حکومت طالبان: هزاران نیرو برای تأمین امنیت مراسم عاشورا توظیف شدهاند
منبع تصویر، ayatollahhojjat
مقامات امنیتی حکومت طالبان میگویند که «تدابیر ویژه» برای برگزاری مراسم عاشورا در سراسر کشور اتخاذ شده و «کمیتههایی» نیز برای این امر تشکیل شدهاند.
«کمیسیون امنیتی برگزاری مراسم عاشورا» - که متشکل از وزارت داخله، دفاع و اداره استخبارات حکومت طالبان است - خبر داده است که «دو کمیته تعیین شدهاند تا امنیت مردم را تضمین کرده و در شرایط اضطراری به آنها یاری رسانند».
مراسم عاشورا همه ساله به گونه گسترده در سراسر افغانستان برگزار میشود که همراه با نگرانیهای امنیتی برای عزاداران بوده است.
گفته شده که «یک کمیته امنیتی به ریاست والی کابل است که امور امنیتی را پیش میبرد. در این کمیته، هزاران نفر از پرسنل هر سه ارگان امنیتی برای تأمین امنیت سراسر کابل، بهویژه در مناطقی که شیعیان بیشتر در آن سکونت دارند، توظیف شدهاند. تیمهای امدادی اضطراری مانند اطفائیه، آمبولانس، خدمات اولیه صحی، تیمهای ضد شورش و دیگر واحدها نیز برای کمکهای عاجل در کنار آنها حضور دارند.»
علاوه بر کابل، در تمام ولایتهایی که پیروان مذهب شیعه در آن ساکن هستند نیز کمیتههای امنیتی کوچکتری برای جلوگیری از حوادث ناامنی تشکیل شده است.
به گفته مقامات امنیتی حکومت طالبان، شهروندان شیعه نیز در حفظ نظم و امنیت مراسم دخیل هستند.
گفته شده: «اگر تخلفی رخ دهد، نیروهای امنیتی مداخله نمیکنند، بلکه خود برگزارکنندگان آن تخلفات را اصلاح میکنند.»
حکومت طالبان دو سال پیش «طرزالعملی» را تحت عنوان «تعهدنامه» برای برگزاری مراسم عاشورا تدوین و اجرا کرد. بر اساس آن، «مراسم عاشورا در برخی مناطق نباید از سه روز بیشتر طول بکشد، اهل سنت به مراسم دعوت نشوند و شرکتکنندگان حق مصاحبه با رسانهها را ندارند.
در همین حال، مراسم گشتزنی و عزاداری گروهی در مکانهای باز از جمله سرکها و جادهها منع شده است.
این کمیسیون همچنین به بیبیسی گفت: «تلاش بر این است که مراسم بهگونهای برگزار شود که باعث آزار و اذیت دیگران، تحریک احساسات یا بروز مشکلات امنیتی نشود.»
بیبیسی نیز در کابل با شماری از برگزارکنندگان مراسم عاشورا صحبت کرده که از تدابیر امنیتی رضایت نشان دادهاند. آنها گفتهاند از نظر تدابیر حکومتی تفاوت زیادی در مرکز شهر کابل نسبت به سالهای قبل وجود ندارد؛ هرچند ممکن وضعیت در نقاطی مثل غرب کابل و برخی ولایتها متفاوتتر باشد.
محدودیت یا تدابیر امنیتی؟
منبع تصویر، Getty Images
آمادگیها برای برگزاری مراسم عاشور در افغانستان در حالی جریان دارد که اخیرا علمای برجسته شیعه در اینکشور - از جمله آیتالله سیدمحسن حجت و آیتالله غلامعباس واعظ زاده بهسودی - حکومت طالبان را در چگونگی برخورد با شیعیان مورد انتقاد شدید قرار دادهاند.
آیتالله واعظزاده بهسودی از مراجع تقلید شیعیان در افغانستان، ماه قبل با اشاره به «بیتوجهی حکومت طالبان به خواستههای شیعیان» گفته است:« گوش امارت اسلامی کر است.»
او در مراسم نماز عید قربان در کابل، با اشاره به این موضوع که فشارها «بر پیروان مذهبی جعفری در افغانستان بیشتر شده است»، گفت: «این مسئله سبب شده است که مردم از حکومت فاصله بگیرند و گلایهمند باشند و مردم ناراضی باشند... این فشارها باید نهتنها کاهش پیدا کند که باید برداشته شوند. به صلاح امارت اسلامی نیست. به صلاح ممکلت نیست... وقتی که فشار زیاد شد، خواهی نه خواهی انفجار رخ میدهد و نباید کار به انفجار برسد.»
حکومت طالبان در افغانستان نزدیک به پنج سال است که قدرت را در این کشور به دست گرفته و یک حاکمیت دینی براساس فقه حنفی برپا کرده است.
آزادیهای شیعیان در حال حاضر نسبت به زمان «جمهوریت» کاهش چشمگیری یافته است. از جمله اینکه مذهب شیعه رسمیت نظام قبلی را دیگر ندارد، تدریس فقه جعفری در دانشگاهها ممنوع شده است، قانون احوال شخصیه شیعیان در دادگاهها بهطور رسمی مجوز تطبیق ندارد، قوانین حکومت طالبان که مبتنی بر فقه حنفی است، در مواردی با اصول فقهی شیعیان مخالفت دارد و همچنین از دانشجویان شیعه خواسته شده است که تعهدنامهای را امضا کنند که آنها را تابع مذهب حنفی میداند.
آیتالله سیدمحسن حجت، از روحانیون برجسته شیعه در افغانستان نیز ضمن اشاره تلویحی به تعهدنامه وزارت تحصیلات عالی حکومت طالبان از آن انتقاد کرد.
او در خطبه نماز عید قربان گفت: «این معنا ندارد که در دانشگاهها دست مردم فرمه بدهند، که بنویس که من ملتزم میشوم به مذهب حنفی عمل کنم. خلاف شریعت است. مذهب که دین نیست. مذهب راهی به سوی دین است. ما ملتزم هستیم به اسلام عمل بکنیم. یکی از راه مذهب حنفی به اسلام عمل میکند و یکی از راه مذهب جعفری به اسلام عمل میکند. هر دوتا مقصد یکی است. راه مختلف است... شما میتوانید به یک حنفی بگویید که بنویس و امضا بکن که ملتزم میشوی مطابق مذهب جعفری عمل بکنی؟! همانطورکه او امضا نمیکند، ما هم نمیتوانیم.»
در همین حال، دو روز قبل (دوم سرطان ۱۴۰۵) نشرات تلویزیون تمدن، از رسانههای شیعی در افغانستان قطع شد.
دقایقی قبل از این اتفاق، این شبکه در صفحه فسبوکش نوشته بود: «همزمان با فرارسیدن ایام تاسوعا و عاشورای حسینی و در پی یورش نیروهای امنیتی به دفتر مرکزی تلویزیون تمدن، احتمال قطع نشرات این رسانه در دقایق آینده وجود دارد.»
منبعی در حکومت طالبان در صحبت با بیبیسی گفت که فعالیت تلویزیون تمدن به دلیل فعالیت حزبی متوقف شده است چون براساس قوانین حاکم، «هر نوع فعالیت حزبی ممنوع است.»
منبع تصویر، Khalili
حکومت طالبان اما تاکید میکند که شیعیان در انجام مناسک مذهبیشان آزاد هستند.
در گذشته حملاتی علیه برخی مراسم و تجمعات مذهبی شیعهیان، از جمله مراسم عاشورا، در افغانستان صورت گرفته که تلفات سنگینی به همراه داشته است.
مسئولیت بسیاری از این حملات را گروه موسوم به «دولت اسلامی» یا داعش بر عهده گرفته است. پس از این حملات، شهروندان شیعه همواره شکایت داشتند که احساس ناامنی میکنند و نمیتوانند با آرامش خاطر مراسم مذهبی خود را برگزار کنند.
پیش از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان، شیعیان به گونه گسترده دروازههای سیاهرنگ، شعارهای مذهبی و پرچمهای سرخ و سبز را در نقاط شهری نصب میکردند. همچنین در روز دهم محرم یا عاشورا، بهصورت دستهجات سینهزنی گرد هم میآمدند و با پیادهروی تا تکیهخانههای مشخص، مراسم سوگواری را برگزار میکردند.
پس از حاکمیت طالبان، برگزاری این مراسم محدودتر به نظر میرسد و اکنون شیعیان عمدتا مراسم سوگواری عاشورا را در تکیهخانهها یا امامبارههای محلههای خود برگزار میکنند.
حکومت طالبان میگوید که قصد محدود کردن مراسم عاشورا را ندارند؛ هدف اصلی تأمین امنیت عزادارن بوده که تا حال موفق بودهاند. گفته شده: «پیروان مذهب تشیع اجازه دارند این مراسم را در تمام تکیهخانههای خود برگزار کنند و هیچ محدودیتی وجود ندارد؛ البته مراسم آنها محدود به داخل تکیهخانههاست. تمامی این تدابیر امنیتی با هماهنگی و همفکری بزرگان اهل تشیع سنجیده و عملی شده است.»
