Tanzania: Umwarimu wa kaminuza wari watawe muri yombi kubera imyigaragambyo yo kwamagana leta yarezwe iterabwoba

    • Umwanditsi, Alfred Lasteck
    • Yakoze inkuru ari, I Dar es Salaam
  • Yatangajwe
  • Igihe co gusoma: iminota 3

Umwarimu wa kaminuza wari watawe muri yombi mu ntangiriro y'uku kwezi ku birego byo guteza imyigaragambyo yo kwamagana leta, ubu noneho yarezwe iterabwoba.

Melkisedek Kaijage, ukora kuri Kaminuza ya Dodoma, yari yitabye urukiko kugira ngo asabe kuba arekuwe by'agateganyo arishye ingwate nyuma yo kumara iminsi 15 muri kasho ya polisi, nuko ibirego birahindurwa.

Ni umwe mu bantu barenga 130 batawe muri yombi kubera imyigaragambyo yari iteganyijwe kuba yo gusaba amavugurura agamije demokarasi, no gusaba ubutabera ku biciwe mu ihashya ry'abigaragambya ryakurikiye amatora yo mu mwaka ushize.

Iyo myigaragambyo, yari iteganyijwe kuba ku itariki ya 7 y'uku kwezi kwa Nyakanga (7), yimwe uruhushya ndetse ntiyabaye.

Uwo mwarimu ubu agiye gukomeza gufungwa kugeza dosiye ye iburanishijwe kuko muri rusange ibyaha by'iterabwoba bidatuma ubicyekwaho ashobora kuba arekuwe by'agateganyo.

Kaijage, wigisha siyanse ya politike n'ubutegetsi bw'igihugu, ntiyasabwe kugira icyo avuga kuri ibyo birego – niba abihakana cyangwa abyemera – mu iburanisha ryo ku wa kane kuko urubanza ku byaha by'iterabwoba ruburanishwa gusa n'urukiko rwisumbuyeho.

Yatawe muri yombi umunsi umwe nyuma y'igihe iyo myigaragambyo yari iteganyijwe kubera, ndetse mbere yari yarezwe gushishikariza rubanda kuyitabira.

Abategetsi bari bagabye abashinzwe umutekano mu mijyi ikomeye yo muri Tanzania ku itariki ya 7 Nyakanga ndetse bari baburiye ko bazafatira ingamba umuntu uwo ari we wese ushinjwa gushishikariza guteza imvururu.

Abashinjacyaha ubu bashinja Kaijage gukangisha gutwika inyubako za leta nk'amwe mu mayeri yo gutera ubwoba.

Mu mategeko ya Tanzania, ibyaha birimo nko kwinjiza (mu bikorwa by'iterabwoba), gutuma habaho cyangwa gushyigikira abakora iterabwoba cyangwa imitwe y'iterabwoba, bihanishwa ibihano bikaze. Abantu bahamwe n'ibyo byaha bashobora gufungwa imyaka iri hagati ya 10 no gufungwa burundu.

Bagenzi be b'abarimu basobanura Kaijage nk'umwarimu wubashywe, wamamaye kubera umurimo we wo kwigisha aho kuba kubera ubuhirimbanyi bwa politike.

Dosiye ye ibayeho mu gihe abategetsi bari mu gikorwa cyagutse cyo guhashya abakomeye bo mu batavuga rumwe n'ubutegetsi ndetse n'impirimbanyi zinenga Perezida Samia Suluhu Hassan.

Mu kwezi gushize, leta yahagaritse mitingi za politike mu gihugu hose kugeza itanze irindi tangazo, ivuga ko icyo cyemezo ari ngombwa kugira ngo umutekano ukomeze kubungwabungwa.

Mu gihe cy'imyigaragambyo yabaye henshi mu gihugu yakurikiye amatora yo ku itariki ya 29 Ukwakira (10) mu 2025, abantu 518 barapfuye bazize "impamvu zitari iza kamere", barimo n'abantu 197 bishwe barashwe, nkuko bikubiye muri raporo y'akanama kashyizweho na Perezida Samia Suluhu Hassan.

Ingano y'urwo rugomo yatumye habaho kugwa mu kantu, muri iki gihugu cyari cyarigengesereye mu kugaragaza isura y'ituze, kuvuga rumwe, n'umutekano, mu gihe cy'imyaka hafi 60 yari ishize.

Perezida Samia yatangajwe ko yatsinze ayo matora n'amajwi 98%. Abatavuga rumwe n'ubutegetsi bapfobeje ibyayavuyemo bavuga ko ari "uguha inkwenene" demokarasi, nyuma yuko babiri bakomeye bajyaga guhatana na we bangiwe kwiyamamaza.

Icyo gihe, Perezida Samia yavuze ko amatora yabaye mu mucyo ndetse yegeka urwo rugomo ku banyamahanga, avuga ko rwari ruri mu mugambi wo kumuhirika ku butegetsi.