Umupilote w'Amerika wahanuriwe hejuru ya Iran aribuka ukuntu yahanutse, mu kiganiro cya mbere kuva atabawe

Umusirikare wo mu ngabo z'Amerika zirwanira mu kirere yavuze ukuntu yahanantutse akagwa ku butaka ari mu mutaka wangiritse, nyuma yuko indege y'intambara ye yari yahanuriwe hejuru ya Iran, bituma haba igikorwa cya gisirikare giteje akaga cyo kumutabara.

Uwo mupilote, utatangajwe izina mu kiganiro cyitwa 60 Minutes cy'igitangazamakuru CBS News cyo muri Amerika, yagize ati: "Hari aho byageze, ndebye hejuru mbona nta mutaka uhari, icyo ni cyo kintu cya mbere giteye ubwoba cyane nigeze mbona."

Icyo kiganiro, cyatangajwe ku cyumweru, ni yo nshuro ya mbere umwe mu bapilote b'iyo ndege avuze ku kigeragezo bahuye na cyo nyuma y'ibyabereye mu kirere cya Iran.

Abo basirikare babiri b'Amerika basohotse muri iyo ndege yangiritse, baratandukana, nuko biba ngombwa ko bahunga ingabo za Iran mu gihe bari bagitegereje gutabwa n'abasirikare bo mu mutwe wihariye wo mu ngabo z'Amerika.

Uwo mupilote, wiswe Bravo muri icyo kiganiro na CBS, yagize ati: "Guhanantuka ni uburyo bwo kubivuga mu kinyabupfura."

Yagize ati: "Sinari ndimo kwibanda ku muvuduko nari ndimo kugwaho. Ahubwo nari ndimo kwibanda ku kugerageza gukosora ibibazo byari biri imbere yanjye no gukora icyo ari cyo cyose nashoboraga kugira ngo mfungure cyangwa kugira ngo nkwege umutaka."

Yavuze ko kurokoka kwe ari "igitangaza" nubwo yavunitse umugongo, urutugu n'ukuboko. Yavuze ko umuvuduko yari ariho ubwo yituraga hasi wari uri hagati ya kilometero 113 na kilometero 161 ku isaha.

Undi mupilote w'Amerika wahanuwe, wiswe Alpha, yanze kugirana ikiganiro na CBS.

Iyo ndege y'intambara y'Amerika yo mu bwoko bwa F-15E, irimo ibyicaro bibiri, igura miliyoni 30 z'amadolari y'Amerika (angana na miliyari 44 FRW), yahanuwe na misile irasirwa ku rutugu, igura amadolari 100,000 y'Amerika (angana na miliyoni 147 FRW), nkuko bitangazwa n'igitangazamakuru CBS, gikorana na BBC muri Amerika.

Bravo yavuze ko nubwo yari afite ibikomere, yazamutse n'amaguru ahantu haterera, yurira hejuru ku gasongero k'umusozi, aho hose yanyuraga avuga ko yari afite ubwoba bw'ingabo za Iran.

Yagize ati: "Ntuzigere na rimwe utuma kutagira umwete bituma ugaragara kuri televiziyo ya Iran."

Minisitiri w'ingabo w'Amerika Pete Hegseth yavuze ko Alpha yatabawe mu gihe kitarenze amasaha atandatu, mu gikorwa cya gisirikare cyabayemo imirwano ikaze.

Hegseth yagize ati: "Yari imirwano y'imbunda mu rugendo rwose rwo kuhagera no mu rugendo rwose rwo kuhava." Yongeyeho ati: "Ariko bagaruye Alpha."

Bravo yatabawe nyuma y'amasaha 48 ari mu gice kigenzurwa n'umwanzi.

Admiral Brad Cooper, wo mu buyobozi bukuru bw'ingabo z'Amerika zikorera muri ako karere, yavuze ko hari ubwo abasirikare barenga 90 b'Amerika bari bari ku butaka imbere muri Iran, avuga ko ubwo bwabaye ubwa mbere mu myaka 46 ishize ingabo z'Amerika zari zirwaniye imbere ku butaka bwa Iran.

Ariko indege na za kajugujugu byari bicyenewe mu guhungisha abo basirikare zaheze mu mucanga (mu musenyi) wo mu butayu ndetse biba ngombwa ko zisenywa, mu gihe abasirikare bo mu mutwe wihariye wo mu ngabo z'Amerika bari bategereje ko haza irindi tsinda ry'ingoboka ry'indege z'ubutabazi.

Ebyiri mu ndege z'Amerika zashenywe buri imwe muri zo yari ifite agaciro ka miliyoni hafi 100 z'amadolari y'Amerika (angana na miliyari 147 FRW), nkuko CBS yabitangaje, ivuga ko kajugujugu nyinshi zo mu bwoko bwa "Little Bird" na zo byabaye ngombwa ko zisenywa kugira ngo ikoranabuhanga ryazo ritajya mu biganza bya Iran.

Icyo gikorwa cya gisirikare cyabaye hashize ibyumweru hafi bitanu intambara na Iran itangiye, yatangijwe n'Amerika na Israel.

Iyi ntambara, ubu igeze mu kwezi kwayo kwa karindwi, irimo kurushaho kwangwa mu baturage b'Amerika, mu gihe iki gihugu cyerekeje mu bikorwa byo kwiyamamaza mbere yuko haba amatora yo hagati muri manda ku bagize inteko ishingamategeko, azaba mu Gushyingo (11) uyu mwaka.

Ahanini uko kutanyurwa n'intambara guterwa no gutumbagira kw'ibiciro by'ingufu (ibikomoka kuri peteroli) hirya no hino ku isi, n'ingaruka ibyo bigira ku bindi bicuruzwa.

Mu cyumweru gishize, Perezida w'Amerika Donald Trump yahanuye ko iyi ntambara izakomeza kugeza nibura ku munsi w'amatora, ku itariki ya 3 Ugushyingo.