تلاش فشرده برای توافق پیش از انتخابات آمریکا؛واشنگتن میان جنگ و فرصت دادن به تحریم‌ها

عرشه ناو هواپیمابر جورج واشنگتن
توضیح تصویر، عرشه ناو هواپیمابر جورج واشنگتن
    • نویسنده, خشایار جنیدی، بی‌بی‌سی
  • منتشر شده در
  • زمان مطالعه: ۶ دقیقه

در حالی که تنها چند روز به انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا باقی مانده، تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از دور تازه‌ای از حملات نظامی به ایران شدت گرفته است.

‌سایت اکسیوس در گزارشی تازه می‌نویسد میانجی‌های قطری روز جمعه بیش از دوازده ساعت در تهران مذاکره کردند تا زمینه ازسرگیری مذاکرات مستقیم ایران و آمریکا را فراهم کنند.

به گفته یک منبع دیپلماتیک، این مذاکرات پیشرفت مثبتی داشته و قرار است روز شنبه در دوحه ادامه یابد.

اکسیوس همچنین از اختلاف‌نظر در میان نزدیک‌ترین مشاوران دونالد ترامپ خبر داده است؛ در حالی که وزیران خارجه و دفاع آمریکا به دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی بدبین‌اند، معاون رئیس‌جمهور و برخی دیگر از مشاوران ترامپ خواهان ادامه مذاکرات هستند.

در همین حال، وال‌استریت جورنال در گزارشی تحقیقی، خسارت‌های میلیاردی حملات ایران به پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه را بررسی کرده است.

واشنگتن‌پست نیز از شکنندگی دستاوردهای آمریکا در باز نگه داشتن تنگه هرمز و خطر از دست رفتن این دستاوردها در صورت آغاز جنگی تازه نوشته است.

اکسیوس در گزارش دیگری به نقل از وزارت دارایی آمریکا نوشته تحریم‌ها، محاصره دریایی و محدود شدن مسیرهای تجارت زمینی فشار گسترده‌ای بر اقتصاد ایران وارد کرده و اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، خواهان فرصت بیشتری برای تأثیرگذاری این اقدامات است.

مجموعه این گزارش‌ها نشان می‌دهد واشنگتن در آستانه تصمیمی مهم درباره آینده جنگ با ایران قرار گرفته است؛ تصمیمی که نه‌تنها به نتیجه مذاکرات و میزان فشار اقتصادی بر تهران، بلکه به اختلاف‌نظرهای درون دولت ترامپ و نگرانی کشورهای منطقه از پیامدهای یک رویارویی نظامی تازه نیز گره خورده است.

اکسیوس: مذاکرات دوازده ‌ساعته میانجی‌های قطری در تهران

اکسیوس گزارش داده است که میانجی‌های قطری روز جمعه بیش از دوازده ساعت در تهران مذاکره کردند تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، راهی برای ازسرگیری مذاکرات مستقیم ایران و واشنگتن پیدا کنند و مانع آغاز دور تازه‌ای از عملیات نظامی آمریکا علیه ایران شوند. به گفته یک منبع دیپلماتیک، میانجی‌های قطری در طول مذاکرات با کاخ سفید در تماس مستمر بودند و گفت‌وگوها پیشرفت مثبتی داشته است. قرار است این رایزنی‌ها روز شنبه در دوحه ادامه یابد.

به نوشته اکسیوس، مهم‌ترین مانع توافق همچنان اختلاف بر سر ترتیب اقدامات دو طرف است. واشنگتن اصرار دارد که ایران برای ازسرگیری مذاکرات، امتیازهایی در زمینه برنامه هسته‌ای بدهد. در مقابل، تهران خواهان رفع محاصره دریایی، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و اجازه ازسرگیری فروش نفت است. میانجی‌های قطری تلاش می‌کنند با تدوین مجموعه‌ای از اقدامات متقابل که طی چند روز اجرا شود، دو طرف را به میز مذاکره بازگردانند. یکی از پیشنهادهای مورد بحث، موافقت ایران با بازدید بازرسان سازمان ملل از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده در برابر کاهش بخشی از تحریم‌های آمریکاست.

اکسیوس همچنین از اختلاف‌نظر جدی در میان مشاوران ارشد ترامپ خبر می‌دهد. به گفته یک مقام آمریکایی، پیت هگست، وزیر دفاع، و مارکو روبیو، وزیر خارجه، نسبت به امکان دستیابی به توافق هسته‌ای با جمهوری اسلامی بدبین‌اند و معتقدند ترامپ باید با حملات بیشتر، حکومت ایران را تضعیف کند. در مقابل، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری، و استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ترامپ، از ادامه مذاکرات حمایت می‌کنند. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، نیز خواهان آن است که دولت پیش از بازگشت به جنگ، به کارزار فشار اقتصادی فرصت بیشتری بدهد.

در بخش دیگری از گزارش آمده است که مصر، ترکیه، عراق، پاکستان و عربستان سعودی از ایران خواسته‌اند پیش از انتخابات آمریکا با ازسرگیری مذاکرات موافقت کند. به گفته یک مقام آمریکایی، اگر جمهوری‌خواهان در انتخابات شکست سنگینی بخورند، ممکن است ترامپ تمایل بیشتری به انجام عملیاتی گسترده علیه ایران پیدا کند؛ هرچند یکی از مقام‌های کاخ سفید تأکید کرده که نتایج انتخابات بر تصمیم رئیس‌جمهوری درباره ایران تأثیری نخواهد داشت. در همین حال، رهبران عربستان و ترکیه خواهان فرصت بیشتر برای دیپلماسی شده‌اند، اما به نوشته اکسیوس، بنیامین نتانیاهو در تلاش است ترامپ را به آغاز یک عملیات مشترک نظامی بلافاصله پس از انتخابات ترغیب کند.

وال‌استریت جورنال: ایران چگونه به پایگاه‌های آمریکا خسارت میلیاردی وارد کرد؟

وال‌استریت جورنال در گزارشی مبتنی بر بررسی تصاویر ماهواره‌ای، اظهارات مقام‌های ایرانی و مصاحبه با منابع مطلع، ابعاد خسارت‌هایی را بررسی کرده که حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاه‌های آمریکا و متحدانش در خاورمیانه وارد کرده است.

بر اساس این گزارش، پنتاگون میزان خسارت به پایگاه‌های نظامی را دست‌کم پنج میلیارد دلار و احتمالاً تا پانزده میلیارد دلار برآورد کرده است. تنها هزینه بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده ممکن است از چهار میلیارد دلار فراتر برود.

بیشترین خسارت‌های اولیه در پایگاه‌های آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس، به‌ویژه کویت و بحرین، ثبت شده است. این حملات به تخلیه بخشی از نیروها و جابه‌جایی تجهیزات نظامی منجر شد. به نوشته این روزنامه، پس از فروپاشی آتش‌بس در هفتم ژوئیه، ایران الگوی حملات خود را تغییر داد و اهدافی در غرب منطقه، از جمله پایگاه‌های مستقر در اردن را بیشتر هدف قرار داد.

وال‌استریت جورنال به حمله هفدهم ژوئیه به پایگاه هوایی موفق‌ سلطی در اردن اشاره می‌کند که در آن سه نظامی آمریکایی کشته شدند و دست‌کم نوزده ساختمان آسیب دیدند. بررسی تصاویر نشان می‌دهد برخی حملات به ساختمان‌های کوچک‌تر، از جمله تأسیسات مشابه محل اسکان نیروها، متمرکز بوده است.

این گزارش همچنین به نگرانی مقام‌های آمریکایی درباره باقی ماندن بخشی از توان موشکی پیشرفته ایران و کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر آمریکا اشاره دارد.

واشنگتن‌پست: به خطر افتادن دستاوردهای آمریکا در تنگه هرمز در صورت از سرگیری جنگ

ناو هواپیمابر جورج واشنگتن
توضیح تصویر، ناو هواپیمابر جورج واشنگتن

واشنگتن‌پست در گزارشی نوشته آمریکا با اجرای عملیات پیچیده و تا حد زیادی محرمانه در تنگه هرمز توانسته است صادرات نفت از این آبراه را افزایش دهد، اما حفظ این دستاوردها در صورت ازسرگیری حملات گسترده علیه ایران با تردیدهای جدی روبه‌روست.

بر اساس داده‌های شرکت کپلر، میانگین صادرات روزانه نفت از تنگه هرمز در هفته منتهی به هجدهم اکتبر به حدود چهارده میلیون بشکه، معادل هشتاد درصد سطح پیش از جنگ، رسید. این در حالی است که در ماه ژوئیه این رقم در مقاطعی به حدود هفت میلیون بشکه کاهش یافته بود.

به نوشته واشنگتن‌پست، نیروهای آمریکایی برای حفاظت از نفتکش‌ها از ترکیبی از جنگنده‌ها، سامانه‌های پدافند هوایی، پهپادها و ناوهای جنگی استفاده می‌کنند. لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا نیز نقش محوری در هماهنگی این عملیات دارد.

با این حال، ایران حملات خود به کشتی‌ها را افزایش داده است. بر اساس اطلاعات یک نهاد نظارت دریایی بریتانیا، در ماه اکتبر دست‌کم ۲۵ کشتی در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته‌اند.

یکی از نکات مهم گزارش این است که با وجود افزایش تردد نفتکش‌ها، بسیاری از شرکت‌های خصوصی همچنان حاضر نیستند خطر عبور از تنگه را بپذیرند. به همین دلیل، بخش قابل توجهی از عملیات حمل نفت با استفاده مکرر از تعداد محدودی کشتی انجام می‌شود.

نویسنده نتیجه می‌گیرد که کنترل نظامی مسیر عبور نفت الزاماً به معنای بازگشت امنیت اقتصادی نیست. ایران برای حفظ فشار بر بازار انرژی نیازی به بستن کامل تنگه ندارد؛ ادامه تهدید کشتی‌ها می‌تواند برای بالا نگه داشتن هزینه حمل‌ونقل و قیمت انرژی کافی باشد.

اکسیوس: وزارت دارایی آمریکا می‌گوید محاصره و تحریم‌ها اقتصاد ایران را فلج کرده است

اکسیوس به نقل از یک گزارش وزارت دارایی آمریکا که به دست این رسانه رسیده، می‌نویسد محاصره دریایی، تحریم‌های گسترده و ایجاد اختلال در مسیرهای صادرات زمینی ایران، فشار بی‌سابقه‌ای بر اقتصاد این کشور وارد کرده است.

این گزارش به‌ویژه از آن جهت اهمیت دارد که اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، از نزدیک‌ترین مشاوران دونالد ترامپ است که خواهان ادامه فشار اقتصادی به جای بازگشت فوری به عملیات گسترده نظامی علیه ایران هستند.

به نوشته اکسیوس، در نشست روز پنجشنبه ترامپ با مشاوران ارشد امنیت ملی، دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، گزارشی درباره محاصره دریایی ایران ارائه کرد و بسنت نیز نتایج عملیات موسوم به «طرد اقتصادی» را تشریح کرد.

بر اساس ارزیابی وزارت دارایی، ارزش ریال از زمان آغاز این عملیات در ماه اوت حدود یک‌چهارم کاهش یافته و نرخ غیررسمی دلار در اکتبر به رکورد دو میلیون و ۶۸۷ هزار ریال رسیده است. این گزارش همچنین نرخ تورم سالانه ایران در سپتامبر را ۹۰ درصد اعلام کرده است.

وزارت دارایی آمریکا مدعی است ایران از ۲۵ اوت تاکنون هیچ نفتی در نفتکش‌ها بارگیری نکرده است. این ادعا در گزارش اکسیوس به‌عنوان ارزیابی دولت آمریکا مطرح شده و مستقلاً تأیید نشده است.

بخش دیگری از گزارش به تلاش واشنگتن برای مسدود کردن مسیرهای جایگزین تجارت ایران اختصاص دارد. به گفته وزارت دارایی، هزاران کامیون در مرز ترکیه با تأخیرهایی تا بیست روز مواجه شده‌اند و صدها کامیون دیگر نیز در مرز پاکستان متوقف مانده‌اند.

محدودیت پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی، افزایش فشار بر بانک‌های مرتبط با ایران و هدف قرار دادن صرافی‌های رمزارزی نیز بخش دیگری از این راهبرد است.

وال‌استریت جورنال: عملیات بی‌پایان ارتش آمریکا برای باز نگه داشتن جریان نفت خلیج فارس

وال‌استریت جورنال در گزارشی از عرشه ناو هواپیمابر جورج واشنگتن، عملیات گسترده و تقریباً شبانه‌روزی ارتش آمریکا برای محافظت از کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز را توصیف کرده است؛ عملیاتی که با گذشت هشت ماه از آغاز جنگ همچنان ادامه دارد.

جنگنده‌های اف-۳۵ و اف-۱۸، هواپیماهای جنگ الکترونیک، سامانه‌های هشدار زودهنگام و بالگردهای ضدزیردریایی، بخشی از شبکه حفاظتی هستند که برای مقابله با پهپادها و موشک‌های کروز ایران به کار گرفته شده‌اند.

فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا می‌گوید طی شش ماه گذشته به عبور بیش از سه هزار کشتی تجاری از تنگه کمک کرده است. این عملیات به افزایش صادرات نفت کشورهای خلیج فارس منجر شده، اما هزینه حفظ آن همچنان سنگین است.

طبق گزارش روزنامه، آمریکا ماهانه حدود دو تا سه میلیارد دلار برای ادامه عملیات نظامی مرتبط با محاصره ایران و حفاظت از کشتیرانی هزینه می‌کند. حضور طولانی‌مدت ناوهای جنگی، جنگنده‌ها و هزاران نظامی در منطقه، فشار قابل توجهی بر تجهیزات، برنامه تعمیر و نگهداری و نیروهای ارتش وارد کرده است.

یکی از پرسش‌های مهم این است که آیا آمریکا می‌تواند برای مدتی نامحدود چنین سطحی از حضور نظامی را ادامه دهد؛ به‌ویژه زمانی که واشنگتن باید برای بحران‌های احتمالی دیگر، از جمله رویارویی با چین در منطقه هند و اقیانوس آرام، نیز آماده باشد.

به نوشته وال‌استریت جورنال، تلاش آمریکا برای ایجاد یک ائتلاف گسترده بین‌المللی برای حفاظت از کشتیرانی نیز تاکنون با موفقیت محدودی روبه‌رو شده است.