Зеленский Путинни чарчоқ оқибатидан огоҳлантирди, Мирзиёев Санкт-Петербургдан Ўзбек АЭСи қурилишини бошлади

Украина Президенти Володимир Зеленский Россия Президенти Владимир Путинга очиқ хат эълон қилди, урушни тўхтатиш учун юзма-юз учрашувга чақирди.

Кремл қабул қилиб олганини тасдиқлаган Украина президенти очиқ хатида бу уруш тобора россияликларга ёқмай бораётгани айтилди.

Хусусан, Россия ичкарисига кириб бораётган Украина дронлари, бензин қимматлашаётгани, доимий тақиқлар ва урушга сафарбарлик эълон қилиш нияти.

Зеленский ёзишича, май ойида Россиянинг ўлдирилган ва жароҳатланган талофатлари 30 минг кишини ташкил этган ва бу рақам бир неча ойдан буён кузатилаяпти.

Зеленский Путинга учинчи бир мамлакатда юзма-юз учрашишни таклиф қилди.

У ўша учрашув пайти тўлиқ ўт отишни тўхтатишга чақирди — бундай таклифни Путин ҳали пайшанба куни, очиқ хат эълон этилишидан аввал рад этган эди.

АҚШ Президенти Доналд Трамп фикрича, Украина ва Россия президентлари кўришса, "жуда яхши бўларди".

Санкт-Петербургда хорижий журналистлар билан суҳбатда, мактуб мазмунини кўрмаган ҳолда,Президент Путин "албатта Украина билан келишувга эришишга тайёр" эканини айтди, бироқ муросага келиш зарурлигини таъкидлади.

"Агар сиз бу урушни тўхтатиш фурсати етди деган фикрга шахсан келмаган бўлсангиз, Украина ўзининг омон қолиш курашини давом эттиради. Бизни қўллаб-қувватловчилар бўлади. Лекин сизнинг ҳам омон қолиш учун кўпроқ курашишингизга тўғри келади. Россиянинг эмас, шахсан ўзингизнинг. бу мендан ёки Украинадан бўлаётган таҳдид эмас. Бу фактни сиз яхши биладиган Россия тарихи исботлайди: Россия чарчаган вақтида ўзгаришлар рўй беради. Биз бу чарчоқни кучайтиришимиз мумкин. Бу урушни сиз тўхтатишингиз мумкин", деб ёзди Президент Зеленский Президент Путинга.

Мирзиёев ва Путин Ўзбек АЭСи қурилишини бошлаб бердилар

4 июн тунида Россия ва Ўзбекистон Ўзбекистонда атом электр станцияси қурилишини бошладилар.

Бу постсовет Марказий Осиёдаги илк шундай лойиҳа бўлиб, ўсиб бораётган минтақавий электр энергияси талабини қондиришга хизмат қилади.

Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев ва Россия Президенти Владимир Путин қурилиш бошланиши маросимига Санкт-Петербург шаҳридан видеалоқа орқали иштирок этдилар.

Санкт-Петербургда шу кунларда Путиннинг ҳар йили ўтказиладиган асосий иқтисодий форуми бўлиб ўтаяпти, Ўзбекистон Президенти Мирзиёев ҳам бу форумда илк бор қатнашди.

АЭСни Ўзбекистоннинг марказий-шарқий қисмида, Тожикистон ва Қозоғистон га чегарадош Жиззах вилоятидаги Фориш тумани сув ҳавзаси четида барпо этишга қарор қилинди.

Станция лойиҳаси икки хил атом реакторини ўз ичига олади: ҳар бири тахминан 1000 мегаватт қувват ишлаб чиқарадиган иккита йирик блок ва ҳар бири тахминан 55 мегаватт қувватга эга бўлган иккита кичик модулли реактор.

Путиннинг айтишича, Ўзбекистоннинг электр энергиясига бўлган эҳтиёжининг тахминан 15 фоизини қоплаши кутилган мазкур атом электр станцияси Россиянинг давлат атом корпорацияси "Росатом" томонидан Россия технологиялари, жумладан кичик модулли реакторлар ҳамда кредит ёрдами асосида қурилади.

"Россия ва Ўзбекистон шундай ҳақиқатан ҳам илғор, юқори технологияли лойиҳани амалга ошираётгани — мамлакатларимиз ўртасидаги дўстлик ва иттифоқнинг яққол намунасидир ҳамда Россия-Ўзбекистон стратегик шериклигининг муваффақиятли ва жадал ривожланишини намоён этади", — деди Путин Мирзиёевга.

Ўтган ой Россия Қозоғистоннинг ҳам биринчи атом электр станциясини қуриш бўйича қиймати тахминан 16,5 миллиард долларлик келишувни имзолаган эди.

Бу харажат қисман Москва томонидан ажратилган йирик экспорт кредити ҳисобидан қопланади.

Москва энергетика ресурслари ва стратегик минералларга бой Марказий Осиё минтақасини ўзининг анъанавий манфаатлар доираси сифатида баҳолайди.

Айни пайтда бу ҳудудда Хитой ва Қўшма Штатлар ҳам ўз таъсирини кенгайтирмоқда.

Шаффофлик ва сув тақчиллиги хавотирлари

Ўзбекистонда АЭС қурилиши тарафдорлари ҳам, лойиҳага очиқ қарши чиқаётганлар ҳам кўп.

Бу мавзу айниқса Ижтимоий тармоқларда қизғин муҳокамаларга сабаб бўлди.

Бу Ўзбекистоннинг энергетик келажагини ўзгартирадиган лойиҳами ёки хавфсизлик ва шаффофлик бўйича ҳали кўплаб жавобсиз саволларни қолдирмоқдами?

Сув захиралари тақчиллиги кузатилаётган ва сейсмик фаол ҳудуд кўрилган Ўзбекистонда АЭС қуриш на қадар хавфсиз эканлиги ҳақида ҳам хавотирлар мавжуд.

Расмийларга кўра, Ўзбекистонда электр энергиясига талаб тез суръатларда ўсмоқда.

Мамлакат аҳолиси ва саноат ҳажми кенгайиб бораётган бир пайтда, атом электр станцияси келажакда барқарор энергия манбаи бўлиши мумкин.

Лойиҳа тўлиқ ишга тушса, мамлакат электр таъминотининг муҳим қисмини қоплашга ёрдам бериши кутилмоқда.

Яна бир жиҳат — Ўзбекистон дунёдаги йирик уран захираларига эга давлатлардан бири. Ҳукумат атом энергетикасини энергия хавфсизлиги ва иқтисодий ривожланишнинг муҳим қисми сифатида кўрмоқда.

Лойиҳанинг қиймати қанчага тушиши, қурилиш ва кейинги эксплуатация жараёни қанчалик шаффоф бўлиши, радиоактив чиқиндилар қандай сақланиши ва энг муҳими, ядровий объект хавфсизлиги қандай таъминланиши атрофидаги саволлар ҳам очиқ қолмоқда.

Яна бир жиҳат Россия Ўзбекистондаги лойиҳалардан керак бўлган тақдирда босим ричаги сифатида фойдаланиши эҳтимолидан ҳам хавотирлар бор.

Атом энергетикаси дунёда кўплаб давлатларда арзон ва барқарор электр ишлаб чиқариш йўлларидан бири сифатида кўрилади.

Бироқ Украинадаги Чернобил ва Япониядаги Фукусима атом электростанцияларидаги фожиалар хавфсизлик масаласини доим кун тартибида сақлаб келади.