"Mutumin da aka yi wa gwajin rashin haihuwa, amma aka gano yana da mahaifa"

Wani matashi mai shekara 26 da ke zaune a birnin Delhi na ƙasar Indiya, wanda ya shafe shekara biyu da aure amma har bai samu ɗa ba, ya je wurin likita domin a binciki dalilin rashin samun haihuwarsa.

A yayin binciken ne, likitoci suka gano cewa a cikin jikinsa akwai mahaifa da kuma bututun da ke haɗe da mahaifar.

Sai dai likitan da ya kula da majinyacin ya bayyana cewa kamanninsa na waje yana kama da na maza na yau da kullum, kuma yana da dukkanin siffofin jikin namiji. Bugu da ƙari, babu wata alama a waje da za ta iya nuna cewa yana da wannan yanayin lafiya.

Dr. Sushil Kharbanda, shugaban sashen likitocin mafitsara a wani asibiti mai zaman kansa da ke Delhi, wanda kuma shi ne likitan da ya kula da wannan majinyacin, ya ce a lokacin da ake binciken dalilin rashin haihuwarsa ne aka gano cewa yana da mahaifa da bututunta.

A cewar likitoci, wannan wani yanayi ne da mutum ke haihuwa da shi kuma ba a cika samun irin yanayin ba.

Ana kiran sa da "Persistent Müllerian Duct Syndrome" (PMDS). A duk duniya, an zuwa yanzu an samu rahoton cutar ne a aƙalla mutum 300.

Wani rahoto da aka wallafa a mujallar Nature Reviews Urology ta bayyana cewa mutumin da ke da Persistent Müllerian Duct Syndrome yana da ƙwayoyin halittar 46XY, kuma jikinsa yana haɓaka kamar na namiji na yau da kullum.

Sai dai gaɓoɓin da ke samuwa daga Müllerian Duct, kamar mahaifa da bututunta, suna ci gaba da kasancewa a cikin jiki.

A cewar wani rahoto da aka wallafa a watan Janairun 2026 a mujallar Global Journal of Surgery and Case Reports, an gano wani mutum mai shekara 48 wanda kullum jini ke fitowa daga fitsarinsa da maniyyinsa. Bayan an yi masa CT Scan, an gano wata gaɓa mai kama da mahaifa.

A lokacin aikin tiyatar, an cire wata gaɓa mai sassa biyu wadda ke manne da ƙwayar ƙasan mafitsara.

Binciken ƙwayoyin halittar gaɓar ya tabbatar da cewa ƙwayar mahaifa ce. Haɓakar jikinsa kuwa ta kasance kamar ta maza na yau da kullum.

Wata rahoto da aka wallafa a shekarar 2019 ta bayyana cewa an gano mahaifa, bututun mahaifa da kuma ƙwai a cikin jikin wani jariri mai wata 18.

To, ta yaya zai yiwu mutum mai kamannin jikin namiji ya kasance yana da mahaifa da bututunta? Me ke haifar da wannan yanayin, kuma ta yaya ake gano shi?

Domin amsa waɗannan tambayoyin, BBC ta tuntubi Dr. Sushil Kharbanda, wanda shi ne likitan da ya kula da wannan majinyacin, kuma ta yi masa waɗannan tambayoyin:

Me aka gano a wannan yanayin, kuma ta yaya za a bayyana shi da harshen likitanci?

Amsar ita ce, wannan mutumin mai shekara 26 ya shafe shekara biyu da aure. A fannin jima'i, yana da cikakkiyar lafiyar jima'i, kuma yana da dukkanin alamomin balaga na namiji.

Binciken da aka yi domin gano dalilin rashin haihuwarsa ya nuna cewa ƴaƴan marainarsa ba sa wurin da ya kamata su kasance.

Binciken sinadaran hormones, kamar Testosterone, FSH (Follicle Stimulating Hormone) da LH (Luteinizing Hormone), ya nuna cewa matakansu na yadda ya kamata.

Ana iya ganin irin waɗannan sakamakon a marasa lafiyar da ƙwayoyin halittarsu suka kasance a cikin cikin jiki kuma ba su sauko zuwa wurin da ya kamata su kasance ba. A harshen likitanci ana kiran wannan yanayin Cryptorchidism, wato ƙwayoyin halittar namiji da ba su sauko ba.

Sai dai binciken MRI ya nuna wani abu da ba a saba gani ba. An gano mahaifa da bututunta waɗanda suke haɗe da ƙwayoyin halittar namijin.

Gaɓoɓin da ke cikin jikin sun samu cikakken ci gaba, kuma tsarin su ya yi kama da na gaɓoɓin haihuwa na mata waɗanda aka saba samu.

Shin wannan yanayin ya kasance tun lokacin haihuwa?

Lokacin da jariri yake cikin mahaifiyarsa, ci gaban halittarsa ta jinsi na samun tasiri daga ƙwayoyin halitta. A al'ada, maza suna da chromosomes 46XY, yayin da mata suke da 46XX.

A lokacin da ciki ke gudana, jiki yana samar da wani hormone da ake kira Anti-Müllerian Hormone (AMH), wanda ke hana ci gaban wasu gaɓoɓin haihuwa na cikin jiki waɗanda a al'ada ba sa samuwa a jikin namiji.

Idan mutum yana da chromosomes 46XY, ci gaban jikinsa yana tafiya ne ta hanyar namiji. A wannan lokaci, jikinsa yana samar da Anti-Müllerian Hormone (AMH). Wannan sinadarin na yana hana samuwar gaɓoɓi kamar mahaifa da bututunta.

Sai dai a yanayin da ake kira Persistent Müllerian Duct Syndrome (PMDS), ko dai wannan hormone ba ya samuwa, ko kuma akwai matsala a wurin da yake aiki, wanda ake kira receptor.

Saboda haka, gaɓoɓi kamar mahaifa da bututunta suna iya kasancewa a cikin jiki.

Wannan yana haifar da wani yanayi inda tsarin gaɓoɓin haihuwa na cikin jiki ya bambanta da yadda aka saba gani, yayin da kamannin jikin waje ya kasance kamar na namiji. Gaɓoɓin haihuwa na namiji da sauran alamomin jikin namiji kuma suna iya ci gaba kamar yadda aka saba.

Shin wannan mutumin yana da ƙwayoyin maniyyi da ƙwai a lokaci guda?

Ana iya amsa wannan tambayar da cewa, a ɓangarorin biyu na jikin wannan mara lafiya, yana da mahaifa da bututun mahaifa, amma ba shi da ƙwayoyin ƙwai.

A wurin da ƙwayoyin ƙwai za su kasance, yana da ƙwayoyin maniyyi. Ƙwayoyin maniyyi da ƙwayoyin ƙwai su ne gaɓoɓin haihuwa, waɗanda suka bambanta tsakanin maza da mata.

Ƙwayoyin haihuwa guda biyu da wannan mara lafiya yake da su dukansu ƙwayoyin maniyyi ne, ba ƙwayoyin ƙwai ba.

Me ya sa ba a gano hakan?

Amsar wannan tambayar ita ce, lokacin da mara lafiyan ya je asibiti, ƙwayoyin maniyyinsa guda biyu ba sa wurin da suka kamata su kasance. Saboda haka, an haɗa gwajin sinadaran hormones da gwajin maniyyi.

Sakamakon waɗannan gwaje-gwajen ya nuna "Azoospermia", wato rashin ƙwayoyin maniyyi a cikin maniyyi.

Daga baya an yi MRI, wanda ya nuna mahaifa, bututunta da ƙwayoyin maniyyi da ke haɗe da su.

Bayan haka, an yi gwajin ƙwayoyin haihuwa na chromosomes, wanda ya tabbatar da cewa chromosomes ɗinsa su ne 46XY. Don tabbatar da wannan yanayin, manyan gwaje-gwajen da aka yi amfani da su su ne MRI da gwajin chromosomes.

Ba wai ba a iya gano wannan yanayin ba ne sai mutum ya kai shekara 26, da an ɗauki hoto lokacin da ya dace, da an iya gano wannan yanayin tun da wuri. Wannan mara lafiyan tun farko bai san cewa ƙwayoyin maniyyinsa guda biyu ba sa wurin da suka kamata su kasance ba ne.

Wannan yanayin yawanci ba ya haifar da wasu alamomi na musamman kamar ciwo, amai ko zazzaɓi, sai dai kasancewar ƙwayoyin maniyyi a wurin da ba su dace ba.

Wane irin matsalolin lafiyar ƙwaƙwalwa za a iya gani?

Wannan mutumin mai shekara 26, lokacin da ya gano ba zato ba tsammani cewa a jikinsa akwai wasu gaɓoɓin haihuwa na mata, ya shiga cikin damuwa da baƙin ciki. Ya kasance yana fargabar abin da makomarsa za ta kasance.

Likitoci sun ba shi shawarwari, sannan aka bayyana masa cewa wannan wata cuta ce da ba kasafai ake samunta ba. Amma hakan ba ya nufin kawo babban sauyi a rayuwar mara lafiya.

Ya zama dole a cire waɗannan gaɓoɓin saboda suna iya kasancewa da haɗarin kamuwa da kansa.

Yanzu da aka cire gaɓoɓin, zai iya ci gaba da rayuwa kamar yadda aka saba.

Shin tiyata ko magani?

A irin wannan hali, tiyata ta zama wajibi. Mahaifar da bututunta ba su samu damar zama cikakku ba, sannan kuma ba su da aiki a jikinsa.

Binciken biopsy da aka yi bayan tiyatar ya kuma nuna cewa ɗaya daga cikin ƙwayoyin maniyyinsa yana da wasu sauye-sauye waɗanda a nan gaba za su iya haifar da kansa.

Saboda haka, ya zama dole a cire waɗannan gaɓoɓin, kuma tiyatar ta kasance wani ɓangare na maganin.

Rayuwa bayan tiyatar

Mara lafiyan ya koma bakin aikinsa kimanin kwana bakwai da yin tiyatar.

Tun da ƙwayoyin maniyyi suna samar da sinadarin testosterone, bayan an cire su daga jikinsa, ba zai ƙara samar da testosterone ba. Saboda haka, zai buƙaci a riƙa yi masa allurar testosterone sau ɗaya duk bayan wata uku.

Bugu da ƙari, ba a sa ran wani babban sauyi zai faru a rayuwarsa ta jima'i ko rayuwarsa ta zamantakewa.

An yi masa tiyatar ta hanyar 'laparoscopy', wato amfani da wata na'ura mai kama da abin hangen nesa. Ta wannan hanyar, ba a buƙatar yin babban yanka a jikinsa, kuma mara lafiyan zai iya komawa bakin aikinsa cikin ƙanƙanin lokaci.

Yadda ake kallon masu lalurar

Bayan da aka gano wannan yanayin, wasu tambayoyi sun taso, kamar ko mara lafiyan zai iya ɗaukar ciki, ko yana iya yin al'ada, ko kuma ko kamanninsa na waje yana kama da na mace.

Babu ɗaya daga cikin waɗannan abubuwan da aka tabbatar. A jikinsa akwai mahaifa da bututunta, amma ba su samu damar zama cikakku ba, don haka ɗaukar ciki ba zai yiwu ba.

Haka kuma, jikinsa ba shi da tsarin sinadaran hormones irin na mata.

Likitan ya bayyana cewa darasin da za a koya daga wannan yanayin shi ne kada a yi watsi da duk wani canji ko rashin daidaito da ba a saba gani ba a jiki, kuma kada a ji kunyar neman taimako.

A irin wannan yanayi, ya kamata a gaggauta tuntuɓar ƙwararren likita. Idan aka lura da wani abu da ba a saba gani ba game da tsarin jikin jariri ko ci gaban wata gaba, ya kamata a nemi shawarar likita nan take, domin yin gwaje-gwaje a lokacin da ya dace na iya taimakawa wajen kula da wannan yanayin yadda ya kamata.