Hàng giả, hàng nhái vẫn tràn lan bất chấp chính quyền nói ra tay trấn áp

Tại một khu chợ rộng lớn ở ngoại ô thủ đô Hà Nội, hoạt động buôn bán hàng giả vẫn diễn ra sôi nổi bất chấp các chiến dịch trấn áp của chính phủ và mối đe dọa áp thuế của Mỹ, theo ghi nhận của phóng viên Reuters trong hai lần tới đây gần đây.

"Công an đến đây mỗi năm một lần cùng với một đoàn làm phim truyền hình. Họ quay phim cảnh tịch thu một cửa hàng, rồi sau đó mọi việc lại diễn ra như bình thường," một tiểu thương bán đồ Polo Ralph Lauren giả tại chợ đầu mối Ninh Hiệp nói.

"Thiên đường mua sắm quần áo giá rẻ" Ninh Hiệp nằm trong số khoảng 30 khu chợ tai tiếng trên toàn thế giới bị Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) nêu tên trong báo cáo thường niên mới nhất về hàng giả và vi phạm bản quyền.

Vào ngày 30/4, Mỹ đưa Việt Nam vào danh sách "quốc gia nước ngoài ưu tiên" - mức độ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ nghiêm trọng nhất - và cảnh báo có thể tiến hành điều tra vào cuối tháng này.

Như vậy, Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên trong 13 năm bị Washington gắn nhãn này, cho thấy Mỹ đánh giá tình trạng vi phạm sở hữu trí tuệ tại Việt Nam là nghiêm trọng và gây tổn hại cho kinh tế Mỹ.

Xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ trong ba tháng đầu năm nay tăng vọt, dẫn đến thâm hụt thương mại của Washington với Hà Nội lên tới 54,8 tỷ USD trong khoảng thời gian này, cao hơn so với các nước xuất khẩu chính như Trung Quốc và Mexico, theo số liệu của Hoa Kỳ.

Nếu xác định có vi phạm, Washington có thể áp thêm thuế hoặc siết nhập khẩu, đồng thời gây sức ép buộc Việt Nam thay đổi chính sách hoặc tham gia đàm phán song phương, theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại Mỹ năm 1974 và hướng dẫn thực thi của USTR.

Bất chấp Chính phủ Việt Nam đẩy mạnh chiến dịch trấn áp nạn vi phạm sở hữu trí tuệ, hàng giả, hàng nhái vẫn đầy rẫy tại các chợ ở Việt Nam, trong đó có Ninh Hiệp.

Phóng viên Reuters đã đến Ninh Hiệp hai lần trong tháng này, ngay trước khi chiến dịch trấn áp nạn vi phạm bản quyền của chính phủ Việt Nam diễn ra, và đã trao đổi với khoảng 10 người bán hàng.

Tất cả đều cho biết chính quyền thường xuyên tiến hành các chiến dịch thực thi pháp luật, nhưng hiệu quả rất hạn chế và không duy trì dài lâu.

Một tiểu thương giấu tên cho biết lực lượng công an gần đây đã đến kiểm tra, khiến một số cửa hàng tạm thời không trưng hàng "hiệu" giả nữa, nhưng "hàng giả vẫn có sẵn trong kho nếu có đơn đặt hàng".

Reuters cho biết họ đã chứng kiến ​​hàng chục gian hàng bày bán quần áo giả các nhãn hiệu như Ralph Lauren, Calvin Klein, Gucci, Gap và Alo Yoga.

Nhiều mặt hàng có nhãn mác bằng tiếng Trung Quốc ghi tên nhà sản xuất.

Khi được hỏi, các nhân viên bán hàng thừa nhận đó là hàng giả, chủ yếu được nhập khẩu từ Quảng Châu, Trung Quốc, và một phần nhỏ được sản xuất tại Việt Nam.

Các chiến dịch trấn áp trước đây chỉ có tác động hạn chế, một số thương nhân cho rằng các nỗ lực thực thi pháp luật và hệ thống thuế mới đã ảnh hưởng đến việc kinh doanh của họ.

Những người đi xe máy vẫn tiếp tục len lỏi qua các con hẻm nhỏ của Ninh Hiệp, tìm mua hàng hóa để bán lại ở trung tâm Hà Nội và các cửa hàng khác.

"Chừng nào còn cầu, chừng đó còn cung," một người bán hàng nói.

Chợ Ninh Hiệp là một trong những chợ đầu mối vải, quần áo và phụ kiện lớn nhất miền Bắc, nằm ở xã Ninh Hiệp, huyện Gia Lâm, cách trung tâm Hà Nội khoảng 20km.

Mỗi ngày chợ đón hàng ngàn tiểu thương từ Hà Nội và các tỉnh phía Bắc tới lấy hàng.

Ở TP HCM, lực lượng quản lý thị trường cũng đã ra quân trong chiến dịch trấn áp hàng giả, hàng nhái, xử lý hàng trăm vụ, tạm giữ hàng ngàn sản phẩm.

Vào giữa tháng 5, lực lượng quản lý thị trường bất ngờ kiểm tra Trung tâm Thương mại Saigon Square tại TPHCM, thu giữ hàng trăm sản phẩm giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng.

Đáng chú ý, theo truyền thông Việt Nam, khi đoàn kiểm tra vừa xuất hiện, hệ thống loa nội bộ và bộ đàm tại Saigon Square đã được kích hoạt, báo động cho các gian hàng đóng cửa để né tránh.

Trung tâm thương mại Saigon Square cũng nằm trong danh sách 32 chợ tai tiếng bán hàng giả do USTR công bố hồi tháng 3/2026.

Bất chấp cảnh báo

Sau khi bị xếp vào danh sách "quốc gia nước ngoài ưu tiên" về quyền sở hữu trí tuệ hồi tháng 4/2026, Bộ Ngoại giao Việt Nam nói rằng họ đã "nỗ lực hết sức" để bảo vệ sở hữu trí tuệ, đồng thời kêu gọi Mỹ đưa ra "đánh giá khách quan và cân bằng về những nỗ lực và thành tựu của Việt Nam".

Thủ tướng Lê Minh Hưng lập tức ra công điện yêu cầu các bộ ngành tăng ít nhất 20% số vụ xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ trong tháng này, tập trung triệt phá các website phim, nhạc, game vi phạm bản quyền có lượng truy cập lớn.

Bộ Công an, vào ngày 16/5, đã khởi tố 5 vụ án, với 7 người, với cáo buộc xâm phạm quyền tác giả, trong đó có ca sĩ leboro Quang Lập và doanh nhân Nguyễn Hải Bình - Phó chủ tịch Hiệp hội Sáng tạo và Bản quyền Tác giả Việt Nam.

Hàng loạt các website như Motchill, Phimmoi, Phim4k, Thìa Phim, Cò TV… cũng bị đưa vào đợt cao điểm kiểm tra này. Một số đã ngừng hoạt động hoặc hạn chế truy cập.

Trước khi USTR đưa vào danh sách vi phạm bản quyền nghiêm trọng nhất, lực lượng công an Việt Nam cũng đã triệt phá một hệ thống website chuyên phát sóng lậu.

Cụ thể, hồi tháng 3, hơn 30 người trong hệ thống Xôi Lạc TV đã bị khởi tố với cáo buộc phát sóng bóng đá lậu, đánh bạc và vi phạm bản quyền.

Website phim lậu Rổ Phim (Rophim) cũng tuyên bố đóng cửa đầu tháng 2/2026 sau áp lực xử lý vi phạm bản quyền.

Trước đó nữa, năm 2025, chính quyền Việt Nam đã tiến hành một chiến dịch trấn áp tương tự sau khi chính quyền Trump công bố mức thuế 46% đối với hàng nhập khẩu từ Việt Nam, sau đó được giảm xuống còn 10%.

Tuy nhiên, phía Mỹ gần đây cho rằng những cải thiện đó vẫn chưa đủ hoặc chưa nhất quán, đặc biệt trong môi trường số, trong khi phía Việt Nam thừa nhận "có nhiều thách thức".

Chẳng hạn, một số trang web phát trực tuyến, như MyFlixerz, dù đã bị USTR cảnh báo, cho là hoạt động từ Việt Nam và thu hút hàng trăm triệu lượt truy cập hàng tháng trên toàn thế giới bằng cách cung cấp phim và phim truyền hình lậu, tới thời điểm ngày 19/5/2026, vẫn có thể truy cập.

Theo báo cáo công bố tháng 4/2026 của USTR, Việt Nam vẫn tồn tại tình trạng vi phạm bản quyền trực tuyến quy mô lớn, trong đó có việc phát các bộ phim, chương trình truyền hình và phần mềm lậu trên các website và nền tảng streaming.

USTR cũng cho hay hàng giả và hàng nhái vẫn phổ biến trên thị trường Việt Nam, từ hàng tiêu dùng đến sản phẩm công nghệ.

Ngoài ra, Mỹ cũng nêu quan ngại về việc thực thi pháp luật chưa nhất quán giữa các địa phương, mức xử phạt chưa đủ sức răn đe, và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng còn hạn chế, khiến việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ chưa đáp ứng kỳ vọng của các doanh nghiệp Mỹ.

Trước khi bị "nâng bậc" lên mức cảnh báo cao nhất, Việt Nam đã bị Mỹ đưa vào "Danh sách theo dõi ưu tiên" về quyền sở hữu trí tuệ gần như liên tục từ năm 2013 đến nay.

Trong hai thập kỷ qua, hai bên đã nhiều lần đàm phán về quyền sở hữu trí tuệ và Mỹ nhiều lần gây sức ép yêu cầu Việt Nam cải thiện lĩnh vực này.