ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

እዚ ዛንታ ንኽርድኣና 'ሶሮጋሲ' ማለት፡ ዘርኢ ሓደ ወዲ ተባዕታይን እንቋቝሖ መጻመድቱን ኣብ ማህጸን ካልእ ጓለንስተይቲ ከም ዝጥነስ ናይ ምግባር መስርሕ'ዩ፤ ሕጽር ብዝበለ ከኣ ክራይ ማህጸን ኢልና ክንገልጾ ኢና።
ካሪና ነፍሰ-ጾር ሽዱሽተ ወርሒ እያ፣ እታ ኣብ ማህጸና ዘላ ናጽላ ግን ናታ ኣይኰነትን።


ዩክረይን፡ ማእከል ክራይ ማህጸን ዘለዓዕሎ ዘሎ ሕቶታት

ብቫይረስ 'ሃንታ' ካብ ዝተለኽፉ እቲ ቀዳማይ ካብ ዝመዉት ኣብ ወርሑ፡ እታ መርከብ መወዳእታኡ ኣብ ደሴታት ካናሪ ናብ ዝርከብ ቴነሪፍ በጺሓ ኣላ። ነታ መርከብ ኣብ ወደብ ግራናዲላ ንምቕባልን ልዕሊ 100 ሰባት ናብ ሃገሮም ንምምላስን ሰፊሕ ምድላዋት እዩ ክግበር ጸኒሑ።

ዛዛሚ ጕዕዞ ናይታ ተሳፈርታ ብቫይረስ ዝተጠቕዑ መርከብ

ቅድሚ ሕጂ ዝተገበረ መርመራ ከምዘረደኦ ኣብ መንደቕ ናይ ገዛና፡ ኣብ ስክሪን ናይ ኮምፒተርናን ሞባይልናን ልሙዕ በታ ዘርኢ ስእሊ ምልጣፍ ኣእምሮና ኣብ ምርግጋእን ጸቕጢ ኣብ ምጉዳልን ዓቢ ግደ'ዩ ዘለዎ።

20 ደቂቕ ምስ ተፈጥሮ - ኣብ ጥዕናና ዘለዎ ረብሓ

እዚ ሳሕቲ ዝርአ ሕማም ካብ ዝሞታን ርስሓትን ኣናጹ ብምትንፋስ ናብ ሰብ ክመሓላለፍ ዝኽእል’ዩ።

ግዳይ ቀታሊ ቫይረስ ዝኾነት መርከብ ናብ ወደብ ክትኣቱ ተፈቒዱላ

ኣብ ሓንጎልና ክልለዩ ዝኽእሉ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ፍቕሪ ከምዘለዉ ገለ ክኢላታት ስነ መትኒ ይገልጹ።

ፍቕሪ ከምዝሓዘና ብኸመይ ንፈልጥ?

እቶም ማንታ ቈልዑ ካብ ሓንቲ ኣደ እኳ እንተ ተወለዱ፡ ብኣቦ ግን ይፈላለዩ ነበሩ። እዚ ኣዝዩ ሳሕቲ ዝረአ ተርእዮ እዩ። ሄተሮፓተርናል ሱፐርፌኩንደሽን ብዝብል ድማ ይፍለጥ እዩ።


ሓንቲ ኣንስተይቲ ብሓደ ግዜ ካብ ክልተ ተባዕትዮ ክትጠንስ ትኽእል ድያ?

እዚ ኣስታት 100 ዓመታት ኣብ ምዕባለ ዝጸንሐ ኣገባብ፡ ውልቃዊ ፍወሳ፡ ንነዊሕ ዝጸንሕ ህውየት መንሽሮ ከምኡ'ውን ካብ ከም ኬሞቴራፒን ራድዮቴራፒን ዝኣመሰሉ ካልኦት ሕክምናታት ዝወሓደ ጐድናዊ ሳዕቤናትን ኣለዎ።

ሓድሽ ማዕበል ፍወሳ ብኸመይ እዩ መንሽሮ ዘወግድ ዘሎ?

ብሚልዮናት ዝቑጸሩ መጋበርያታት ኪነታዊ ብልሒ ደቂ ሰባት ኣብ ዘይሳተፉሉ ማሕበራዊ መራኸቢታት ከዕልሉን መልእኽቲ ክልጥፉን ይረኣዩ ኣለዉ። ደቂ ሰብ ድማ ኣብ ቀረባ እዋን ዋላ ሓንቲ ቃል’ውን ኣይክንርዳእን ኢና።

'ክሩስቲፋርያኒዝም'፡ ኪነታዊ ብልሒታት ኣንጻር ሰባት ውዲት ይገብሩ ኣለዉ ድዮም?

ዝዀነ መግቢ ኣዝዮም ደቀቕቲ ወይ ብማይክሮስኮፕ ጥራይ ዝረኣዩ ዕሲታት (ፈንገስ) ከማዕብል ከሎ፡ ዓስዩ ወይ መሽሚሹ ይበሃል። እዞም ዕሲታት ከም መርበብ ፈትሊ ኣብቲ መግቢ ይዝርግሑ። ከም ተኽሊ ድማ ይዓብዩ። ዋህዮኣዊ ዘርኢ እቶም ዕሲታት ክረግፉ ከለው፡ እቲ መግቢ ሕብሩን መልክዑን ይቕየር።


'መግቢ ግፍዒ ኣለዎ' - ዕሳው መግቢን ሳዕቤኑን

ላዕለወይቲ ክኢላ ስነ-ኣእምሮ ኪምበርሊ ዊልሰን፡ ነገራት ካብዚ ቅሩብ ብዝተፈለየ መንገዲ ክንፍትኖም ትላቦ።ኣብ ክንዲ ከቢድ ኣመጋግባ፡ ኣብ ነዊሕ ግዜ ንጥዕናና፡ ስምዒትናን ጽሬት ህይወትናን ዘርብሕ ዝያዳ ዘላቒን ትርጕም ዘለዎን ምቅይያራት ክንፍትን ከም እንኽእል ትዛረብ።


ጽባሕ ዓውደ ዓመት ዘጨንቐና ክብደት ሰብነት ንምንካይ ዝሕግዙ ቀለልቲ ኣገባባት

መብዛሕትኡ ግዜ ደቂ ኣንስትዮ ደቂሰን ክወልዳ ዝያዳ ሓደገኛ እዩ፣ ስለዚ ንምንታይ ድኣ ደቂሰን ክወልዳ ይግበር ኣሎ? እዚ ኩሉ ብሰንኪ ሓደ ፈረንሳዊ ዝያዳ ምቹእ ምዃኑ ዝወሰነ ሓኪም ዝመጽአ እዩ - ንደቂ ተባዕትዮ።

ደቀንስትዮ ብሕቑአን ደቂሰን ዝወልዳሉ ምኽንያት እንታይ'ዩ? ካልኦት ኣማራጺታት ኣለዉ 

ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ነቲ ኵነታት ናብ ንቡር ምምላስ ከምዝከኣል መጽናዕትታት ኣረጋጊጾም ኣለዉ። እቲ ምስጢር እንታይ እዩ?


ካብ ሕማም ሽኮር ንምሕዋይ ተስፋ ዝህብ ሓድሽ ኣገባብ 

ክጠምየና እንከሎ እንበልኦም መግብታት፡ ካብ ጽጋብ ሓሊፉ ብዙሕ እወታውን ኣሉታዊን ሳዕቤናት ክህልዎም ከምዝኽእል ርዱእ እዩ። ሓደ ካብዚኦም ቁስለት ኣፍ እዩ፤ ኣብ ውሽጢ ኣፍና ዘጋጥም ቁስለት ማለት እዩ።


ምቝሳል ኣፍ ዘስዕቡን ዝከላኸሉን መግብታት ኣየኖት እዮም?

ኣብ እዋን ወርሓዊ ጽግያት ዘጋጥሙ ምልክታትን ቃንዛን ኣብ ምህዳእ ክሕግዙ ዝኽእሉ መግብታት ኣለዉ።

ቅድምን ኣብ እዋንን ወርሓዊ ጽግያት ዝብልዑን ዘይብልዑን መግብታት

ኣብዚ እዋን እዚ ናብ ዕዳጋ ዝቐረቡ ዓይነታት ዘይቲ ተቘጺሮም ኣይውድኡን። ኵሎም ድማ ናይ ገዛእ ርእሶም ባህርያት ዝሓዙ እዮም። ስለዚ መዓልታዊ እንጥቀመሉ ዘይቲ ምምራጽ ቀሊል ኣይኰነን።


ዋጋ ጠስሚ ሰማይ ኣብ ዝዓረገሉ ኣየናይ ዘይቲ ክንጥቀም ይምረጽ?

ሚልዮን ቦጋለ፡ ኣብ ኤርትራ ካብ ዘጋጥሞ ግፍዒ ሃዲሙ ናብ ብሪጣንያ ድሕሪ ምምጽኡ፡ ብ2024 ዕቝባ ረኺቡ። ኣብ ሰነ ድማ ናብ ስድራቤቱ ተጸምቢሩ። 

'እቲ ስንክልና ዘለዎ ወድና፡ ካብ ጸባብ ክፍሊ ንላዕሊ'ዩ ዘድልዮ'

እዚኦም፡ መንሽሮ ጡብ፡ ምዝባዕ ሆርሞንን ጸገም ጥዕና ስነ-ተዋልዶን ዘስዕቡ ኬሚካላት ከም ዘለዎም ተመራመርቲ ኣፍሊጦም ኣለው። እዚ ብዓይነቱ ፍልይ ዝበለን ሰፊሕን መጽናዕቲ፡ ተመራመርቲ እዞም ዊጋት 50 ጎዳእቲ ኬሚካላት ከም ዘለዎም ሓቢሮም።

ዊግን 'ሂውማን ሄር'ን መንሽሮ ጡብ ዘስዕቡ ኬሚካላት ከም ዘለዎም ትፈልጡ'ዶ?

ካርመን ኣብ 40ታት ዕድመ እትርከብ መምህር ኰይና፡ ኣባል ኣካል ናይቲ ኣደነት ዘጣዕሰን ሕቡእ ማሕበረሰብ ደቂ ኣንስትዮ እያ።እቲ ጣዕሳ እዚ ሳሕቲ እዩ ብግልጺ ዝዝረበሉ።


'ዘይተምልጠሉ መጻወድያ': ብምውላደን ዝጠዓሳ ዘለዋ ኣደታት

ካሮሊን ኪንግ፡ ቅያር ጸላም ከብዲ ረኺባ ንክትትከለላ፡ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ክትጽበ ነይርዋ።
ኣብዘን እዋናት እዚኣ ከኣ ምሉእ ነብሳ እናተሸምረረ፡ ቁመታ ካብ 1.63 ሜትሮ ናብ 1.37 ሜትሮ ጎዲሉ።


ሳሕቲ ብዝረአ ሕማም፡ ቁመታ ብ30 ሰንቲ ሜትር ዝጎደለ ኣደ 

ክንምገቦም ዝግባእ ሸውዓተ ኣገደስቲ መግቢታት 

ተመራመርቲ፡ ካብ ኢንዶሜትሪዮሲስን መንሽሮ ማህጸንን ክሳብ ሕማም ሽኮርን ጸገማት ታይሮይድን፡ ዘለው ጸገማት ጥዕና ንምፍላጥ ኣብ ደም ወርሓዊ ጽግያት ዝተፈላለየ ተስፋ ዝህቡ ርኽበታት ሒዞም ይመጽኡ ኣለው። 

ኣብ ደም ወርሓዊ ጽግያት ዝተሓብኡ ምስጢራት ጥዕና

ተመራመርቲ፡ መዛግብቲ ኤሌክትሮኤንሴፋሎግራም (EEG) ብምጥቃም፡ ኣብተን ቅድሚ ሞት ዝርከባ ህሞታት ቅዲ ንጥፈታት ሓንጎል ብኸመይ ከም ዝቕየር ክዕዘቡ ክኢሎም።

ኣብ ህሞት ሞትና እንታይ'ዩ ዝስመዐና?

እቲ ቅድሚ ጥንስን ድሕሪ ጥንስን ዝተብረ ዕዘባ ሓንጎል 'ስካን' ድማ እተን ደቀንስትዮ ነቶም ተመራመርቲ እንታይ ከም እተቐየረ ብልክዕ ንኽርእዩ ኣኽኢልዎም ።
ኣብ ሓንጎል እተን ንካልኣይ ውላደን ነፍሰጾር ዝንበራ ደቀንስትዮ ፡ ኣቃልቦኤን ኣብ ምቑጽጻርን ንስሚዒታተን ዝህባኦ ግብረመልስን ዝያዳ ለውጥታት ተራእዩ።


ካልኣይ ጥንሲ ንሓንጎል ደቀንስትዮ ንምንታይ 'ብፍሉይ' ይቕይሮ? 

ብህፃኑ ካብ ሞት ምስ ዘትረፎ ዶክተር ዝተራኸበ ኢትዮጵያዊ ሓኪም