از تهران تا تگزاس؛ شوخی با «تغییر رژیم» و اختلاف در اردوگاه ترامپ پس از انتخابات آمریکا

«اگر جنگ ایران دغدغه اصلی رای‌دهندگان نبود، آیا نتیجه انتخابات تفاوت می‌کرد؟» این پرسش برت بایر، مجری فاکس‌نیوز، از شان هنیتی در شب انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا بود. آقای هنیتی، از مشهورترین حامیان رسانه‌ای دونالد ترامپ، بی‌درنگ پاسخ داد: «صد درصد.»

ساعاتی بعد، خود آقای ترامپ هم پذیرفت که جنگ ایران در شکست حزب جمهوری‌خواه نقش داشته است، اما در اظهارات دیگری گفت مشکل اصلی جنگ نبوده، بلکه قیمت بنزین بوده است. او نبودن نام خودش در برگه‌های رأی را نیز یکی از دلایل شکست خواند، هرچند پیش از انتخابات از هوادارانش خواسته بود طوری رای بدهند که گویی خود او نامزد است.

پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر و در اختیار گرفتن کنترل هر دو مجلس کنگره - مجلس نمایندگان و سنا - بحث درباره هزینه سیاسی جنگ ایران را، نه فقط در میان مخالفان دونالد ترامپ، بلکه در اردوگاه حامیان او نیز شدت بخشیده است.

در شبکه‌های اجتماعی نیز پست‌هایی طنزآمیز درباره «تغییر رژیم» دست‌به‌دست می‌شود؛ با این مضمون که آمریکا برای تغییر حکومت ایران وارد جنگ شد، اما آنچه تغییر کرد، موازنه قدرت در واشنگتن بود.

شکاف در اردوگاه ترامپ و جنبش ماگا

صریح‌ترین واکنش به شکست جمهوری‌خواهان از درون دولت ترامپ آمد. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در ایکس نوشت: «دلیل شکست ما جنگ است.» او گفت شماری از رای‌دهندگان ترامپ در سال ۲۰۲۴، این بار به دموکرات‌ها رأی داده‌اند و خواهان پایان جنگ ایران، مهار گرانی و بازگشت به شعار «اول آمریکا» هستند.

مارجوری تیلور گرین، نماینده پیشین کنگره و از حامیان سابق دونالد ترامپ که اکنون منتقد اوست، شکست جمهوری‌خواهان را «همه‌پرسی درباره ترامپ» خواند و رئیس‌جمهور را به آغاز جنگی متهم کرد که «هیچ‌کس خواهان آن نبود».

مت والش، مفسر محافظه‌کار رسانه دیلی‌وایر، پس از قطعی شدن شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات سوم نوامبر، در شبکه اجتماعی ایکس از آغاز جنگی «نامحبوب و بیهوده»، گرانی بنزین و دشواری تامین هزینه‌های زندگی انتقاد کرد. از نظر او، فاصله گرفتن ترامپ از شعار «اول آمریکا» از دلایل شکست جمهوری‌خواهان بود.

جک پوسوبیک، از چهره‌های بانفوذ رسانه‌ای جنبش ماگا، واکنشی کنایه‌آمیز داشت. او نوشت: «آفرین نومحافظه‌کاران؛ به خودتان افتخار کنید. حق‌تان است.» اشاره او به جریان محافظه‌کار حامی مداخله نظامی آمریکا در خارج از این کشور بود.

اختلاف درباره جنگ از پیش هم در جریان موسوم به ماگا و در میان چهره‌های مشهور آن مشهود بود. تاکر کارلسون آن را مغایر وعده پرهیز از جنگ‌های خارجی می‌دانست، در حالی که لورا لومر و لیندزی گراهام از عملیات علیه جمهوری اسلامی دفاع می‌کردند.

با این حال، همه محافظه‌کاران جنگ ایران را عامل اصلی شکست نمی‌دانند. اریک اریکسون، مجری رادیویی و تحلیلگر سیاسی محافظه‌کار آمریکایی، معتقد است تمرکز بر جنگ و گرانی بنزین، نقش عوامل دیگری از جمله سیاست‌های تعرفه‌ای، مهاجرت و عملکرد دولت ترامپ را در شکست جمهوری‌خواهان نادیده می‌گیرد.

نظرسنجی رویترز/ایپسوس پیش از انتخابات نشان می‌داد ۵۵ درصد پاسخ‌دهندگان معتقد بودند جنگ ایران ارزش هزینه‌هایش را نداشته است. ۴۸ درصد رای‌دهندگان ثبت‌نام‌شده نیز هزینه زندگی را مهم‌ترین موضوع انتخاباتی خود معرفی کرده بودند.

«تغییر رژیم»؛ از تهران تا تگزاس

حکیم جفریز، رهبر دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان، در ۱۲ مارس، حدود هشت ماه پیش از انتخابات، در جریان یک مصاحبه، با انتقاد شدید از سیاست دونالد ترامپ در قبال ایران گفته بود: «اگر در شرایط کنونی نیاز به تغییر رژیم باشد، این تغییر در نوامبر اتفاق خواهد افتاد.»

این کنایه سیاسی در ماه‌های منتهی به انتخابات نیز مطرح بود، اما پس از اعلام نتایج، ابعاد تازه‌ای پیدا کرد و به شدت مورد توجه قرار گرفت.

یکی از کاربران شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ترامپ پیش از ایران، در تگزاس شاهد تغییر رژیم بود.» اشاره او به پیروزی سناتور دموکرات در ایالتی بود که یکی از پایگاه‌های اصلی جمهوری‌خواهان به حساب می‌آید. بعضی کاربران ایرانی نیز در پست‌هایی با محتوای طنز و جدی این موضوع را مورد توجه قرار دادند.

نتایج انتخابات پرسش دیگری را نیز دوباره مطرح کرد: آیا جمهوری اسلامی آگاهانه تلاش کرده بود با افزایش هزینه‌های جنگ، به موقعیت انتخاباتی دونالد ترامپ ضربه بزند؟

واشنگتن‌پست در ۱۸ اکتبر، به نقل از مقام‌های ایرانی و دیپلمات‌های منطقه، گزارش داده بود که تهران بالا ماندن قیمت نفت و فشار اقتصادی بر آمریکا را فرصتی برای ضربه زدن به دونالد ترامپ در انتخابات می‌بیند. رویترز نیز به نقل از مقام‌های ایرانی گزارش داد که تهران مذاکرات را طولانی کرده تا پیش از انتخابات، پیروزی سیاسی نصیب ترامپ نشود.

واکنش تهران؛ بدبینی خامنه‌ای و استقبال قالیباف

با وجود این گزارش‌ها، مجتبی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در پیامی به مناسبت ۱۳ آبان، سالگرد اشغال سفارت آمریکا در تهران، نسبت به تغییر سیاست واشنگتن با جابه‌جایی احزاب ابراز بدبینی کرد و گفت: «اگر هنوز کسانی هستند که اندک امیدی به تغییر رفتار یا جابه‌جایی‌های حزبی و جناحی در نظام سلطه دارند ... سخت در اشتباه‌اند.»

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، نیز در شبکه ایکس نوشت: «آمریکایی‌ها، چه از سر وجدان و چه به دلیل هزینه‌های زندگی، به جنگ نه گفتند و ما از این پیام استقبال می‌کنیم.» او هشدار داد که اگر دولت آمریکا «به خواست مردم خود خیانت کند تا در خدمت حامیان مالی و باج‌گیران بین‌المللی قرار گیرد، خواهد فهمید که 'نه' ما با کابوس همراه خواهد بود».

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، در یک پست ایکس بار دیگر دونالد ترامپ را به آغاز جنگی «غیرقانونی» علیه ایران متهم کرد و گفت: «مردم آمریکا اکنون پیام روشنی به شما داده‌اند. حمله به ایران پیروزی به همراه ندارد؛ فقط به شکست منجر می‌شود.»

علی نیکزاد، نایب‌رئیس مجلس، در جلسه روز چهارشنبه گفت که «شکست ترامپ» در سیاست داخلی آمریکا «پس‌لرزه‌های شکست در مقابل ملت ایران» است و از نیروهای آمریکایی خواست منطقه را ترک کنند.

مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات دفتر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، جنگ با ایران، سیاست آمریکا در قبال اسرائیل و جنگ غزه را از عوامل شکست جمهوری‌خواهان دانست و آن را «بزرگ‌ترین شکست تاریخ انتخابات آمریکا» توصیف کرد.

حساب رسمی سفارت ایران در هند ویدیویی با هوش مصنوعی منتشر کرده که در آن دونالد ترامپ به سطل زباله‌ای با برچسب «زباله خطرناک» انداخته می‌شود.

خبرگزاری تسنیم نیز در یادداشتی با عنوان «ترامپ در سنا هم به ایران باخت؛ بد هم باخت»، نتیجه انتخابات را به پیروزی ایران در جنگ پیوند داد.

اختلاف دیدگاه میان مخالفان جمهوری اسلامی

نتیجه انتخابات آمریکا در میان مخالفان جمهوری اسلامی نیز با برداشت‌های متفاوتی روبه‌رو شده است. گروهی از کسانی که فشار نظامی آمریکا را فرصتی برای تضعیف یا سرنگونی حکومت ایران می‌دانند، شکست جمهوری‌خواهان را نگران‌کننده خوانده‌اند، زیرا به باور آن‌ها قدرت گرفتن دموکرات‌ها در کنگره ممکن است ادامه عملیات نظامی و افزایش فشار بر تهران را دشوارتر کند.

در این میان شاهزاده رضا پهلوی در یک نشست خبری در پارلمان اروپا، در واکنش به نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا گفت: «من خیلی از دموکرات‌ها را می‌شناسم که در مبارزه با رژیم با ما هم‌نظر هستند. مسئله نهایی این است که آیا می‌توانند کار را تمام کنند یا نه؟»

او به شبکه تلویزیونی ایران اینتر‌نشنال گفت: «هر زمان که جمهوری اسلامی نتیجه انتخابات در آمریکا یا هر کشور دیگری را جشن می‌گیرد، باید آن را زنگ خطری نگران‌کننده دانست.» آقای پهلوی با تاکید بر اینکه جمهوری اسلامی «فقط زبان قدرت» را می‌فهمد، از کشورهای غربی خواست به جای مذاکره و امتیازدهی به حکومت ایران، مردم ایران را به‌عنوان جایگزینی برای آن در نظر بگیرند و در «مبارزه برای آزادی» از آن‌ها حمایت عملی کنند.

اما گروهی دیگر از مخالفان حکومت، ادامه جنگ و آسیب به غیرنظامیان و زیرساخت‌های ایران را نگران‌کننده می‌دانند. از نگاه آنها، افزایش نظارت کنگره بر تصمیم‌های نظامی ترامپ می‌تواند به مهار جنگ کمک کند، بی‌آنکه به معنای حمایت از جمهوری اسلامی باشد.

با این حال، برخی کاربران طرفدار تغییر حکومت در شبکه‌های اجتماعی، برداشت متفاوتی از شکست انتخاباتی ترامپ داشتند. یکی از کاربران پادشاهی‌خواه در ایکس نوشت: «من ترامپ عصبانی را مؤثرتر از ترامپی می‌دانم که خیالش از ثبات سیاسی‌اش راحت است و می‌خواهد به دیپلماسی با قطر و پاکستان فرصت بدهد.» او پیش‌بینی کرد که برخورد آمریکا با جمهوری اسلامی پس از انتخابات شدت بگیرد.

در واکنش‌های دیگری نیز این احتمال مطرح شد که با پایان انتخابات، نگرانی دونالد ترامپ از تاثیر گرانی انرژی بر رأی‌دهندگان کاهش یابد و او برای جبران شکست جمهوری‌خواهان، سیاست تهاجمی‌تری در قبال تهران در پیش بگیرد.

احمد زیدآبادی، روزنامه‌نگار و تحلیلگر سیاسی در ایران هم نسبت به احتمال تهاجمی‌تر شدن ترامپ هشدار داده و نوشته است که نباید درباره پیامدهای شکست انتخاباتی او برای ایران دچار «خوش‌خیالی و سوء محاسبه» شد. او در واکنش به استقبال محمدباقر قالیباف از نتیجه انتخابات، ابراز امیدواری کرد جمهوری اسلامی نیز به کسانی که در داخل کشور «بر طبل جنگ می‌کوبند»، نه بگوید.

نتیجه انتخابات چه اثری بر جنگ دارد؟

با آغاز کار کنگره جدید در ژانویه، دموکرات‌ها می‌توانند تحقیقات و نظارت بر هزینه‌ها و اهداف جنگ را گسترش دهند، بودجه دولت را به چالش بکشند و برای محدود کردن اختیارات نظامی رئیس‌جمهور تلاش کنند. با این حال، دونالد ترامپ همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح است و از حق وتوی قوانین برخوردار خواهد بود.

چاک شومر، رهبر دموکرات‌ها در سنای آمریکا، پس از پیروزی حزبش در انتخابات میان‌دوره‌ای وعده داد برای پایان دادن به جنگ ایران تلاش کند. او گفت شماری از جمهوری‌خواهان نیز در این تلاش با دموکرات‌ها همراه شده‌اند. شومر با اشاره به اختیار کنگره در تخصیص بودجه تأکید کرد که قانون اساسی این ابزار را برای مهار رئیس‌جمهوری در اختیار نمایندگان مردم گذاشته است که بدون موافقت آن‌ها وارد جنگ می‌شود.

اما در میان دموکرات‌ها نیز درباره سیاست مطلوب در قبال جمهوری اسلامی اتفاق نظر کامل وجود ندارد. به همین دلیل پیروزی این حزب را نه می‌توان به معنای پایان خودکار جنگ دانست و نه تضمینی کامل برای کاهش تنش‌ها با جمهوری اسلامی.

آنچه تاکنون روشن شده، این است که جنگ ایران، که مهم‌ترین تصمیم سیاست خارجی دونالد ترامپ در دوره دوم ریاست‌جمهوری‌اش خوانده می‌شود، اکنون به یکی از عوامل اختلاف میان حامیان او و موضوعی محوری در رقابت‌های سیاسی واشنگتن تبدیل شده است.