Burnham am weithio 'ar y cyd' â Llywodraeth Cymru ar fodel o 'ddatganoli dyfnach'

Mae Prif Weinidog Prydain wedi dweud wrth uwchgynhadledd yn Glasgow ei fod eisiau gweithio gyda llywodraethau Cymru a'r Alban i ddatganoli mwy o rym i gymunedau.

Dywedodd Andy Burnham ei fod eisiau gweithio "ar y cyd" ar fodel o "ddatganoli dyfnach", gan honni y byddai'n arf i "yrru twf economaidd".

Dywedodd cyn-faer Manceinion mai'r ddwy lywodraeth ddatganoledig fyddai'n "penderfynu ar siâp a strwythur hynny".

Mae Prif Weinidog Cymru, Rhun ap Iorwerth, a Phrif Weinidog yr Alban, John Swinney, yn cymryd rhan yn y cyfarfod.

Cyn y cyfarfod, dywedodd Rhun ap Iorwerth fod gan Andy Burnham "gyfle" yn yr uwchgynhadledd i ddangos ei fod "o ddifrif ynglŷn â gwrando ar anghenion Cymru", a'i fod yn "tybio" bod Burnham yn "cadw rhywbeth yn ôl" yn dilyn cyllideb gan Lywodraeth y DU lle'r oedd "cyn lleied o sôn am Gymru".

Mewn sylwadau ar ddechrau'r cyfarfod o'r Cyngor Economaidd Cenedlaethol yn Glasgow, dywedodd Burnham ei fod am wneud "cynnig cadarnhaol i weithio gyda llywodraethau Cymru a'r Alban o ran edrych ar fodel o ddatganoli dyfnach yng Nghymru a'r Alban sy'n gywir i Gymru a'r Alban".

"Yn amlwg, y llywodraethau datganoledig fydd yn penderfynu ar siâp a strwythur hynny - ond wedyn shwt allwn ni gefnogi hynny ar y cyd a chael y grymoedd hynny mewn i'r cymunedau."

Dywedodd ei fod wedi gweld "sut roedd Manceinion yn gallu mynd ar drywydd gwahanol iawn i'r un roedden ni wedi bod arni cyn i rymoedd datganoledig gyrraedd Manceinion".

"Fydda i'n onest a dweud fyd mod i wedi edrych ar y byd yn wahanol ac efallai ei weld mwy o safbwynt Cymru a'r Alban pan roedden ni'n gwneud yr achos dros mwy o rymoedd datganoledig."

Dywedodd fod Manceinion wedi gallu gosod "ei uchelgais ei hun at ddiwydiant - a degawd yn ddiweddarach mae'r canlyniadau yno i'w gweld".

"Dwi'n meddwl bod hyn yn ddyledus ganddon ni i bobl ym mhob un o'r bedair gwlad - i ddod i bwynt lle mae Llywodraeth y DU yn gweithio mewn ffordd mwy cydweithredol gyda'r llywodraethau datganoledig, i yrru yr agenda twf, ond yn arbennig i'w yrru lawr a chaniatáu i lefydd wneud mwy drostyn nhw eu hunain, i ddilyn agenda o ail-ddiwydiannu ym mhob rhan o'r Deyrnas Unedig."

Yn y Gyllideb ddydd Mercher, addawyd £450m ychwanegol i Gymru dros y tair blynedd nesaf, yn ogystal â chyllid ar gyfer prosiectau unigol.

Fodd bynnag, mae Llywodraeth Cymru wedi bod yn feirniadol iawn o gynlluniau gwario'r Canghellor, gan honni bod yr arian ychwanegol a addawyd yn golygu y bydd toriad yn nhermau real i'w chyllid ei hun.

Mae addewid o £30m ar gyfer gorsaf reilffordd newydd yng Nghaerdydd hefyd wedi'i ddisgrifio fel "sarhad" gan weinidog trafnidiaeth Cymru, ar ôl i Lywodraeth Cymru alw am wario £1bn ar seilwaith rheilffyrdd yng Nghymru.

Roedd gweinidogion Cymru hefyd wedi galw am newidiadau i'r rheolau benthyca, ac am sicrwydd na fyddai'r taliadau tlodi plant y maent am eu cyflwyno yn effeithio ar dreth na budd-daliadau'r rhai sy'n eu derbyn.

Ni chafodd yr un o'r pethau hyn sylw yn y gyllideb, er bod Ysgrifennydd Cymru Stephen Kinnock wedi dweud bod trafodaethau "cadarnhaol" yn parhau ynghylch y taliadau tlodi plant.

Wrth siarad â BBC Cymru ar ei daith i Glasgow ddydd Iau, dywedodd ap Iorwerth ei fod "prin yn gallu cofio" cyllideb lle'r oedd "cyn lleied o sôn am Gymru".

"Mae'n rhaid i mi dybio bod y prif weinidog yn cadw rhywbeth yn ôl, ac rwy'n edrych ymlaen at glywed beth sydd ganddo i'w ddweud [ddydd Gwener].

"Does gen i amheuaeth o gwbl y bydd pobl wedi bod yn siomedig wrth wrando ar gyllideb y DU yr wythnos hon.

"Bydd pobl yn dod i'r casgliad nad yw Llywodraeth y DU yn trin Cymru yn deg.

"Mae gennym gyfle yng Nglasgow yr wythnos hon i Lywodraeth y DU a'r prif weinidog newydd ddangos eu bod o ddifrif ynglŷn â gwrando ar anghenion Cymru."

Roedd disgwyl i Brif Weinidog y DU a holl arweinwyr y cenhedloedd datganoledig fynychu cyfarfod y Cyngor Economaidd Cenedlaethol ddydd Gwener.

Fodd bynnag, daeth i'r amlwg ddydd Iau na fyddai Prif Weinidog Gogledd Iwerddon yn bresennol, ar ôl i'r Dirprwy Brif Weinidog wrthwynebu hynny.

Pan ofynnwyd iddo a fyddai'n codi mater annibyniaeth i Gymru yn y cyfarfod, dywedodd ap Iorwerth: "Mae hyn yn ymwneud â chreu dyfodol llewyrchus i Gymru."

"Mae hyn yn ymwneud â mynd i'r afael â'r materion sy'n ein hwynebu ar hyn o bryd fel llywodraeth – materion yn ymwneud â chyllid teg, a'r pwerau sydd eu hangen arnom i wella bywydau pobl yng Nghymru.

"Dyna'r materion y byddaf yn eu trafod gyda Llywodraeth y DU yn y cyfarfod hwn."

Mewn cyfweliad ar Dros Frecwast fore Gwener, ychwanegodd y Prif Weinidog fod y cyfarfod yn "gyfle i Mr Burnham" ac y byddai pobl Cymru yn dod i gasgliad ei hunain os nad yw'n cyd-weithio.

"Dwi'n gwybod beth yw'r camau nesaf sydd angen eu cymryd ond hyd yma dydy o heb ddangos ei fod am gymryd y camau angenrheidiol."

Ers iddo ddod yn Brif Weinidog y DU, mae Andy Burnham wedi siarad yn gyson o blaid datganoli.

Mae wedi dweud ei fod yn "agored i'r sgwrs" am drosglwyddo pwerau dros blismona a chyfiawnder i Gymru, ac yn ystod Cwestiynau i'r Prif Weinidog ddydd Mercher, dywedodd ei fod yn "barod i wneud cynnig" ynghylch datganoli cymorth cyflogaeth.

Cyn y cyfarfod, dywedodd y bydd yn "gwneud cynnig" i lywodraeth pob un o'r cenhedloedd ddydd Gwener.

"Rhowch wleidyddiaeth o'r neilltu a gweithiwch mewn partneriaeth â llywodraeth y DU i ddatblygu modelau o rymuso rhanbarthol, sy'n sicrhau bod cymunedau yn gallu defnyddio eu cryfderau eu hunain i wireddu eu potensial.

"Dyma gam nesaf datganoli. Gyda'n gilydd, does dim terfyn ar yr hyn y gallwn ei gyflawni."

Yn ôl Ysgrifennydd Gwladol Cymru i Lywodraeth y DU, Stephen Kinnock, mae'n "falch bod y prif weinidog wedi rhoi cynnig cadarnhaol ymlaen o ran sut y gallwn ni weithio mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru".

"Mae ein cynnig yn cynnwys edrych yn ofalus ar sut bŵer, cyfrifoldebau ac o ran gwneud penderfyniadau.

Dywedodd Mr Kinnock mai'r nod ydy "sicrhau ffyniant i bobl Cymru".

Ychwanegodd nad oedd erioed fwriad i ddatganoli stopio ym Mae Caerdydd, a'u bod yn "cydnabod mai Llywodraeth Cymru sydd i benderfynu sut mae llywodraeth leol yn gweithio yng Nghymru".

Er hynny, maen nhw'n "cynnig gweithio mewn partneriaeth i chwalu rhwystrau, datgloi potensial a grymuso cymunedau lleol i wneud y penderfyniadau sy'n iawn iddyn nhw".

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i cymrufyw@bbc.co.uk, dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.