Ibintu bitanu ushobora gukora kugira ngo ukomeze kubungabunga ubuzima bwiza bw'umwijima wawe

Uyu munsi, tariki ya 28 Nyakanga(7), ni umunsi mpuzamahanga wahariwe kurwanya indwara ya Hepatite. Ni umunsi wo gukangurira abantu kumenya ingaruka z'iyo ndwara ishobora gutera cancer y'umwijima.

Nk'uko urubuga rw'Ishami ry'Umuryango w'Abibumbye ryita ku Buzima rubivuga, uyu munsi wagenewe kwizihiza isabukuru ya Dr. Baruch Blumberg, watsindiye igihembo cya Nobel akaba n'umwe mu bahanga mu bya siyansi bavumbuye virusi ya hepatite B. Wanavumbuye uburyo bwo gusuzuma iyi ndwara n'urukingo rwo gukumira iyi virusi.

Mu kiganiro yagiranye na BBC, Dr. Osmaan Dufle yavuze ko iyi ndwara iterwa na virusi zitandukanye, zitera kwangirika k'umwijima n'uturemangingo twawo.

Dr. Dufle yagize ati: "igira ubwoko bwa ABCD na E, ariko iteye ubwoba cyane ni BC ndetse na A."

Abaganga bavuga ko hari ibimenyetso bimwe na bimwe umuntu ashobora kugira, ariko bishobora gutandukana bitewe n'ubwoko bw'indwara. Dr. Dufle yagize ati: "Ikimenyetso Abantu benshi bazi cyane ni uko amaso y'umuntu ahinduka umuhondo iki kikaba ari ikimenyetso umuntu agaragaza iyo ageze ahantu hateje akaga."

N'iki umuntu yakora kugira ngo akomeze kugira ubuzima bwiza bw'umwijima we?

Abaganga bavuga ko Hepatite ikunze kugaragara ahantu hafite isuku nke kandi hatuwe n'abantu benshi, nko mu nkambi z'impunzi, n'ahandi. Iyi virusi ikwirakwira mu mwanda, kandi yanduzwa n'intoki nyuma yo kurya ibiryo, imboga n'imbuto zitasukuwe neza, ndetse no kunywa amazi mabi arimo mikorobe.

Dore ibintu bitanu by'ingenzi umuntu ashobora gukora kugira ngo akomeze kugira ubuzima bwiza bw'umwijima we.

1. Gufungura ibiryo bisukuye no kunywa amazi meza

Dr. Kamal avuga ko umuntu agomba kwitondera gufungura (kurya ) ibiryo bitasukuye neza ndetse no kunywa amazi adatetse.

Yagize ati: umuntu agomba kwita kw'isuku yaho ibiryo bitunganyirizwa cyangwa se aho bitekerwa, ndetse akanagenzura ubwoko bw'ibiryo arya, ubuzima bwabyo n'aho bikomoka".

"Umuntu agomba kugenzura isuku y'umuntu winjira mu gikoni guteka ibiryo, resitora uriramo, kuko izi ndwara zandurira mu biryo byanduye."

2. Indyo mbi

Dr. Kamal avuga ko ingingo ya mbere n'iya kabiri bitandukanye, asobanura ko indyo mbi ari umuntu urya indyo ituzuye cyangwa urya ibiryo byinshi bidafite akamaro mu mubiri.

Avuga ko ubu abantu benshi bakunze kurwara indwara izwi nka fat liver, aho ibinure byinshi biba ku mwijima. Dr. Kamal yagize ati: "Impamvu y'ibi ni indyo mbi. Umuntu arya ibiryo byinshi kurusha ibyo akeneye, umubiri we ufata karori nyinshi, kandi umuntu ntanyurwe n'ibiryo byatunganyijwe, bityo akarya byinshi."

Gukingirwa virusi za hepatite

Umuntu agomba gukingirwa virusi zimwe na zimwe, nka Hepatite B na A. Urukingo rushobora kubuza virusi kwinjira mu mubiri wawe. Ariko, abantu basanzwe barwaye iyi ndwara ntibemerewe guhabwa uru rukingo.

4. Kwitondera imiti utandikiwe na muganga

Irinde gufata imiti utazi neza aho ikomoka n'ingano cyangwa se igipimo cy'umuti ugiye gufata. Hari abantu bafata imiti uko bishakiye kandi batazi igipimo cy'umuti umubiri wabo ukeneye, rimwe na rimwe ugasanga batakagombye kuyikoresha. Akenshi imiti ikoreshejwe mu buryo nk'ubu itera ibibazo by'umwijima, bitewe n'uko umwijima ukora cyane kurenza uko wakagombye gukora.

Dr. Kamal avuga ko iyi miti ari imiti igabanya ububabare hamwe n'imiti igabanya uburibwe, aho abantu bakunze kuyikoresha mu buryo burenze urugero.

5. Gusuzuma ubuzima buri gihe

Dr. Kamal yagize ati: "Umwijima ni urugingo rufite kwihangana cyane, nta muntu umenya ko awurwaye, kuko mu ntangiriro ntabwo wumva ububabare. Umwijima ushobora guhisha ububabare mu gihe cy'imyaka 20 cyangwa irenga ntumenye ko ari wo urwaye''.

Yongeyeho ko ari inshingano y'umuntu ku giti cye gukora ibizamini kugira ngo akurikirane ubuzima bwe, cyane cyane ubw'umwijima, avuga ko buri wese agomba kujya kwa muganga kw'ipimisha bityo akamenya uko uru rugengo ari ruzima ndetse n'umubiri we wose muri rusange, kugira ngo aramire ubuzima bwe atararemba.