M23 yamaganye ibihano ivugwamo Amerika yafatiye kompanyi z'amabuye y'agaciro z'u Rwanda

    • Umwanditsi, Didier Bikorimana
    • Igikorwa, BBC Gahuzamiryango
  • Yatangajwe
  • Igihe co gusoma: iminota 3

Umutwe w'inyeshyamba wa AFC-M23 urwanya ubutegetsi bwa Repubulika ya Demokarasi ya Congo (DRC) wamaganye ibihano uvuga ko birobanura Amerika yafatiye kompanyi enye z'amabuye y'agaciro z'u Rwanda n'abazikuriye babiri.

Washington ishinja iryo tsinda gukorana na M23 muri "magendu y'amabuye y'agaciro mu buryo bunyuranyije n'amategeko riyakura mu burasirazuba bwa DRC riyajyana mu Rwanda", amafaranga avuyemo M23 ikayagura "intwaro no kuriha abarwanyi".

Mu itangazo umuvugizi wa M23 Lawrence Kanyuka yasohoye mu ijoro ryo ku wa gatatu, yagize ati: "Ifatwa ry'ibihano birobanura mu gihe ibiganiro by'amahoro bigikomejeritanga ubutumwa budatanga umusaruro kandi nta musanzu na mucye bitanga mu kugera ku mahoro arambye."

Kanyuka – na we wafatiwe ibihano n'Amerika mu 2025 – yinubiye kuba nta bihano byafatiwe ubutegetsi bwa DRC n'ingabo z'icyo gihugu. Yavuze ko yemeranya n'Amerika ku ngingo ijyanye n'uko umutungo wa DRC ugomba gukorera mbere na mbere inyungu z'Abanye-Congo.

Ariko M23 ivuga ko umutungo kamere wa DRC mwinshi cyane, urimo n'amabuye y'agaciro, ukomeje kungukirwamo n'abantu bacye bakomeye bari ku butegetsi i Kinshasa, mu gihe abaturage benshi bakomeje kubaho mu bucyene n'umutekano mucye.

Kinshasa ishimangira ko ubusugire bwa DRC ari ntavogerwa, muri iyi ntambara yongeye kubura mu mpera y'umwaka wa 2021, nubwo imaze imyaka hafi 30 ihagarara ikongera ikubura.

Muri iki cyumweru, mu kiganiro yagiranye na televiziyo France 24, Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'u Rwanda Olivier Nduhungirehe na we yamaganye ibyo bihano by'Amerika avuga ko birenganya u Rwanda, "bireba uruhande rumwe kandi ntibitanga umusaruro".

Leta ya DRC yishimiyeibyo bihano ivuga ko Leta Zunze Ubumwe z'Amerika "zimaze gutera indi ntambwe mu kurwanya ibicobigaburira intambara yo mu burasirazuba" bw'icyo gihugu. Umuvugizi wa leta ya DRC Patrick Muyaya yatangaje ku rubuga X ko ibyo bihano "byibutsa u Rwanda ko byihutirwa gukura ibiganza byarwo kuri RDC..."

M23 ivuga ko Kinshasa ikomeje kwishuka ko igisubizo cya gisirikare gishobora kurangiza iyi intambara, ikavuga ko igisubizo kitari mu kotsa igitutu cya politike ahubwo ko kiri mu nzira ya politike idaheza kandi yo kuvugisha ukuri, isuzuma impamvu-muzi z'ikibazo.

DRC, Amerika n'inzobere za ONU bashinja u Rwanda gufasha umutwe wa M23 mu kuwuha imyitozo, abasirikare, amategeko, no kugenzura imikorere yawo.

U Rwanda ruhakana ibyo birego, rukavuga ko rwashyizeho "ingamba z'ubwirinzi" kubera inkeke ku mutekano warwo ruvuga ko ziterwa n'umutwe wa FDLR urwanya ubutegetsi bw'u Rwanda, ukorera mu burasirazuba bwa DRC.

Ku wa kane ushize, Amerika yafatiye ibihano kompanyi enye z'u Rwanda z'amabuye y'agaciro, zirimo na kompanyi Gasabo Gold ikorera i Kigali, ituganya zahabu.

Washington yavuze ko kuva M23 ifashe imijyi ya Goma na Bukavu mu ntangiriro y'umwaka wa 2025, iyo kompanyi yahindutse umufatanyabikorwa w'ingenzi w'abategetsi bo muri leta y'u Rwanda na M23 ubwo baba bakura zahabu mu burasirazuba bwa DRC.

BBC Gahuzamiryango yagerageje kuvugana na kompanyi Gasabo Gold Refinery, kugeza ubu ntirasubiza.

Amerika ivuga ko M23 ikoresha uwo mutungo mu "kugura intwaro n'ibikoresho, kuriha abarwanyi, no gukorera amabi Abanye-Congo b'abasivile". Mu gihe cyashize, M23 yahakanye ibirego nk'ibyo by'ubugizi bwa nabi.