Moja kwa moja, Iran yasema haitakubali kutishwa na Marekani, lakini iko tayari kwa mazungumzo

Moja kwa moja

Na Mariam Mjahid

1. Dakika 29 zilizopitaIran yatoa onyo kali kwa majirani wanaotekeleza vikwazo vya kufunga anga zao

   Mohsen Rezaei, katibu wa Baraza Kuu la Usalama wa Taifa la Iran, amezionya nchi jirani na Iran katika mahojiano na televisheni ya Iran kwamba “iwapo zitaungana na vikwazo vya Marekani dhidi ya safari za anga, viwanja vyao vya ndege pia havitaweza kuendesha safari za ndege.”

   “Hamuwezi kuzuia safari za wafanyabiashara wetu, ndege zetu zishindwe kufanya safari na bidhaa zetu zishindwe kuingia kupitia anga, halafu ninyi mkashirikiana na Marekani na sisi tuangalie tu?” alisema.

   Vikwazo vya Marekani dhidi ya mashirika ya ndege ya Iran vimeanza kutekelezwa leo. Safari nyingi za ndege za Iran kwenda nchi mbalimbali zimesitishwa, ingawa baadhi ya nchi bado zinaruhusu mashirika ya ndege ya Iran kutumia viwanja vyao vya ndege.

   Mohsen Rezaei pia amesema taarifa kuhusu mazungumzo na ujumbe mbalimbali pembezoni mwa mkutano wa Umoja wa Mataifa “si mazungumzo, bali ni uwasilishaji tu wa masharti.”

   Amesema hakuna masharti mapya yaliyoongezwa wala yaliyopunguzwa, na kwamba Mlango-Bahari wa Hormuz hautafunguliwa hadi masharti hayo yatakapoondolewa.

   Rezaei amesisitiza kuwa Iran “imewasilisha masharti saba, si matatu.”

   Amesema maafisa wa Iran walikubaliana kuhusu hilo kwa siku mbili au tatu, na wakaafikiana kuwa watawaeleza wapatanishi masharti ya Iran.

   Soma pia:

   Jinsi vikwazo vya mafuta vya Marekani vinavyoiumiza Urusi na Iran

   Masharti 6 ambayo Iran inatoa kwa Trump ili kufungua Mlango bahari wa Hormuz

2. Dakika 56 zilizopitaTigray yakana kuanzisha mashambulizi, hofu ya kurejea kwa vita yazuka

   Ubalozi wa Marekani nchini Ethiopia umeituhumu TPLF kwa kuanzisha mashambulizi makubwa ya kijeshi. Katika taarifa iliyotolewa, Septemba 23, 2026, Balozi wa Marekani nchini Ethiopia, Ervin J. Massinga, alisema amesikitishwa kuona uongozi wa TPLF, ambao Marekani iliwekea vikwazo mapema mwaka huu, ukifanya “uamuzi usio sahihi wa kuanzisha mashambulizi makubwa.”

   Hata hivyo, uongozi wa eneo la Tigray umekanusha vikali tuhuma hizo. Makamu wa rais wa eneo hilo, Amanuel Assefa, alielezea kauli ya balozi huyo katika chapisho kwenye mitandao ya kijamii kuwa “ya kukatisha tamaa sana,” huku akiishutumu Marekani na wajumbe wa Umoja wa Afrika kwa kupuuza athari za mashambulizi ya ndege zisizo na rubani pamoja na mashambulizi ya mara kwa mara ya anga yanayofanywa na kile alichokiita “utawala wa kidikteta.”

   Amesema mashambulizi ya mabomu yamesababisha “vifo vingi vya raia” huko Tigray, akieleza hali ngumu wanayokabili mamia ya maelfu ya watu waliokimbia makazi yao na wanaoishi katika kambi za muda.

   “Ni vigumu kuelewa jinsi kuhamishia lawama upande mwingine kwa namna hii kunavyoweza kuchukuliwa kuwa ni haki,” Amanuel aliandika, akiongeza kuwa wasiwasi kuhusu kutokuegemea upande wowote katika diplomasia bado ni “jambo la kutia wasiwasi mkubwa.”

   Serikali ya Ethiopia na chama tawala katika eneo la Tigray kaskazini mwa nchi hiyo zimeshutumiana kuhusika na mashambulizi hayo, hali inayozua hofu ya kurejea kwa mapigano makubwa.

   Getachew Reda, waziri wa serikali na mshauri wa Waziri Mkuu wa Ethiopia, amesema wapiganaji wa Tigray wamechukua udhibiti wa viwanja vya ndege vinavyodhibitiwa na serikali ya shirikisho huko Tigray, na wameanzisha mashambulizi katika maeneo jirani ya Afar na Amhara.

   Awali, mamlaka za Tigray zilisema vikosi vyao vimelazimika kuingia katika “vita vya kujihami.” Kauli hiyo ilitolewa baada ya kuripotiwa mashambulizi ya ndege zisizo na rubani huko Tigray.

   Vita vya miaka miwili huko Tigray vilimalizika mwaka 2022, lakini katika miezi ya hivi karibuni pande zote mbili zimekuwa zikishutumiana kwa kukiuka makubaliano ya amani.

   Vita hivyo vilikuwa miongoni mwa migogoro iliyosababisha vifo vingi zaidi katika karne hii. Mpatanishi wa Umoja wa Afrika alikadiria kuwa karibu watu 600,000 walifariki katika mzozo huo, uliosababisha eneo hilo kuingia katika hali mbaya ya kibinadamu inayokaribia kuwa janga la njaa.

   Soma Pia:

   Kwanini mzozo wa Tigray nchini Ethiopia unaweza kuwa mbaya zaidi mara hii

   Vita vya Tigray: Mapigano mapya yasambaratisha makubaliano ya kibinadamu

3. Saa 1 iliyopitaTrump ampokea Xi Jinping Marekani huku mvutano kati ya mataifa hayo ukiendelea

   Rais wa Marekani Donald Trump amempokea Rais wa China Xi Jinping nchini Marekani kwa ziara ya siku tatu, huku viongozi hao wakitarajiwa kujadili masuala nyeti yanayoendelea kuathiri uhusiano kati ya mataifa hayo mawili yenye uchumi mkubwa duniani.

   Xi amewasili Washington katika ziara yake ya kwanza nchini Marekani baada ya takriban miaka mitatu.

   Trump amempokea Xi katika kituo cha kijeshi cha Joint Base Andrews, Maryland, katika hafla yenye heshima za kijeshi, ikiwemo muziki wa bendi ya kijeshi, mizinga na ndege ya kivita ya B1 iliyopita angani.

   Mazungumzo yao yanatarajiwa kugusa biashara, teknolojia, Taiwan na mzozo wa Iran, huku Washington na Beijing zikiwa bado zinakabiliwa na tofauti kubwa katika maeneo hayo.

   Wakati huo huo, Waziri wa Hazina wa Marekani Scott Bessent amesema Marekani na China zimekubaliana kuongeza muda wa makubaliano yao ya kusitisha vita vya kibiashara hadi Januari.

   Hata hivyo, matarajio ya kufikiwa kwa makubaliano makubwa zaidi katika ziara hiyo yanaonekana kuwa madogo, huku suala la Taiwan likiwa miongoni mwa mada ambazo Beijing inatarajiwa kulisisitiza.

   Kwa upande wake, Xi amesema Marekani na China zinapaswa kuwa washirika badala ya wapinzani, wakati viongozi hao wakijaribu kudhibiti tofauti zao katika biashara, teknolojia na masuala ya kimkakati.

   Ziara hiyo inafanyika wakati uhusiano kati ya Washington na Beijing ukiendelea kuwa muhimu kwa uchumi wa dunia, huku maamuzi ya viongozi hao yakitarajiwa kuwa na athari zaidi ya mataifa hayo mawili.

   Soma Pia:

   Jinsi Donald Trump anavyoisaidia China kuimarika zaidi

   Jinsi mkutano wa kilele wa Trump-Xi unavyoweza kuimarisha uhusiano kwa miaka mingi ijayo

4. Saa 1 iliyopitaTetesi za soka Alhamisi: Barcelona yaondoa uwezekano wa kumsajili Alvarez

   Barcelona imeondoa uwezekano wa kumsajili mshambuliaji wa Argentina, Julian Alvarez, kutoka Atletico Madrid katika dirisha la usajili la Januari. Mchezaji huyo mwenye umri wa miaka 24 anasubiri kuona iwapo Paris St-Germain au Arsenal itawasilisha ofa ya kumsajili, au kama ataamua kubaki Atletico Madrid.(Fichajes - in Spanish)

   Liverpool haiko tayari kumuuza kiungo wa Ujerumani, Florian Wirtz, mwenye umri wa miaka 23, kwenda Bayern Munich katika dirisha la usajili la Januari. Hata hivyo, mabingwa hao wa Ujerumani wanaweza kujaribu kumsajili msimu ujao wa kiangazi iwapo winga wa Ufaransa, Michael Olise, mwenye miaka 24, atakataa kusaini mkataba mpya. (Christian Falk - Bayern Insider/Bild)

   Chelsea imewaweka kiungo wa Bournemouth, Alex Scott, mwenye miaka 23, pamoja na kiungo wa Crystal Palace na timu ya taifa ya England, Adam Wharton, mwenye miaka 22, kama walengwa wake wakuu katika eneo la kiungo. Klabu hiyo ya London Magharibi haionyeshi tena nia ya kumsajili kiungo wa Monaco na Senegal, Lamine Camara, mwenye miaka 22.(CaughtOffside, external)

   Aston Villa inataka kumpa kiungo wa Argentina, Emi Buendia, mwenye miaka 29, mkataba mpya kama zawadi kwa kiwango bora alichoonyesha hivi karibuni. (Mail)

   Beki wa kushoto wa England, Luke Shaw, mwenye miaka 31, anaweza kuondoka Manchester United baada ya mkataba wake wa sasa kumalizika mwishoni mwa msimu ujao. (Teamtalk)

   Udinese inatarajiwa kumsajili beki wa Austria, David Alaba, mwenye miaka 34, ambaye aliondoka Real Madrid msimu huu wa kiangazi. (Fabrizio Romano)

   Pia unaweza kusoma:

   Je, ni timu mbili zinazopigania ubingwa Ligi kuu ya England?

   Tetesi za soka Ulaya: Arsenal, Man City zinamgombea Neto wa Chelsea

5. Saa 1 iliyopitaIran yasema haitakubali kutishwa na Marekani, lakini iko tayari kwa mazungumzo

   Rais wa Iran, Masoud Pezeshkian, amesema kuwa Iran haitawahi “kupiga magoti” baada ya karibu miezi saba ya vita dhidi ya Marekani na Israel, huku akisisitiza kuwa Tehran iko tayari kufikia suluhisho la kidiplomasia la mzozo huo.

   Akijibu tishio la Rais wa Marekani Donald Trump kwamba Jamhuri ya Kiislamu inaweza “kuangamizwa kabisa” iwapo makubaliano hayatapatikana hivi karibuni, Pezeshkian aliliambia Baraza Kuu la Umoja wa Mataifa:

   “Upinzani wa wananchi wa Iran utaongezeka zaidi mbele ya vikwazo, kuongezwa kwa shinikizo na vitisho.”

   Pezeshkian pia alisisitiza kuwa makubaliano yoyote lazima yajumuishe kusitishwa kwa kile Iran inachokitaja kuwa ni kizuizi cha Marekani kinachozuia meli za Iran kutumia njia muhimu ya majini katika Ghuba.

   “Haikubaliki kwamba kila mtu anufaike na Mlango-Bahari wa Hormuz huku sisi tukinyimwa fursa ya kuutumia,” alisema.

   Hakukuwa na tamko la haraka kutoka upande wa Marekani, ambao ujumbe wake ulitoka katika ukumbi wa Baraza Kuu mwanzoni mwa hotuba ya Pezeshkian.

   Soma Zaidi:

   Je, Iran inaweza kutega mabomu katika mlango bahari wa Hormuz?

   Marekani yatishia benki kubwa za Iran, Hormuz yageuka uwanja mpya wa mvutano

6. Saa 1 iliyopitaHujambo na karibu kwa matangazo yetu ya moja kwa moja ya 24/09/2026.