درباره برنامه بریتانیا برای پذیرش پناهجویان افغان و فلسطینی چه می‌دانیم؟

شبانه محمود، وزیر داخله بریتانیا، با از سرگیری برنامه اسکان مجدد پناهجویان موافقت کرده است. برنامه‌ای که برای پناهجویان واجد شرایط، از جمله زنان و دختران افغان و پناهجویان فلسطینی، مسیری امن و قانونی برای ورود به بریتانیا فراهم می‌کند.

برنامه «اسکان مجدد در بریتانیا» در سال ۲۰۲۱ آغاز شده بود اما پذیرش پناهجو در قالب این برنامه در دسامبر ۲۰۲۴ متوقف شده بود. آمار‌های دولتی نشان می‌دهد که در قالب این برنامه طی این مدت ۴۵۸۹ پناهجو اسکان داده شده است.

با این حال شبانه محمود، روز دوشنبه، ۲۸ سپتمبر، در کنفرانس سالانه حزب کارگر بریتانیا که در شهر لیورپل برگزار شده بود از آغاز دوباره این برنامه خبر داد.

وزیر داخله بریتانیا افزود که این برنامه به صورت فوری آغاز می‌شود و ۲۵ درصد از کسانی که در قالب این برنامه پذیرفته خواهند شد زنان و دختران افغان و فلسطینی‌ها خواهند بود.

وزیر داخله گفته که بریتانیا می‌خواهد از طریق کمک به کسانی که از جنگ و آزار و اذیت فرار کرده‌اند، به تعهدات بین‌المللی خود پایبند باشد اما به گفته او این روند باید «محدود و کنترل‌شده» باشد.

انتظار می‌رود صدها نفر از طریق این برنامه و دیگر مسیرهای حمایتی جدید وارد بریتانیا شوند. در دیگر طرح‌های معرفی شده از سوی وزارت داخله بریتانیا، از سال آینده جوامع محلی، دانشگاه‌ها و شرکت‌ها می‌توانند برای پذیرش پناهجویان و دانشجویان درخواست بدهند.

وزارت داخله پیش‌بینی کرده است که با کاهش مهاجرت غیرقانونی، شمار افرادی که از مسیرهای امن و قانونی وارد بریتانیا می‌شوند به چند هزار نفر در سال برسد. همچنین برای هر سال سقفی تعیین خواهد شد، هرچند جزئیات آن هنوز اعلام نشده است.

افرادی که از این مسیرها وارد بریتانیا شوند، در چارچوب یک روند پنج‌ساله می‌توانند به اقامت دایمی دست یابند و انتظار می‌رود نخستین گروه از پناهجویان پیش از پایان سال جاری وارد بریتانیا شوند.

روند پذیرش پناهجویان چگونه خواهد بود؟

تا کنون اطلاعات دقیقی در مورد این که پناهجویان افغان و فلسطینی تحت چه شرایطی و از طریق چه مکانیزمی در قالب این برنامه پذیرفته خواهند شود منتشر شده است.

اما در وبسایت وزارت داخله بریتانیا آمده که این برنامه با همکاری کمیساریای عالی پناهندگان ملل متحد و پروژه بین‌المللی کمک به پناهجویان اجرا می‌شود. نهادهایی که به گفته این وزارت مسئول شناسایی و معرفی پناهجویان از طریق روندهای تعیین‌شده هستند.

در ادامه آمده است که این طرح ادامه سیاست دیرینه بریتانیا در حمایت از افرادی است که از جنگ و آزار و اذیت فرار می‌کنند. از جمله پناهجویان جنگ داخلی سوریه، کسانی که پس از تسلط حکومت طالبان بر افغانستان آواره شدند، آسیب‌دیدگان جنگ اوکراین و همچنین تعهدات پیشین بریتانیا در قبال مردم هانگ‌کنگ.

این درحالی‌ست که پس از سقوط افغانستان در سال ۲۰۲۱، هزاران افغان به شمول زنان و کودکان به کشورهای ثالث پناه بردند و بسیاری از آن‌ها با وجود ثبت اطلاعات‌شان در نهادهای وابسته به ملل متحد همچنان چشم‌ انتظار پذیرش و رفتن به کشورهای دیگر هستند.

پذیرش ۳۹ هزار افغان در بریتانیا

پس از سقوط افغانستان، بریتانیا در کنار دیگر کشورها برنامه‌هایی را برای پذیرش پناهجویان معرفی کرد که در قالب این برنامه‌ها ده‌ها هزار نفر از آن زمان تا کنون وارد بریتانیا شده‌اند.

آن طوری که معلومات منتشر شده نشان می‌دهد در قالب دو برنامه اسکان مجدد افغان‌ها تحت عنوان «ای‌سی‌آر‌اس و ارپ» بیش از ۳۹ هزار افغان وارد این کشور شده‌اند.

در جولای ۲۰۲۵ دولت این کشور تأیید کرد که این برنامه‌ها برای متقاضیان جدید بسته یا متوقف شده‌اند. همچنین برنامه‌ای که به پناهجویان افغان اجازه می‌داد اعضای خانواده خود را به بریتانیا بیاورند، در سپتمبر ۲۰۲۵ به حالت تعلیق درآمد.

واکنش‌ها به پذیرش دوباره پناهجو در بریتانیا

فلورا الکساندر، مدیر اجرایی کمیته بین‌المللی نجات در بریتانیا، از اولویت دادن به زنان و دختران افغان و فلسطینی‌ها در این برنامه استقبال کرد. او گفت این برنامه یک «مسیر امن و جاافتاده» برای کمک به پناهجویان در بازسازی زندگی‌شان در بریتانیا است، اما برای ایجاد تأثیر واقعی باید گسترش یابد.

جان فیتونبی، تحلیلگر ارشد «شورای پناهندگان»، از پیشنهادهای جدید دولت استقبال کرد، اما گفت: «مسیرهای امن و قانونی برای تضعیف شبکه‌های قاچاق انسان ضروری‌اند، اما تنها زمانی مؤثر خواهند بود که در مقیاس گسترده اجرا شوند. دولت باید تعهد بیشتری نشان دهد و هزاران فرصت اسکان فراهم کند، نه فقط صدها مورد.»

اما نایجل فاراژ، رهبر حزب ریفورم بریتانیا، گفت این کشور «تعهدی برای پذیرش مهاجران بیشتر ندارد» و افزود اگر حزب او در قدرت بود، افرادی که از طریق طرح‌های دولت کارگر (حزب حاکم) وارد می‌شدند اجازه ماندن در بریتانیا را نداشتند.

کریس فیلیپ، وزیر داخله در سایه از حزب محافظه‌کار، وزیر داخله بریتانیا را متهم کرد که با این تصمیم در تلاش است تا منتقدان اصلاحات پناهندگی در داخل حزب کارگر را راضی کند.

اما شبانه محمود، وزیر داخله بریتانیا، می‌گوید فراهم کردن مسیرهای «امن و قانونی» برای پناهجویان می‌تواند از عبور غیرقانونی مهاجران با قایق‌های کوچک از کانال مانش جلوگیری کند.

بیش از ۱۸ هزار و ۵۰۰ نفر در سال جاری میلادی از طریق قایق‌های کوچک از کانال مانش عبور کرده‌اند، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال ۲۰۲۵ بیش از ۳۲ هزار نفر بود.