KALLATTIIN, Ameerikaa fi Iraan waliigalaa jiraachuu hordofee gatiin boba'aa hir'ataa jira

Haguuggii Tamsaasa Kallattii

1. Sa'aatii 2 duraPaakistaan akkamiin US fi Iraan waliigalteerra akka gahan gargaarte?

   Iraanii fi US torban lamaaf waliigaltee dhukaasa dhaabuurra gahuu isaanii sa'aatiiwwan muraasa dura gama Paakistaaniin abdiin tureera.

   Paakistaanirraa maddi eenyummaa isaa hin himamne, BBC'tti akka dubbatetti mariin jaarsummaa Paakistaaniin gaggeeffamu "saffisaan" itti fufee ture.

   Paakistaanirraa gareen jaarsummaa kana keessatti hirmaataa ture "tuuta baay'ee xiqqaa" kan ture yoo ta'u, miirri tures "naatoo kan qabuu fi garaarraa waliigalteef kan hojjetu ture. Haasaa isaaniirraa ka'uun abdiin dhukaasa dhaabuu tureera. Sa'aatiiwwan muraasatu hafe." jedha maddi BBC kan marii kana keessatti hin hirmaanne.

   Paakistaan qooda jaarsummaa kan fudhatte torbee muraasa darban keessa. Lamaaniifuu ergaa dabarsaa turte.

   Guutummaa oduu kanaa asiin argattu

2. Sa'aatii 2 duraAmeerikaan kaayyoo waraana Iraanitti banteef galmaan ga'atteettii?

   Torbanoota jalqabaa Ameerikaafi Israa'el Iraan irratti waraana bananirraa kaasee waajirri waraanaa Peentaagoon adeemsa waraana kanaa ilaalchisuun yaadota gara garaa dhiyeessaa tureera.

   Humna waraanaa guddicha addunyaa kan hogganu ministirri waraanaa Ameerikaa Piit Heegiseet haalli ibsa gaazexeessitootaaf itti kenne akkaataadhuma osoo gara aangootti hin dhufiin Fox News irratti xiinxala dhiyeessurraa adda hin turre.

   Ibsa gaazexeessummaa jalqabaa kan kaayyoo Ameerikaan waraana kana keessatti milkeessuuf karoorfatte itti ibsaniii hanga waliigfaltee torban lamaaf dhukaasa dhaabuun booda ibsa kennaniitti ol aantummaa waraanaa Ameerikaa kan agarsiisanidha.

   Waa'ee adeemsa waraanichaa fi gatii waraanni kun Ameerikaa baasisu isa dhugaa ta'e hubachuuf qorannoo gadi fagoo gochuu gaafata.

   Hanga waliigaltee dhukaasa dhaabuu yeroo ammaa hojiirra oolaa jiru garuu gufuun itti baayyachaa jiru kanaatti Ameerikaan maal milkeeffatte?

   Waraaana kanatti hangam baaste?

   Dhimma nukilaraa hanga barbaadame hin deemiin jiru

   Baasiin waraanaa maal fakkaata?

3. Sa'aatii 2 duraPirezidant Tiraamp jilli US bakka bu’anii mariyatan Iraan waliin waliigaltee raawwachuu “akka hin ariifanneef” hubachiise

   Marii Ameerikaafi Iraan waraana dhaabuuf taasisaa jiran gara xumura argachuutti dhiyaachaa deemuu hordofee Pirezidant Doonaald Tiraamp jila Ameerikaa bakka bu’anii Iraan waliin mariyachaa jiran “ariifatanii waliigaltee akka hin raawwanne” ajaje.

   Qabxiiwwan ijoo karoorri waliigaltee biyyoonni lamaan irratti mariyataa jiran qabate keessaa tokko dhukaasa dhaabuu guyyoota 60f dheeressuu, Ulaan Hormuuz irra deebiyamee akka banamu gochuu, akkasumas sagantaa nukilaraa Iraan ilaalchisee marii dabalataa taasisuu kanneen jedhanidha.Tiraamp fuula miidiyaa hawaasaa isaarratti barreeffama baaseen, mariin kun bifa “ijaaruun” gaggeeffamaa jiraachuu ibsullee, “qaamoleen lamaan yeroo fudhachuun sirriitti raawwachuu qabu” jedheera.

   Pirezidant Tiraamp Sambata waliigalteen kun “baayyinaan irratti dubbatamaa jiraachuu” dubbachuu hordofee waliigalteen kun ibsamuun isaa waan hin oolle akka ta’e tilmaamameera.

   Aanga’oonni Iraan yaada walfakkaatu agarsiisanii ture. Dubbi-himaan ministeera dhimma alaa biyyattii Ismaa’el Baagaay qaamoleen lamaan waliigalteerra ga’uudhaaf “baayyee dhiyeefi baayyee fagoodha” jedhee ture.

4. Sa'aatii 3 duraGPS'n xiyyaara ajajaa waraana UK qabatee balali'aa ture butame

   Sirni balalii xiyyaaraa ajajaa waraana UK qabattee balalii irra turte RAF jedhamtu naannoo daangaa Raashiyaatti butamuu gabaafame.

   Jalqaba torban kanaatti Joon Heelii loltoota UK Estooniyaa keessaa daawwachuun deebi'aa osoo jiranii sirni balalii xiyyaara isaanii butame.

   Gocha kana duuba Raashiyaatu jira jedhame. Paayileetiin xiyyaarichaa tooftaa balalii gara biraa fayyadamuun balali'e.

   GPS xiyyaarichaa sa'a sadiif waan butameef akak hin hojjenne godhameera.

   Heeliin tahe jedhamee irratti xiyyeeffatamuu isaa waan beekame hin jiru.

   Garuu balaliin isaanii marsariitii balalii keessatti ni argama. Ministeerri Ittisaa UK dhimma kana irratti yaada hin kennine.

   Xiyyaaronni waraanaa Raashiyaa lama Black Sea irratti xiyyaara basaasaa RAF, irra deddeebin qolachuu erga gabaafamee waan kun raawwate.

   Joon Heelii yeroo Estooniyaa deeman loltoota Yuukireen NATO waliin naannoo daangaa raashiyaatti shaakalarra turanis daawwateera.

   Ji'a darbe xiyyaarri waraanaa Raashiyaa SU-35 xiyyaara basaasaa Riiver Jooyint jedhamutti akka malee dhiyaachuun sirna yeroo balaa isaa akka qophaa'u godhe.

   Akkasumas Su-27 xiyyaara RAF jedhamu fuuldura si'a jaha darbe. Inumaayyuu funyaan xiyyaarichaatti haga meetira jahaa dhiyaachuun bira darbaa ture.

   Joon Heelii dandeettii fi ogummaa garee balalii RAF galateeffatee gochaan raashiyaa ''fudhatama kan hin qabne'' jedhe.

   Bara 2024 xiyyaarri RAF Ajajaa Waraanaa UK, Giraant Shaapsi qabatee osoo balali'aa jiruu GPS isaa jalqaa butame. Kunis naannoo daangaa Raashiyaatti dhiyoo ture.

5. Sa'aatii 3 duraWaliigaltee Ameerikaa fi Iraan hordofee gatiin boba'aa hir'achaa jira

   Gatiin boba'aa haalaan hir'ataa jira. Gatiin gabaa istookii Eeshiyaa waliigalteen nagaa mallattaa'a abdii jedhuun haalaan dabalaa jira.

   Tiraamp irra caalaan qabxiilee mariif dhiyaatanii irratti waliigalleerra jedhan.

   Garuu gareen US bakka bu'e ariitiidhaan waliigalticha fudhachuu akka hin qabne hime.

   Gatiin boba'aa Wiixata ganama Eeshiyaa keessaa baarmeela tokkotti 5.5% hir'ateera. Ameerikaa keessatti ammoo 5.8% hir'ate. Baarmeelli tokko gara doolaara 90tti gadi bu'eera.

   Tiraamp akka jedhanitti Hulaan Hormuuz waliigalticha yoo xumuran ni banama.

6. Sa'aatii 4 duraAshamaa, Tamsaasa kallattii jalqabneerra

   Tamsaasa kallattii kana keessatti odeessaalee biyya keessaa fi alaa filataman argattu.

   Nu hordofaa.

   Guyyaa gaarii!