Ông Trump nói đoàn đàm phán Mỹ 'đừng vội' với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã chỉ thị các nhà đàm phán "không nên vội vàng khi thỏa thuận" với Iran, sau khi trước đó bóng gió rằng một thỏa thuận sắp đạt được.

Thỏa thuận đang trong thảo luận được cho là bao gồm việc gia hạn lệnh ngừng bắn 60 ngày, mở lại Eo biển Hormuz và một kế hoạch đàm phán tiếp theo về chương trình hạt nhân của Iran.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông Trump nói rằng các cuộc đàm phán "mang tính xây dựng" đang diễn ra nhưng "cả hai bên phải cần thời gian và làm cho đúng".

Ông Trump nói hôm 23/5 giờ Mỹ rằng một thỏa thuận đã "được đàm phán phần lớn", làm dấy lên suy đoán rằng một thông báo có thể sắp được đưa ra.

Các quan chức Iran đã đưa ra những tín hiệu tương tự vào cuối tuần, với người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmail Baghaei nói rằng hai bên vừa "rất gần vừa rất xa" trong việc đạt được thỏa thuận.

Theo truyền thông Mỹ, thỏa thuận được đề xuất không phải là một giải pháp cuối cùng mà để lại một số vấn đề khó nhằn nhất để đàm phán sau này, trong đó có phạm vi và thời điểm nới lỏng trừng phạt đối với Iran, việc giải phóng các khoản tiền bị đóng băng của Iran và yêu cầu của Washington đối với Iran về việc kiềm chế tham vọng hạt nhân.

Thỏa thuận được báo cáo đã gây chia rẽ trong Đảng Cộng hòa, với một số người công khai cho rằng các điều khoản quá khoan dung đối với Iran.

Thượng nghị sĩ Ted Cruz cho rằng đó sẽ là "một sai lầm tai hại", trong khi Roger Wicker, chủ tịch Ủy ban Quân sự Thượng viện, nói rằng một lệnh ngừng bắn 60 ngày sẽ đồng nghĩa với việc "mọi thành quả đạt được từ Chiến dịch Epic Fury sẽ trở nên vô nghĩa!".

Nhưng Dân biểu Mike Lawler, thành viên Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, nhận định chính quyền đã thành công trong việc "buộc tàn dư của chế độ này phải đàm phán, một cuộc đàm phán thực sự".

Mỹ và Israel đã phát động các cuộc tấn công quy mô lớn vào Iran vào ngày 28/2, gây ra xung đột trên khắp Trung Đông. Iran đã đáp trả bằng cách tấn công Israel và các quốc gia đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh và đóng cửa Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển khoảng 20% ​​lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Động thái này đã khiến giá dầu tăng vọt trên toàn cầu.

Ngay sau khi một thỏa thuận ngừng bắn được ký kết vào đầu tháng Tư, Mỹ đã thiết lập một cuộc phong tỏa các cảng của Iran mà ông Trump nói sẽ vẫn "có hiệu lực đầy đủ cho đến khi một thỏa thuận được đạt được, chứng nhận và ký kết".

Trong bài đăng hôm 24/5 trên Truth Social, ông Trump nhắc lại rằng Iran "phải hiểu" rằng họ không thể phát triển vũ khí hạt nhân. Tehran đã nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân của họ chỉ phục vụ mục đích hòa bình.

Một số báo cáo trên truyền thông Mỹ cho rằng thỏa thuận này có thể dẫn đến việc Iran đồng ý cuối cùng sẽ giao nộp uranium được làm giàu cao của mình.

Vào đầu cuộc chiến, Iran được cho là có khoảng 440kg uranium được làm giàu đến độ tinh khiết 60% - chỉ cần một quá trình ngắn nữa là có thể được làm giàu thêm đến mức 90%, về mặt lý thuyết có thể giúp họ chế tạo bom hạt nhân.

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian nói với truyền hình nhà nước rằng Iran sẵn sàng "đảm bảo với thế giới rằng chúng tôi không theo đuổi vũ khí hạt nhân".

Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết đã có tiến triển "đáng kể" nhưng "chưa phải là cuối cùng" trong các cuộc đàm phán. Ông ám chỉ rằng tiến triển trong 48 giờ qua có thể dẫn đến một "eo biển hoàn toàn mở... mà không có phí".

Hôm 23/5, ông Baghaei nói với truyền hình nhà nước rằng Iran đang trong quá trình hoàn thiện một "bản ghi nhớ" cho phép tiến hành các cuộc đàm phán bổ sung về một "thỏa thuận cuối cùng".

Ông Trump cũng mô tả thỏa thuận này là một "bản ghi nhớ" trong một bài đăng trên Truth Social hôm 23/5.

Phó Thủ tướng Pakistan Ishaq Dar, người đang làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán, cho hay các cuộc đàm phán gần đây là "cơ sở để lạc quan" rằng một kết quả tích cực "nằm trong tầm tay".

Jaroslav Lukiv tường thuật bổ sung