đài Loan, và việc duy trì quan hệ với Bắc Kinh phụ thuộc vào việc Đài Bắc chấp nhận rằng chỉ có một chính phủ Trung Quốc duy nhất.

Bắc Kinh đã công khai bày tỏ rằng họ không thích tổng thống Đài Loan, nhân vật được Trung Quốc mô tả là "kẻ gây rối" và "kẻ phá hoại hòa bình eo biển".

Nhiều người Đài Loan tự coi mình là một phần của một quốc gia riêng biệt - mặc dù hầu hết đều ủng hộ việc duy trì hiện trạng, trong đó Đài Loan không tuyên bố độc lập khỏi Trung Quốc cũng không thống nhất với Trung Quốc.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Trump nhắc lại rằng chính sách của Mỹ về vấn đề này không thay đổi.

"Các bạn biết đấy, chúng ta phải đi 9.500 dặm (15.289 km) để tham chiến. Tôi không muốn điều đó. Tôi muốn họ bình tĩnh lại. Tôi muốn Trung Quốc bình tĩnh lại."

Trên chuyến bay trở về Washington, tổng thống Mỹ đã nói với các phóng viên rằng ông và ông Tập Cận Bình đã "nói chuyện rất nhiều" về hòn đảo này, nhưng cho biết ông đã từ chối thảo luận về việc liệu Mỹ có bảo vệ Đài Loan hay không.

Ông Tập "rất kiên quyết" về hòn đảo này và "không muốn thấy một phong trào đòi độc lập", ông Trump nói.

"Vấn đề Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung Quốc-Mỹ", ông Tập cảnh báo trong cuộc hội đàm, theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, và nói thêm: "Nếu xử lý không khéo, hai quốc gia có thể xung đột hoặc thậm chí dẫn đến chiến tranh."

Khi được hỏi liệu ông có dự đoán một cuộc xung đột với Trung Quốc về Đài Loan hay không, ông Trump đã nói: "Không, tôi không nghĩ vậy. Tôi nghĩ chúng ta sẽ ổn thôi. [Ông Tập] không muốn thấy chiến tranh."

Trung Quốc đã tăng cường các cuộc tập trận quân sự quanh hòn đảo này trong những năm gần đây, làm gia tăng căng thẳng trong khu vực và thử thách sự cân bằng mà Washington đã thiết lập.

Cuối năm ngoái, chính quyền Trump đã công bố bán gói vũ khí trị giá 11 tỷ USD cho Đài Loan, trong đó có các bệ phóng tên lửa tiên tiến và nhiều loại tên lửa khác nhau, điều mà Bắc Kinh đã lên án.

Ông Trump nói rằng mình sẽ sớm quyết định liệu thương vụ đó có thể tiếp tục hay không, đồng thời nói thêm rằng ông và nhà lãnh đạo Tập Cận Bình đã thảo luận về vấn đề này "rất chi tiết".

Ông nói thêm: "Tôi sẽ nói rằng tôi phải trao đổi với người hiện đang, các bạn biết ông ấy là ai, người đang điều hành Đài Loan."

Mỹ không thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan, nhưng vẫn duy trì các hoạt động ngoại giao không chính thức với hòn đảo này.

Các tổng thống Mỹ theo thông lệ không trực tiếp đàm phán với lãnh đạo Đài Loan, và việc làm như vậy có thể gây ra căng thẳng nghiêm trọng với Trung Quốc, nước coi Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức là một người theo đường lối ly khai.

Ông Trump nói với Fox News: "Chúng tôi không muốn có chiến tranh, và nếu mọi thứ vẫn như hiện tại, tôi nghĩ Trung Quốc sẽ ổn thôi. Nhưng chúng tôi không muốn ai đó nói, 'Hãy giành độc lập vì Hoa Kỳ đang ủng hộ chúng tôi.'"

Trước đây, Mỹ đã khiến Trung Quốc phẫn nộ vì dường như đã nới lỏng lập trường về độc lập của Đài Loan.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã gỡ khỏi trang web một tuyên bố tái khẳng định sự phản đối của Washington đối với nền độc lập của Đài Loan vào tháng 2/2025 - động thái mà Trung Quốc cho rằng "gửi đi một tín hiệu sai lầm tới các lực lượng ly khai".

Các quan chức Mỹ tại Đài Loan cho biết vào thời điểm đó:

"Chúng tôi từ lâu đã tuyên bố rằng chúng tôi phản đối bất kỳ sự thay đổi đơn phương nào đối với hiện trạng từ cả hai phía."

Ngoại trưởng Đài Loan Lâm Giai Long cho biết nhóm của ông đã theo dõi hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung và duy trì liên lạc thường xuyên với Mỹ và các nước khác "để đảm bảo sự phát triển ổn định và sâu sắc hơn nữa của quan hệ Đài Loan-Mỹ và bảo vệ lợi ích của Đài Loan".

Ông Lâm nói rằng Đài Loan luôn là "người bảo vệ hòa bình và ổn định" trong khu vực và cáo buộc Trung Quốc leo thang rủi ro bằng "các hành động quân sự hung hăng và đàn áp độc đoán".