پنج سال حکومت طالبان؛ انتقاد مخالفان و نگرانی نهادهای بینالمللی از وضعیت افغانستان
منبع تصویر، Reuters
همزمان با پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، احزاب سیاسی، فعالان مدنی، جنبشهای زنان و مدافعان حقوق بشر با انتقاد از عملکرد طالبان، بر تداوم دادخواهی برای حقوق و عدالت در افغانستان تأکید کردهاند.
این گروهها میگویند که سرکوب، تبعیض، انحصار قدرت و محدودیتهای گسترده، چشمانداز آینده افغانستان را با چالش روبهرو کرده است.
آنها همچنین از جامعه جهانی خواستهاند وضعیت مردم افغانستان، بهویژه زنان و دختران، را نادیده نگیرد و برای جلوگیری از آنچه «پیامدهای فاجعهبار» میخوانند، اقدام کند.
جمعیت اسلامی افغانستان به رهبری صلاحالدین ربانی، جنبش ملی اسلامی افغانستان به رهبری عبدالرشید دوستم، «جبهه آزادی افغانستان»، انستیتوت ملی موسیقی افغانستان و ائتلاف مستقل جنبشهای اعتراضی زنان افغانستان از جمله نهادها و جریانهایی هستند که در این مناسبت مواضع انتقادی اتخاذ کردهاند.
جمعیت اسلامی افغانستان در بیانیهای ۱۵ آگست ۲۰۲۱ را «روز واگذاری افغانستان به طالبان» خواند و گفت این رویداد کشور را وارد مرحلهای از «انحطاط خطرناک» کرده است.
در این بیانیه آمده که «زنان از عرصه عمومی حذف شدهاند، حاکمیت قانون تضعیف شده و ساختارهای دولتی و اقتصادی آسیب دیدهاند.» این حزب همچنین تأکید کرده که طالبان پس از پنج سال هنوز به مشروعیت بینالمللی دست نیافتهاند.
ائتلاف مستقل جنبشهای اعتراضی زنان افغانستان نیز با انتشار تصاویری از تجمعهای اعتراضی زنان اعلام کرد که با بازگشت طالبان، آزادی، عدالت، کرامت انسانی و حقوق اساسی میلیونها شهروند، بهویژه زنان و دختران، به طور گسترده نقض شده است.
این ائتلاف از جامعه جهانی خواسته است در برابر آنچه «آپارتاید جنسیتی» و نقض گسترده حقوق بشر میخواند، سکوت نکند.
منبع تصویر، Getty Images
احمد سرمست، رئیس انستیتوت ملی موسیقی افغانستان، از تهیه آهنگ اعتراضی «آدم و حوا» در واکنش به سیاستهای طالبان خبر داده است.
«جبهه آزادی افغانستان» نیز گفته است که پنج سال حاکمیت طالبان فرصت کافی برای ارزیابی عملکرد آنها بوده و طالبان با وجود تسلط بر افغانستان، نتوانستهاند حاکمیت مبتنی بر زور را به یک نظام سیاسی مشروع، فراگیر و پایدار تبدیل کنند.
این جبهه همچنین از رویکرد جامعه جهانی انتقاد کرده و گفته است که ثبات پایدار در افغانستان تنها با کنترل سرزمینی تأمین نمیشود، بلکه مستلزم وجود دولتی مشروع، پاسخگو و متعهد به حقوق شهروندان است.
مارشال عبدالرشید دوستم، رهبر جنبش ملی اسلامی افغانستان، در پیامی هشدار داده که ادامه حاکمیت طالبان به سود منطقه و جهان نیست.
او مدعی شده است که دهها گروه مسلح، از جمله القاعده، در افغانستان حضور دارند و بیتوجهی به این وضعیت میتواند پیامدهای خطرناکی برای منطقه به همراه داشته باشد.
برخی چهرههای سیاسی دیگر نیز گفتهاند که شیوه حکومتداری طالبان، افغانستان را در انزوای بینالمللی قرار داده است.
آنها برگزاری لویهجرگه و گفتوگوی ملی با مشارکت اقوام و جریانهای مختلف سیاسی را راهی برای خروج از بحران و دستیابی به مصالحه ملی دانستهاند.
واکنشهای بینالمللی
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه ملل متحد در امور حقوق بشر افغانستان، در پیامی به مناسبت پنجمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، وضعیت حقوق بشر در افغانستان را «بسیار وخیم» توصیف کرد، اما گفت که این وضعیت «غیرقابل تغییر نیست.»
آقای بنت گفت بحران حقوق بشر در افغانستان فراتر از تبعیض جنسیتی و حتی «آپارتاید جنسیتی» است. او همچنین ادعای برقراری صلح در افغانستان را زیر سؤال برد و گفت که وضعیت حقوق بشر در این کشور همچنان رو به وخامت است و زنان و دختران بیش از دیگران از این شرایط آسیب دیدهاند.
به گفته او، پنج سال گذشته برای بسیاری از افغانها به معنای محرومیت از فرصتها، محدود شدن آزادیها و از بین رفتن امیدها بوده است. آقای بنت همچنین هشدار داد که عادیسازی روابط با طالبان بدون پیشرفت معنادار در زمینه حقوق بشر، میتواند به مشروعیتبخشی به یکی از «نظاممندترین ساختارهای تبعیض و حذف» در جهان منجر شود.
او تأکید کرد: «تعامل ضروری است، اما این تعامل باید اصولمحور باقی بماند و حقوق بشر نباید قربانی مصلحتاندیشی سیاسی شود.»
همزمان، ۵۶ کشور عضو ملل متحد در بیانیهای مشترک خواستار لغو فوری فرمانها و سیاستهای طالبان علیه مردم افغانستان، بهویژه زنان و دختران، شدند. امضاکنندگان همچنین از طالبان خواستند به حقوق بشر و آزادیهای اساسی شهروندان افغانستان احترام بگذارند.
سوزان فرگوسن، مسئول بخش زنان ملل متحد در افغانستان، گفته است که بحرانهای همزمان در این کشور باعث شده بیش از نیمی از کودکان واجد شرایط از آموزش محروم بمانند و در شماری از ولایتها شاخصهای مربوط به وضعیت کودکان به سطح نگرانکنندهای برسد.
ریچارد لیندسی، نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان، نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که افغانستان با چالشهای بزرگی روبهرو است. او تأکید کرده که بریتانیا به تعامل و حمایت از افغانهایی که برای تشکیل حکومتی فراگیر و دستیابی به آیندهای باثباتتر تلاش میکنند، متعهد است.
