Pryderon am golli gwlâu ysbytai cymunedol wrth i 8,000 alw am dro pedol

Wrth i Fwrdd Iechyd Powys ddechrau ymgynghori ar newid gwasanaethau i'r dyfodol, mae miloedd o bobl eisoes wedi arwyddo deiseb yn galw arnyn nhw i ailfeddwl.

Fe allai nifer y gwlâu dros nos yn yr ysbytai cymunedol ostwng i 60 yn ôl un o'r dewisiadau ond mae yna bryder beth fydd effaith hynny.

Eisoes mae dros 8,000 o bobl wedi llofnodi'r ddeiseb yn galw ar y bwrdd i beidio â thorri nifer y gwlâu.

Un o'r ardaloedd lle mae na bryder ydy Ystradgynlais, sydd ar ffin ddeheuol Powys.

Mae na 20 o wlâu i gleifion mewnol yn ward Adelina Patti ond fe allai pob un ddiflannu.

Mae Bwrdd Iechyd Addysgu Powys yn ystyried cyfyngu'r gwlâu i ddau neu dri o safleoedd cymunedol a dydy Ystradgynlais ddim yn un o'r rheini.

Mae Carole Jones yn aelod o Bwyllgor Cyfeillion Ysbyty Ystradgynlais ers dros 40 mlynedd.

"Fi'n gwbod bod 'na broblem ynglŷn a chau'r gwelyau, ond beth sy'n fy mhryderu i ydy bod yr ysbyty'n mynd i gau.

"Ac mae gofid mawr ar y staff oherwydd yn y cyfarfod diwetha' gawson ni o'r Pwyllgor Ffrindiau roedd rhai o'r staff yn pryderu'n fawr iawn am eu swyddi ac yn y blaen."

Mae Bwrdd Iechyd Addysgu Powys wedi dweud nad oes na fwriad i gau ysbytai cymunedol, ond nid Carole ydy'r unig un sy'n poeni y gallai hynny ddigwydd.

Mae Chelsea Williams yn gweithio yn Neuadd Les y Glowyr - canolbwynt cymdeithasol i bobl Ystradgynlais.

"Mae mor drist oherwydd mi fydd isie teithio nawr i Singleton neu Morriston neu Bronllys... mae gen i ferch fach a bachgen bach a ni'n defnyddio'r gwasanaeth yn ysbyty Ystradgynlais, felly mae mor drist."

Yn ôl y Bwrdd Iechyd fe allai torri nifer y gwlâu mewn ambell le olygu bod gwell cefnogaeth ar gael i bobl wella yn eu cartrefi eu hunain.

Maen nhw'n pwysleisio nad ydy'r ardal yma'n debyg i unrhyw fwrdd iechyd arall yng Nghymru.

Er bod Powys yn chwarter tiriogaeth Cymru, dim ond 135,000 o bobl sydd yn byw yno.

Does dim ysbyty cyffredinol ac mae llawer o gleifion yn gorfod teithio cryn bellter am ofal iechyd fel y mae.

Wrth gyhoeddi'r ymgynghoriad mae Bwrdd Iechyd Addysgu Powys yn dweud nad oes unrhyw benderfyniad wedi ei wneud eto ynglŷn â newid gwasanaethau i'r dyfodol.

Yn ôl y Cadeirydd Dr Carl Cooper, mi fydden nhw am i'r cyhoedd herio'u syniadau ac felly maen nhw'n annog pobol i gymryd rhan.

Yng ngeiriau datganiad y bwrdd: "Mae'r ymgynghoriad yn rhedeg o 5 Hydref 2026 i 10 Ionawr 2027 ac yn ceisio barn ar gynigion ar gyfer iechyd corfforol oedolion, iechyd meddwl oedolion, gofal brys a rhai gwasanaethau diagnosteg.

"Mae'r cynigion yn ymateb i heriau sylweddol sy'n wynebu gwasanaethau iechyd, gan gynnwys galw cynyddol, poblogaeth sy'n heneiddio ac anawsterau wrth recriwtio a chadw'r gweithlu sydd ei angen i gynnal gwasanaethau ar draws sir wledig fawr."

Mae'r datganiad hefyd yn dweud bod "pob opsiwn yn cadw gwasanaethau ym mhob safle ysbyty cymunedol ym Mhowys ac yn cynnwys cynigion i gryfhau gofal yng nghartrefi a chymunedau pobl," gan wrthod yr awgrymu y gallai ysbytai gau yn llwyr.

Ond mae dros 8,000 o bobl wedi arwyddo'r ddeiseb sy'n galw ar y Senedd, a'r Gweinidog Iechyd Mabon ap Gwynfor, i gynnal dadl ac ymchwiliad ar ofal iechyd mewn ardaloedd gwledig ac i sicrhau nad oes unrhyw dorri ar nifer y gwlâu.

Un sy'n gefnogol i'r alwad honno ydy Arweinydd Democratiaid Rhyddfrydol Cymru, Jane Dodds, ac yn aelod o'r Senedd dros Frycheiniog Tawe Nedd.

"Dan nid di clywed o gymunedau ar draws Powys ac yn Ystradgynlais yn deud bod nhw'n hollol yn erbyn bwriad y Bwrdd Iechyd.

"Maen nhw isio i welyau cymunedol aros yn eu hysbytai nhw, maen nhw mor bwysig i deuluoedd a phobol sy'n sâl neu sy'n gorfod mynd i'r ysbyty felly mae hi mor bwysig bod y Bwrdd Iechyd yn clywed hynny."

Fe fydd y Bwrdd yn cynnal nifer o ddigwyddiadau cymunedol dros y misoedd nesaf i roi cyfle i bobl leisio barn.

Bydd y cyfarfod yn Ystradgynlais yn cael ei gynnal y Neuadd Les ar 25 Tachwedd.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.