Санкция хавфи: Қирғизистон 50та компанияни тугатмоқда. Ўзбекистон-чи?
Сурат манбаси, Getty
Қирғизистон Ғарб давлатлари илтимосига кўра, санкция хавфи юқори деб баҳоланган 50та компанияни тугатиш жараёнини бошлади. Расмий Бишкек бу қадам халқаро иқтисодий хавфларни олдини олиш ва Ғарб билан очиқ мулоқотни таъминлаш мақсадида амалга оширилаётганини таъкидлади. Аммо корхоналарнинг тўлиқ рўйхати эълон қилинмаган.
Иқтисодиёт ва савдо вазири Бақит Сидиқов 11 июнда маълум қилишича, 2023 йилдан бери АҚШ, Европа Иттифоқи ва Британия билан санкция масаласида музокаралар давом этмоқда. Сидиқов вазирлик лавозимидан ташқари, санкция сиёсати бўйича махсус вакил сифатида ҳам ишлайди.
Унинг баёнотида қирғиз ҳукумати виртуал активлар соҳасида назоратни кучайтираётгани, халқаро стандартларни бузган иштирокчилардан лицензияни қайтариб олишгача бўлган чоралар кўрилиши айтилади.
Ғарб давлатлари айни пайтда Қирғизистон орқали Россияга "икки йўналишли товарлар" - тинч ва ҳарбий мақсадда ишлатилиши мумкин бўлган маҳсулотлар реэкспорти кўпайганини қайд этмоқда. Европа Иттифоқи вакили Дэвид О'Салливан жорий йил феврал ойида Бишкекка келиб, радиоэлектрон воситалар, дронлар ва ракеталар ишлаб чиқаришда зарур ускуналар хавфини тилга олган.
Адлия вазирлиги май ойида 50та корхонанинг фаолиятини тўхтатиш ҳақида буйруқ чиқарган. Британия эса май охирида санкция рўйхатини кенгайтириб, Қирғизистонда рўйхатдан ўтган яна уч компанияни: "Евразия аманат Банки", "Давлат брокерлик компанияси" ва "Виртуал активлар эмитенти"ни қўшган. Аввалроқ АҚШ ва Британия "Керемет Банк" ва "Капитал Банк"ни ҳам санкция рўйхатига киритган эди.
Аввалроқ қирғиз ҳукумати Россияга санкцияларни айланиб ўтишда ёрдам бермаганини таъкидлаб, Ғарбни иккиюзламачиликда айблаган. Аммо бош вазир Адилбек Қасималиев 13 майда маҳаллий матбуотга берган интервюсида санкция чораларига эҳтиёткорлик билан ёндашилаётганини, бироқ Россия билан ҳам муносабатларни бузиб бўлмаслигини билдирган.
Украинадаги уруш бошлангач, Россияга қарши жорий этилган Ғарб санкциялари доирасида Ўзбекистондаги айрим компаниялар ҳам чекловларга дуч келди. Улар Россиянинг ҳарбий-саноат комплекси учун технологиялар, электроника ва икки хил мақсадда қўлланиши мумкин бўлган ускуналар етказиб беришда иштирок этгани, санкцияларни четлаб ўтиш схемаларида қатнашгани айтилмоқда.
2022 йилдан бери Uzstanex, The Elite Investment Group, Trade Engine System ва бошқа компаниялар санкция рўйхатларига киритилган. Ғарб давлатлари бу чоралар давлатнинг ўзига эмас, балки муайян юридик шахсларга қаратилганини таъкидлайди. Расмий Тошкент бу корхоналарга нисбатан қандай чоралар кўраётгани ҳақида очиқ маълумот бермаган.
Қозоғистонда санкцияга дуч келган компаниялар орасида DA Group 22, Elem Group ва Kazstanex кўп тилга олинган. Ғарб давлатлари уларни Россияга технология, электроника ёки саноат ускуналарини етказиб бериш орқали чекловларни четлаб ўтишда иштирок этган деб ҳисоблайди.
2022 йилдан бери АҚШ ва Европа давлатлари россиялик ўнлаб ширкатларни санкция рўйхатларига киритди. Марказий Осиё давлатлари, жумладан Ўзбекистон, Ғарб санкцияларига расмий равишда қўшилмаган ва таҳлилчилар таъкидлашича, Россия билан иқтисодий ҳамкорликни сақлаб қолишга интиламоқда.
End of Ижтимоий тармоқдаги саҳифаларимиз:
Санкцияга дуч келган компаниялар учун асосий муаммо — халқаро молиявий ва савдо тизимидан узилиш, бу эса уларнинг иқтисодий барқарорлигига жиддий таъсир кўрсатади. Шу билан бирга, давлатлар бу жараёнда ўз иқтисодиётини ҳимоя қилиш ва халқаро ҳамкорликни сақлаб қолиш учун турли чоралар кўришга мажбур бўлади.
