بیش از ۱۱ میلیارد دالر در پنج سال گذشته به افغانستان کمک شده است

آمارهای ملل متحد نشان می‌دهد که از زمان بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، بیش از ۱۱ میلیارد دالر کمک بشردوستانه برای افغانستان اختصاص یافته است. این کشور پس از سقوط نظام جمهوری و قطع بخش بزرگی از کمک‌های توسعه‌ای، با بحران انسانی گسترده روبه‌رو است.

بحران کنونی از ماه‌های نخست بازگشت طالبان و شوک ناگهانی اقتصاد افغانستان آغاز شد. ارزش پول ملی کاهش یافت، صدها هزار نفر شغل خود را از دست دادند و بسیاری از برنامه‌های حمایتی نهادهای بین‌المللی نیز متوقف شد.

در واکنش به این وضعیت، ملل متحد در سپتامبر ۲۰۲۱ خواستار بیش از ۶۰۰ میلیون دالر کمک اضطراری برای چهار ماه پایانی سال شد. مجموع کمک‌های بشردوستانه به افغانستان در همان سال به حدود ۲/۵ میلیارد دالر رسید.

بزرگ‌ترین درخواست کمک اما در سال ۲۰۲۲ مطرح شد. ملل متحد در آن سال، تنها چند ماه پس از تسلط دوباره طالبان، برای رسیدگی به نیازهای بشری در افغانستان درخواست بیش از ۴/۴ میلیارد دالر بودجه کرد که در نهایت بیش از ۳/۸ میلیارد دالر از این درخواست تأمین شد.

ایالات متحده در آن زمان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده کمک‌های بشردوستانه به افغانستان بود. این کمک‌ها به نهادهای امدادرسان امکان داد تا هر هفته ده‌ها میلیون دالر پول نقد برای حمایت از برنامه‌های بشردوستانه به افغانستان منتقل کنند.

با این حال، روند تأمین بودجه برنامه‌های امدادی از سال ۲۰۲۳ به بعد کاهش یافت. ملل متحد برای آن سال ۳/۲۳ میلیارد دالر درخواست کرد، اما تنها نزدیک به دو میلیارد دالر آن تأمین شد.

در سال ۲۰۲۴ نیز نیازهای بشردوستانه افغانستان بیش از سه میلیارد دالر برآورد شد، اما میزان کمک‌های دریافت‌شده کمتر از رقم مورد نیاز بود.

این شکاف در سال ۲۰۲۵ عمیق‌تر شد. در حالی که حدود ۲/۵ میلیارد دالر برای رسیدگی به نیازمندان درخواست شده بود، کمتر از نیمی از این مبلغ تأمین شد.

بخش بزرگی ازین کمک‌ها در بخش‌های بشری، غذا، صحت، کمک به بازگشت‌کنندگان به مصرف رسیده است.

بر اساس آمار ملل متحد، امریکا تا پیش از این نزدیک به ۴۷ درصد از کل کمک‌های بشردوستانه به افغانستان را تأمین می‌کرد. اما کاهش این کمک‌ها در سال‌های اخیر، عملیات امدادرسانی را تحت تأثیر قرار داده و به گفته مقام‌های این سازمان، به بسته شدن صدها مرکز صحی و کاهش خدمات امدادی در بخش‌های مختلف انجامیده است.

مقام‌های ملل متحد کاهش کمک‌های بین‌المللی، به ویژه کاهش شدید کمک‌های امریکا، را یکی از عوامل اصلی این وضعیت می‌دانند.

به گفته این سازمان، افغانستان همچنان یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های بشری جهان را تجربه می‌کند.

جورجیت گانیون، سرپرست دفتر هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما)، در نشست شورای امنیت در اوایل ماه جون سال جاری گفت که حدود ۲۱/۹ میلیون نفر، معادل نزدیک به ۴۵ درصد جمعیت افغانستان، در سال ۲۰۲۶ به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند.

به گفته این نهاد، بازگشت بیش از شش میلیون مهاجر از پاکستان و ایران در سه سال گذشته نیز فشار بیشتری بر منابع محدود افغانستان وارد کرده است.

ملل متحد پیش‌بینی می‌کند که تا پایان سال جاری ۲/۷ میلیون مهاجر دیگر نیز به کشور بازگردند؛ موضوعی که می‌تواند نیاز به کمک‌های بشردوستانه را بیش از پیش افزایش دهد.

در ولایت غور، یکی از محروم‌ترین مناطق افغانستان، هدیه صبوری که سرپرستی هفت دختر را بر عهده دارد، می‌گوید زندگی بسیاری از خانواده‌ها به این کمک‌ها وابسته است.

او که از طریق دکان کوچکی که از همسرش به ارث برده امرار معاش می‌کند، می‌گوید بسیاری از خانواده‌ها حتی برای تأمین نیازهای اولیه خود به کمک‌های بشردوستانه متکی هستند.

ملل متحد برآورد می‌کند که نزدیک به ۲۲ میلیون نفر در افغانستان، مانند خانواده خانم صبوری، به نوعی به این کمک‌ها نیاز دارند.

بسیاری‌ها در افغانستان، ادامه کمک‌های بشری را حیاتی می‌دانند اما همزمان پرسش‌هایی درباره شفافیت روند توزیع کمک‌ها نیز مطرح بوده است.

ملل متحد بارها از مداخله برخی مقام‌های محلی طالبان در روند امدادرسانی و توزیع کمک‌ها ابراز نگرانی کرده است.