ቀጥታ, ጕዕዞ ትራምፕ ናብ ቻይና፡ ቍጠባዊ ውግእ ወይስ ሓድሽ ስምምዕ?

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 16 ጉንቦት 2026ጕዕዞ በይጂንግ ትራምፕ፡ ኣብ ምንቅስቓስ ‘ማጋ’ ስክፍታታት ይፈጥር

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ዶናልድ ትራምፕ ኣብ 2016 ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ዝገበሮ ናይ መረጻ ቅስቀሳ፡ ቻይና ቀንዲ ቍጠባዊ ተጻራሪት ኣመሪካ ምዃና ብንጹር ገሊጹ ነይሩ።

   እዚ ጸረ-ቻይና ዘረባታትን ስትራተጅያዊ ጸቕጥታትን ንዓሰርተ ዓመታት ዝቐጸለ ኰይኑ፡ ኣብ ካልኣይ እብረ ስልጣኑ’ውን ምስቶም ጸረ-ቻይና መርገጺ ዘለዎም ሰበስልጣን ምኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያትን ሓለፍትን ብምዃን፡ ኣብ ልዕሊ ካብ ቻይና ዝኣትዉ ኣቑሑ ናይ ታሪፍ ወሰኽ ብምግባር ቍጠባዊ ውግእ ኣዊጁ እዩ።

   ይዅን’ምበር፡ትራምፕ ኣብዚ ሰሙን እዚ ናብ ቤጂንግ ኣብ ዝገበሮ ጕዕዞ፡ ምስ ፕረዚደንት ቻይና ሺ ጂንፒንግ ብምቅርራብ ተራኺቡ፡ ርክብ ክልተአን ሃገራት ካብ ግምት ንላዕሊ ጽቡቕ ክኸውን ምዃኑ ገሊጹ።

   ኣብቲ ዘተ "ሉዑል ናይ ንግዲ ስምምዓት" ከም እተገብረ እኳ እንተ ተሓበረ፡ ብሰንኪ እቲ ንታይዋን ዝወሃብ 11 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ናይ ኣጽዋር መሸጣን ምስ ምስጢራዊ ድጋፍ ፋብሪካታት ቻይና ንኢራንን ዘለዎ ምስሕሓብ ግን ኵሉ እቲ ጸገማት ገና ኣይተፈትሐን።

   ኣብ ውሽጢ ምንቅስቓስ Make America Great Again (MAGA) ዘለዉ ሓለፍትን ተንተንትን ግን፡ እዚ ዝተቐየረ ዝመስል ቃና ትራምፕ ንመላእ ሰዓብቱ ክጸሉ ከም ዝኽእልን መጻኢ ታይዋን ኣብ ትሕቲ ሕቶ ምልክት ከም ዘሎን ይገልጹ።

2. 16 ጉንቦት 2026ኣመሪካ፡ ንመራሒ ኩባ ዝነበረ ራኦል ካስትሮ ክትከስስ መደብ ከም ዘለዋ ተገሊጹ

   

   ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

   ምኒስትሪ ፍትሒ ኣመሪካ፡ ቅድሚ 30 ዓመታት ንዝተፈጸመ ናይ ክልተ ነፈርቲ ምውዳቕ ፍጻመ ብምግንዛብ፡ ኣብ ሽምግልና ንዝርከብ መራሒ ኩባ ነበር ራኦል ካስትሮ ብገበን ንምኽሳስ ምድላዋት ይገብር ከም ዘሎ ተገሊጹ።

   ብመሰረት ዝተረኽበ ጸብጻብ፡ እቲ ብቤት ምኽሪ ዳኛታት ኣመሪካ ክጸድቕ ዝግበኦ ክሲ ዝወጽአ፡ ዳይረክተር ማእከላይ ትካል ስለያ ኣመሪካ (CIA) ምስ ሰበስልጣን ኩባ ንምዝታይ ናብ ሃቫና ኣብ ዝገበሮ ጕዕዞ እዩ።

   ዕድሚኡ 94 ዓመት ዝዀነ ካስትሮ፡ ኣብ 2021 ካብ መሪሕነት ዴሳዊ ሰልፊ ኩባ ብምውራድ፡ ነቲ ንልዕሊ ፍርቂ ክፍለ-ዘመን ዝቐጸለ ናይ ስድርኦም ስልጣን ዛዚሙዎ እዩ።

   ራኦል፡ ሓዉ ፊደል ካስትሮ ካብ ስልጣን ምስ ወረደ ነታ ሃገር ን15 ዓመታት መሪሑዋ እዩ።

   እዚ ክውሰድ ተዳልዩ ዘሎ ናይ ክሲ ስጕምቲ፡ ነቲ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኩባ እተካይዶ ዘላ ቍጠባዊ እገዳ ነዳድን ሰፊሕ እገዳታትን ዘጠቓልል ናይ ጸቕጢ ወፍሪ መቐጸልታ ክፋሉ እዩ።

3. 16 ጉንቦት 2026ትራምፕ፡ ላዕለዋይ መራሒ ውድብ ሕብረት ምስልምና ከም ዝተቐትለ ገሊጹ

   

   ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

   ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ሓይልታት ኣመሪካን ናይጀርያን ኣብ ኣፍሪቃ ብዘካየድዎ ወተሃደራዊ ስጕምቲ፡ ነቲ ኣብ ዓለምለኻዊ ደረጃ “ካልኣይ መራሒ ውድብ ሕብረት ምስልምና (ISIS)” ኰይኑ ዝነጥፍ ዝነበረ ሰብ ከም ዝቐተሉዎ ገሊጹ።

   ትራምፕ ኣብ ትሩዝ ሶሻል ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቲ፡ እቲ ሓባራዊ ስጕምቲ፡ “ነቲ ኣብ ዓለም ብዝለዓለ ደረጃ ንጡፍ ዝነበረ ግብረ-ሽበራዊ” ኣቡ-ቢላል ኣል-ሚኑኪ ንምውጋድ፡ “ብዘይኰነ ይዅን ጌጋ ፍጹም ብዝዀነ መንገዲ ከም ዝተፈጸመ” ገሊጹ።

   ኣል-ሚኑኪ ብ2023 ብዋሽንግተን ፍሉይ ዓለምለኻዊ ግብረ-ሽበራዊ ተባሂሉ ተረቚሑ ነይሩ።

   ወተሃደራዊ ሓይሊ ናይጀርያ ግን ክሳዕ ሕጂ ብዛዕባ እቲ መጥቃዕቲ ዝሃቦ መግለጺ የሎን።

   እዚ ቅትለት’ዚ እንተ ተረጋጊጹ፡ ስዒቡ ምስቲ ብ2019 ዝተፈጸመ ቅትለት መራሒ እቲ ጕጅለ ኣቡ በክር ኣል-ባቕዳዲ፡ ንውድብ ሕብረት ምስልምና (IS) ካልእ ዓብዪ ስዕረት ክኸውን ይኽእል እዩ።

   ቢቢሲ ንመንግስቲ ኣመሪካን ሰብስልጣን ናይጀርያን ርእይቶኦም ንምሃብ ኣዘራሪቡዎም ኣሎ።

   ኣል-ሚኑኪ (ኣቡ በክር ኢብን ሙሓመድ ኢብን ዓሊ ኣል-ማይኑኪ ተባሂሉ እውን ዝፍለጥ)፡ ነቶም ምስ ውድብ ሕብረት ምስልምና (IS) ምትእስሳር ዘለዎምን ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ዝርከቡን ዋህዮታት ይመርሕ ነይሩ።

   ብፍላይ ድማ ነቲ ኣብ ሓውሲ ተፋሰስ ቀላይ ጫድን ሳሕልን ዓሪዱ ዝርከብ ምስ ኒጀር፡ ጫድን ማሊን ዶብ-ሰገር ምትእስሳር ዘለዎ ግዝኣት ውድብ ሕብረት ምስልምና ምዕራብ ኣፍሪቃ ይመርሕ ከም ዝነበረ ተፈሊጡ ኣሎ።

   እቲ ናይ ትራምፕ መልእኽቲ ብዛዕባ እቲ ስጕምቲ ወይ እቲ ሓባራዊ ልኡኽ ዝተፈጸመሉ ግዜ ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃበን። ትራምፕ፡ ሞት ናይዚ መራሒ ንኣፍሪቃን ዓለምለኻውን መርበባት ውድብ ሕብረት ምስልምና (IS) ሓያል ውቅዒት ምዃኑን ንእዝን ቍጽጽርን ከም ዝተበታተነ ገሊጹ።

4. 15 ጉንቦት 2026ሓድሽ ለበዳ ኢቦላ ብዙሓት ሰባት ይቐትል

   

   ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

   ኣብ ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጐ ተኸሲቱ ዘሎ ሓድሽ ለብዒ ሕማም ኢቦላ ብውሕዱ 65 ሰባት ከምዝቐተለ ይግለጽ ኣሎ።

   ኣብቲ ኣብ ምብራቓዊ ዞባ ኢቱሪ ዝተራእየ ለበዳ፡ ኣስታት 246 ሰባት ተለኺፎም ከምዘለዉ'ውን ማእከል ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት ኣፍሪቃ (Africa CDC) ሓቢሩ።

   ንወከልቲ እታ ሃገር፡ ከምኡ'ውን ጐረባብታ ዝኾና ዩጋንዳን ደቡብ ሱዳንን ዘሳተፈ ህጹጽ ኣኼባ ክግበር ጸዊዑ ምህላዉ'ውን እቲ ትካል ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ጠቒሱ።

   ንፈለማ እዋን ኣብ 1976 ኣብ 'ዛየር' (ናይ ሕጂ ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጐ) ዝተቐልቀለ ኢቦላ፡ ካብ መንካዕ ዝተበገሰ ምዃኑ'ዩ ዝእመን።

   ኣብዛ መበል 17 ክስተት ናይቲ ሕማም ኣጋጢምዋ ዘሎ ሃገር፡ ካብ 2018 ክሳብ 2020 ዝነበረ እዋን ዝበዝሑ (2,300) ግዳያት ዝቐዘፈሉ እዩ ነይሩ።

   ኣብ ዝሓለፈ 50 ዓመታት፡ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ጥራይ ኣስታት 15,000 ሰባት በቲ ሕማም ሞይቶም ኣለዉ።

5. 15 ጉንቦት 2026ሓላፊ ስለያ ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ኲባ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ

   

   ምንጪ ስእሊ, CIA

   ዳይረክተር ሲ-ኣይ-ኤ ምስ መራሕቲ ኲባ ንምዝርራብ ናብ ርእሰከተማ ሃቫና ኣትዩ።

   ምስ ኲባዊ መዘናኡ ብምርኻብ ዝተዘራረበ ጆን ራትክሊፍ፡ መልእኽቲ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ከብጽሕ ከምዝኸደ ምንጭታት ሲ-ኣይ-ኤ ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ኣመሪካ ሓቢረን።

   ብወገን ኲባ ዝወጸ መግለጺ ከምዘመልክቶ፡ ምብጻሕ ናይቲ ሓላፊ ስለያ ኣብ መንጐ ዋሽንግተንን ሃቫናን ዘሎ ሓርፋፍ ዝምድና ንምምሕያሽ ዝዓለመ እዩ። ሰበስልጣን ሃቫና፡ ኲባ ንሃገራዊ ድሕነት ኣመሪካ ስግኣት ከምዘይኮነት ከምዝገለጽሉ'ውን ሓቢሮም ኣለዉ።

   ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ኲባ ካብ ቨነዙዌላ ትረኽቦ ዝነበረት ቀረብ ነዳዲ ደው ድሕሪ ምባሉ ቅልውላው ጸዓት ኣጋጢምዋ ምጸንሑ ይፍለጥ።

   ኣመሪካ፡ ነቲ ኣብታ ሃገር ተፈጢሩ ዘሎ ማሕበረ-ቁጠባዊ ብድሆታት ንምፍታሕ ናይ 100 ሚልዮን ዶላር ደገፍ ክትህብ ደጊማ ኣረጋጊጻ ኣላ። ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማርኮ ሩብዮ፡ ሃቫና ነቲ ሓገዝ ከምዝነጸገቶ ተዛሪቡ'ኳ እንተነበረ፡ ሰብመዚ ኲባ ግን ሓቂ ከምዘይኮነ'ዮም ዝገልጹ።

   

   ምንጪ ስእሊ, EPA/Shutterstock

   ኣብቲ ርክብ፡ ወዲ-ወዱ ንፕረዚደንት ነበር ራኡል ካስትሮ ዝኾነ ራኡል ሮድሪገዝ ካስትሮ፡ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ላዛሮ ኣልቫረዝ ቻዛስ፡ ከምኡ'ውን ሓላፊ ስለያ ኲባ ተረኺቦም ነይሮም።

   ክልቲኦም ወገናት፡ "ብዛዕባ ስለያዊ ምትሕግጋዝ፡ ቁጠባዊ ምርግጋእ፡ ከምኡ'ውን ካልኦት ጸጥታዊ ጉዳያት" ከምዝተዘራረቡ ሓደ ብዓልስልጠን ሲ-ኣይ-ኤ ንመሻርኽቲ ቢቢሲ ዝኾነ ኣመሪካዊ ማዕከን ዜና ሲ-ቢ-ኤስ ጠቒሱ።

   ብወገን ኲባ ዝወጸ መግለጺ ከምዝብሎ ድማ "ክልቲኦም ወገናት፡ ምእንቲ ረብሓ ክልቲአን ሃገራት፡ ዞባዊን ዓለምለኻዊን ጸጥታ፡ ኣብ መንጐ ትካላት ኣኽበርቲ ሕጊ ክልቲአን ሃገራት ምትሕግጋዝ ክህሉ ዘለዎም ድሌት ኣረጋጊጾም" ኣለዉ።

   እቲ ኣመሪካ ክትህቦ መዲባ ዘላ ደገፍ ብመንገዲ ትካላት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያንን ካልኦት ማሕበራት ሰብኣዊ ረዲኤትን ዝዕደል ምዃኑ፡ ክፍሊ ወጻኢ ጉዳያት ዘውጽኦ ጸብጻብ ይጠቅስ።

   ሩብዮ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ቫቲካን ብምኻድ ምስ ርእሰ-ሊቃነ-ጳጳሳት ሊዮ መበል 14 ብምርኻብ ተዘራሪቡ ምንባሩ ይዝከር።

   ሃቫና ምስ ዋሽንግተን ዘለዋ ርክብ ንምምሕያሽ "መሰረታዊ ለውጥታት" ክትገብር ከምዘለዋ'ውን እቲ ብስሙ ዘይተጠቕስ ብዓልመዚ ሲ-ኣይ-ኤ ገሊጹ ኣሎ።

   ኣብ መጋቢት 2016 ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ናብታ ዴሳዊት ደሴት ወግዓዊ ምብጻሕ ብምክያድ ዝምድና ክልቲአን ሃገራት ንምምሕያሽ ዓቢ ስጉምቲ ወሲዱ ነይሩ።

   እንተኾነ ንዕኡ ተኪኡ ናብ ዋይት ሃውስ ዝኣተወ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣብ ልዕሊ ኲባ ተሪር ፖሊሲ ከምዝኽተል ብምግላጽ፡ ንገለ ውሳኔታት ምልዓል እገዳ ኦባማ ሰሪዙዎ።

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ኣብ 1959 ብፊደል ካስትሮ ዝምራሕ ዴሳዊ ምንቅስቓስ ኣብ ሃቫና ስልጣን ድሕሪ ምሓዙ፡ ንትካላት ብሕቲ ኣመሪካ ኣብታ ሃገር ብምህጋሩ፡ ዋሽንግተን ሰፊሕ ማዕቀብ ኣንቢራ።

   ኲባ እቲ ዘይፍትሓዊ እትብሎ፡ ኣብ ልዕሊኣ ሓያል ቁጠባዊ ሃስያ ዘስዓበ ዕጽዋ (ኢምባርጐ) ክለዓለለ እያ ትጠልብ።

   ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ንራኡል ካስትሮ ተኪኡ መሪሕነት ዝተረከበ ፕረዚደንት ሚገል ዲያስ-ካነል፡ ዋሽንግተን ኣብ ክንዲ ደገፍ ምሃብ ነቲ ዕጽዋ ብምልዓል ኩነታት ከተጣጥሕ ከምዝደሊ ተዛሪቡ ነይሩ።

6. 14 ጉንቦት 2026ብሪጣንያ፡ ፖለቲካዊ ቅልውላው ቀዳማይ ሚኒስተር ስታርመር ይገድድ

   

   ምንጪ ስእሊ, PA Media

   ካብ ውሽጢ እቲ ባዕሉ ዝመርሖ ገዛኢ ሰልፊ ዕዮ ተቓውሞ ገጢምዎ ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስተር ብሪጣንያ ኪር ስታርመር፡ ካብ ስልጣኑ ክወርድ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ሎሚ ናብ ጥርዙ በጺሑ'ሎ።

   ክወዳደሮ ሃቐነ ኣለዎ ክብሃል ዝቐነየ ላዕለዋይ ሚኒስተር (ጸሓፊ) ክፍሊ ጥዕናን ማሕበራዊ ክንክንን ዌስ ስትሪቲን፡ ኣብቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝነበሮ ምትእምማን ከምዝጐደለ ብምግላጽ ካብ መዝነቱ ከምዝወረደ ኣፍሊጡ'ሎ።

   ኣብ ዝሓለፈ ኣስታት ክልተ ዓመት ኣብቲ ንሱ ዝመርሖ ኣገዳሲ ክፍሊ፡ ርኡይ ለውጢ ከምዘምጽአ ዝገለጸ ስትሪቲን፡ ኣብቲ ቅድሚ ሓደ ሰሙን ዝተኻየደ ዞባዊ ምርጫታት ሰልፊ ዕዮ ብገፊሕ ምስዓሩ ብቐንዱ ድኽመት ስታርመር ምዃኑ'ዩ ዝምጉት።

   "ሓደገኛ ሃገራውነት ዓዲ-እንግሊዝ" የመናውያን ሰልፍታት ንክብሪታት ብሪጣንያ ኣብ ስግኣት ኣውዲቕዎ ኣሎ ክብል'ውን ስትሪቲንግ ይጠቅስ። ኣብቲ ምርጫታት በቲ ኣንጻር ስደተኛታት ተሪር መርገጺ ዘለዎ ናይጃል ፋራጅ ዝምራሕ ሰልፊ 'ጽገና ብሪጣንያ' (ዩ-ከይ ሪፎርም) ዝዓበየ ዓወት ከምዝተጓናጸፈ ይፍለጥ።

   ኣብቲ ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝጸሓፎ ደብዳበ፡ ስትሪቲን ዛጊት ኣንጻር እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ክወዳደር ይሓስብ ምህላዉ ብንጹር'ኳ እንዘይገለጸ፡ እቲ ወሲድዎ ዘሎ ስጉምቲ ናብ ውሽጣዊ ውድድር ዘምርሕ ምዃኑ'ዩ ዝግለጽ ዘሎ።

   

   ምንጪ ስእሊ, PA Media

   ብመሰረት ሕጊ ሰልፊ ዕዮ፡ ደገፍ ናይ 81 ኣባላት ፓርላማ ዝኾኑ ወከልቲ ናይቲ ሰልፊ እንትረኺቡ ኣንጻር ስታርመር ንምውድዳር ጠለብ ከቕርብ ይኽእል'ዩ።

   ጸሓፊት (ቻንስለር) ፋይናንስ ዝኾነት ዝርከቦም ልዕሊ 110 ኣባላት ባይቶ ዝኾኑ ወከልቲ ሰልፊ ዕዮ ግን፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ መንግስቲ ዘይምርግጋእን ሕንፍሽፍሽን ምፍጣር ንረብሓ እታ ሃገርን እቲ ሰልፊን ከምዘይጠቅም ብምምጓት ንስታርመር ዘለዎም ደገፍ ገሊጾም ኣለዉ።

   እቲ ካብቶም ብዕድመ ዝነኣሱ መራሕቲ እቲ ሰልፊ ምዃኑ ዝንገረሉ ስትሪቲን፡ ዋላ'ኳ ደገፍ 81 ኣባላት ብምርካብ ክወዳደር ዝኽእል እንተኾነ፡ ቅድሚ መፍትሕ 'ዳውኒን ስትሪት' 10 (ቤትጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር) ምርካቡ፡ ምስ ካልኦት ፍሉጣት መራሕቲ እቲ ሰልፊ ሓያል ቊርቊስን ውድድርን ይጽበዮ ምህላዉ ትጽቢት ይግበር።

   ብስታርመር ዝምራሕ ሰልፊ ዕዮ ኣብ ሓምለ 2024 ኣብ ዝተኻየደ ሓፈሻዊ ሃገራዊ ምርጫ ብገፊሕ ብምስዓር'ዩ ንሰልፊ ዓቃባውያን ብምትካእ ናብ ስልጣን ተመሊሱ።

7. 14 ጉንቦት 2026ዝምድና ኣመሪካን ቻይናን ኣብ ዓለም 'ዝዓበየ ኣገዳስነት' ዘለዎ'ዩ - ፕረዚደንት ሺ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   መራሕቲ ቻይናን ኣመሪካን ብዛዕባ ኣብ መንጐ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ንግዳዊ ምስሕሓብ፡ ጉዳይ ቅልውላው ፈጢሩ ዘሎ ቀረብ ነዳዲን ኢራንን ከምዝተዘራረቡ ዋይት ሃውስ ሓቢሩ።

   ኣብ በይዢንግ ዝርከብ ዶናልድ ትራምፕ ምስ ቻይናዊ መዘናኡ ሺ ዢንፒንግ ኣብ ዘካየዶ ዝርርብ፡ ነቲ ዴሳዊ መራሒ ዘለዎ ኣድናቖት ገሊጹ።

   "ዓቢ መራሒ ኢኻ። ንኹሉ ሰብ ዝብሎ ነገር እዩ። ምሳኻ ምርኻብ ክብሪ እዩ፡ መሓዛኻ ምዃን ክብሪ እዩ" ክብል ንሺ ክውድስ ዝተሰምዐ ትራምፕ፡ ኣብ መንጐኦም ንዘሎ ጸገማት ንምፍታሕ እናተደዋወሉ ክረዳድኡ ምጽንሖም ተዛሪቡ።

   ሺ ብወገኑ፡ ኣብ መንጐ ኣመሪካን ቻይናን ዘሎ ዝምድና ኣብ ዓለም 'ዝዓበየ ኣገዳስነት' ዘለዎ ምዃኑ ብምጥቃስ "መቐናቕንቲ ዘይኮነ መሻርኽቲ ክንከውን ኣለና፡ እናተሓጋገዝና ክንዕወትን ክንብልጽግን ይግባኣና" ክብል ተዛሪቡ።

   "ምህናጽ ዳግማይ ዓባይ ኣመሪካ" ዝብል ጭርሖ ትራምፕ'ውን ምስ ቻይና ዝቃዶ ምዃኑ እቲ ቻይናዊ መራሒ ገሊጹ።

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   መንግስታዊ ማዕከናት ዜና እታ ዴሳዊት ሃገር ብዛዕባ'ቲ ዝርርብ ኣብ ዘውጽእዎ ጸብጻብ ግን፡ ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ደሴት ታይዋን ዘለዋ ኣተሓሕዛ ክትጥንቀቐሉ ሺ ከምዘተሓሳሰበ የመልክት።

   ፕረዚደንት ሺ፡ ድሕሪ ዝርርቦም ንትራምፕን ጉጅልኡን ኣብ 'ግሬት ሆል' (ቤተመንግስቲ ቻይና) ወግዓዊ ናይ ምቕባል እንግዶት ገይሩሎም።

   እቲ ድሕሪ 2017 ንፈለማ እዋን ናብ በይዢንግ ዝበጽሕ ዘሎ ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ብወገኑ፡ ሺ ናብ ኣመሪካ ምብጻሕ ከካይድ ዕድመ ኣቕሪቡሉ ኣሎ።

8. 13 ጉንቦት 2026ጋና ዜጋታታ ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ተውጽእ

   

   ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

   ጋና፡ ኣስታት 300 ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝነብሩ ዜጋታታ ከተውጽእ ምዃና ኣፍሊጣ።

   ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሳሙኤል ኦኩድዜቶ ኣብላክዋ ኣብ ኤክስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቶም ስደተኛታት "ብቕልጡፍ ክወጹ፡ፕረዚደንት ጋና ፍቓድ ከምዝሃበ ጠቒሱ።

   ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት ደቡብ ኣፍሪቃ ብፍላይ ንኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዒላማ ዝገበረ መጥቃዕትታትን ተቓውሞታትን ድሕሪ ምፍጻሙ'ያ እታ ምዕራብ ኣፍሪቃዊት ሃገር ነቲ ስጉምቲ ወሲዳ ዘላ።

   ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ስሪል ራማፖዛ ነቲ ኩነታት ኣመልኪቱ ብሰኑይ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ እቲ ኣንጻር ስደተኛታት ዝካየድ ዘሎ ተቓውሞታት ፖሊሲ መንግስቲ ከምዘይኮነ ብምንጻር፡ "ሳሕቲ ዝተፈጸመ ተግባራት ገበን እዩ" ብምባል ክምጉት ተሰሚዑ።

   ኣብ ወደባዊት ከተማ ደርባን ዝነብሩ ስደተኛታት፡ ብሰንኪ ሎሚ ረቡዕ ክካየድ'ዩ ዝተባህለ ተቓውሞታት ንግዳዊ ትካላቶም ክዓጽዉ ከምዝተገደዱ ጸብጻባት ሓቢሮም።

   ናይጀርያ'ውን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፡ ዜጋታታ ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ንምውጻእ ውጥን ከምዘውጽአት ገሊጻ ምንባራ ይዝከር።

9. 13 ጉንቦት 2026ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ቻይና ኣትዩ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ፕረዚደንት ኣመሪካ ምስ ቻይናዊ መዘናኡ ንምዝርራብ ናብ ቻይና ኣትዩ።

   ሎሚ ኣብ ርእሰከተማ በይዢንግ ዝዓለበ ዶናልድ ትራምፕ ምስ ሺ ዢንፒንግ ብምርኻብ፡ ብዛዕባ ንግዳዊ ምስሕሓብ ክልቲአን ሃገራት፡ ከምኡ'ውን እቲ ዓለማዊ ቅልውላው ነዳዲ ኣስዒቡ ዝርከብ ኲናት ኢራን ክዘራረቡ ትጽቢት ይግበረሎም።

   ቻይና ዕዳጋታታ ንፍርያት ኣመሪካ ክትከፍት ከም ዝጉስጉስ ዘፍለጠ ትራምፕ፡ ነቲ መሻርኽቱን ነቓፊኡን ኮይኑ ዝጸንሐ ቢልዮነር ወናኒ ተስላን ስፔስ-ኤክስን ኢሎን ማስክ፡ ሓላፊ ናይቲ ቅልጡፍ ዕብየት ዘርኢ ዘሎ ትካል ተክኖሎጂ ንቪዲያ ጀንሰን ሃውንግ፡ ዋና ኣካያዲ ኣፕል ቲም ኩክን ዝርከቦም ሰብጸጋ ምስኡ ተማሊእዎም ኣሎ።

   "ነቲ መወዳድርቲ ዘይብሉ መራሒ፡ ፕረዚደንት ሺ፡ ነዞም በላሕቲ ሰባት ተኣምር ክሰርሑ ኣፍደገ ቻይና 'ክኸፍተሎም' ክሓቶ እየ" ክብል ትራም ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ጽሒፉ ነይሩ።

   ኣብ ዓውዲ ተክኖሎጂ ኪነታዊ-ብልሒ (ኤ-ኣይ) ካብ ቻይና ድሒራ ዝጸንሐት ኣመሪካ ነቲ ጋግ ከምዘጽበበቶ እቲ ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ክገልጽ ጸኒሑ'ዩ።

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ድሕሪ ምዝዛም ዝሑል ኲናትን ምፍራስ ሕብረት ሶቬት ነበርን፡ ምናልባት'ውን ኣብ ታሪኻ ከም ቻይና ገይራ ንኣመሪካ ዝተዳረገት ሃገር የላን።

   ኣብ ዝሓለፈ ኣስታት 20 ዓመታት፡ ዋሽንግተን ንበይዢን ከም ቀንዲ ስትራተጂካዊት መቐናቕንታ ከምእትርእያ ክትገልጽ ምጽንሓ ይፍለጥ።

   ሓያላት መራሕቲ ናይ ምድናቕ ዝንባለ ዘለዎ ትራምፕ፡ ምስቲ እብረ-ስልጣኑ ብምንዋሕ ኣብታ ዴሳዊት ሃገር ሰዊዱ ዝርከብ ሺ ዢንፒንግ ዘካይዶ ዝርርብ ኣቓልቦ ዓለም ስሒቡ ኣሎ።

10. 13 ጉንቦት 2026ፕረዚደንት ትራምፕ ዝጠቅዖ ካርታ 'መበል 51 ግዝኣት' ኣመሪካ

    

    ምንጪ ስእሊ, Trump / Truth Social

    ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ “መበል 51 ግዝኣት” ዝብል ጽሑፍ ዘለዎ ብባንዴራ ኣመሪካ ዝተሸፈነት ቬነዙወላ ጠቂዑ።

    እቲ ፕረዚደንት ምስ ፎክስ ኒውስ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መሕትት ንቬነዙወላ ክጥቕልላ ይሓስብ ከም ዘሎ ተዛሪቡ ነይሩ።

    ትራምፕ፡ እታ ሃገር ንምሕዋስ ይሓስብ ከም ዘሎ ድሕሪ ምግላጹን ግዝያዊ ፕረዚደንት ቬነዙወላ ዴልሲ ሮድሪገዝ ነቲ ሓሳብ ድሕሪ ምንጻጋን ድሕሪ ሓደ መዓልቲ’ዩ ነዚ ካርታ ጠቒዑ ዘሎ።

    እታ ፕረዚደት፡ “ደቀንስትዮን ህይወቶም ዝሃቡሉ ሓድነት፡ ልኡላውነት፡ ናጽነትን ክቡር ታሪኽናን ክንከላኸል ኢና፡” ኢላ።

    ፕረዚደንት ነበር ኒኮላስ ማዱሮ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ ኣብ ካራካስ ካብ ዝርከብ ገዝኡ ተታሒዙ ኣብ ኣመሪካ ካብ ዝእሰር ንደሓር፡ ትራምፕ ምስ ሃገር ምርድዳእ ይገብር ከምዘሎ ክንገር ጸኒሑ'ዩ።

11. 13 ጉንቦት 2026ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን ናብ ኢትዮጵያ ገይሹ

    

    ምንጪ ስእሊ, PM Abiy Facebook

    ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ ይገብር ኣሎ።

    ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ነቲ ፕረደዚንት ከም ዝተቐበሎ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ኣቃሊሐን።

    "ፕረደዚንት ሪፐብሊክ ፈረንሳ ዝዀንካ ሓወይ ኢማኑኤል ማክሮን ወትሩ ፍሉይ ፍራንን ሓጐስን እየ ናብ ኢትዮጵያ እንቋዕ ድሓን መጻእኻ ዝብል፡" ኢሉ።

    እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ወሲኹ፡ "ኣብ ወሳንን ውጽኢታውን ዝርርባት ትኹረት ኣብ እንገብረሉ እዋን፡ ሓደ ነገር ርግጸኛታት ኢና። ንሱ ድማ ዝምድና ኢትዮጵያን ፈረንሳን ዘሎ ተሰጣጢሙ ዝዘለልቕ ምዃኑ'ዩ፡" ክብል ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ኣብ ዝዘርግሖ ጽሑፍ ሓቢሩ።

    ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ብምትእትታው ክትኽሰስ ዝጸሐት ፈረንሳ፡ ኣብዚ ቀረባ ዓመታት፡ ካብ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ወጻኣ ምስ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝምድናታት ከተሐይል ክትጽዕር ጀሚራ ኣላ።

    ኣብዚ ሰሙን ድማ ምስ ምብራቕ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኬንያ ብምትሕብባር ዋዕላ መራሕቲ ኣፍሪቃ ኣአንጊዳ እያ።

    ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን ብሰሉስ ኣብ ርእሰ ከተማ ናይሮቢ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ጸጥታ፡ ቁጠባዊ ጽግዕተኛነትን ጂኦፖለቲካዊ ንሕንሕን ሓዊሱ ናይ ሓባር ብድሆታት ምህላዎም ጠቒሱ።

    ብዛዕባ "ሓባራዊ ወፍሪ"ን "ማዕረ ሽርክነትን" ድማ ብተደጋጋሚ ተዛሪቡ።

    ማክሮን ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ከም ምስግጋር ጸዓት፡ ዲጂታልን ኤኣይን፡ ቁጠባ ባሕርን ሕርሻን ዝኣመሰሉ መዳያት ናይ 27 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ወፍሪ ከም ዝግበር ወግዓዊ ገይሩ።

    "ኣፍሪቃ ትዕወት'ያ ዘላ። ኣብ ዓለም እታ ብዕድመ ዝንኣሰት ኣህጉር እያ... ዝያዳ ርእሰ ምርኰሳ ንኽህልዋ ድማ ወፍሪ የድልያ፡" ክብል ብሰኑይ ተዛሪቡ።

    እዚ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ከምኡ'ውን ኣብ ፈረንሳ ኣስታት 250 ሽሕ ስራሕ ከም ዝፈጥር ገሊጹ።

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

12. 12 ጉንቦት 2026ናይሮቢ፡ ዋዕላ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃን ፈረንሳን ይካየድ ኣሎ

    

    ምንጪ ስእሊ, Aden Duale

    ሓያሎ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተሳተፍሉ ዋዕላ ኣፍሪቃን ኣፈረንሳን ኣብ ኬንያ ይካየድ ኣሎ።

    ኣብቲ ብሰኑይ ኣብ ርእሰከተማ ናይሮቢ ዝተኸፍተ "ዋዕላ ኣፍሪቃ ንቕድሚት" ተባሂሉ ዝተሰየመ ኣኼባ፡ ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑዌል ማክሮን ተረኺቡ ኣሎ።

    ፈረንሳ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ኣስታት 27 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ወፍሪ ክትገብር ምዃና ማክሮን ኣፍሊጡ።

    እታ ኣህጉር ፍታሕ እተናዲ ዘይኮነት፡ ንዓለም ዝኸውን መፍትሒ ዘለዋ ምዃና እቲ ፈረንሳዊ መራሒ ተዛሪቡ።

    ፓሪስ፡ ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ዝነበራ ጽልዋ እናተዳኸመ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን'ያ፡ ኣንፈታ ናብተን ግዝኣት ብሪጣንያ ዝነበራ ሃገራት ኣፍሪቃ ብምግባር ነቲ ዋዕላ ኣብ ኬንያ ከተካይዶ ወሲና።

    ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ፡ ፕረዚደንት ርዋንዳ ፖል ካጋመን መራሒ ግብጺ ፕረዚደንት ዓብደልፋታሕ ኣል-ሲሲን ዝርከብዎም መራሕቲ እታ ኣህጉር፡ ከምኡ'ውን መራሕቲ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብቲ ዋዕላ ይሳተፉ ኣለዉ።

13. 12 ጉንቦት 2026ካምፓላ፡ ዮወሪ ሙሰቨኒ ንሻውዓይ ግዜ ቃለ-ማሕላ ፈጺሙ

    

    ምንጪ ስእሊ, Government of Uganda/X

    ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ኣብ ዝተኻየደ ኣካታዒ ምርጫ ዝተዓወተ ፕረዚደንት ዩጋንዳ ሎሚ ቃለ-ማሕላ ፈጺሙ።

    ሻውዓይ እብረ-ስልጣን ዝጅምር ዘሎ ዮወሪ ሙሰቨኒ ኣብ 1986 ብዕጥቃዊ ቃልሲ ናብ ስልጣን ምስደየበ ወሪዱ ኣይፈልጥን'ዩ።

    እቲ ወዲ 81 ዓመት ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ንዝነውሐ እዋን ኣብ ስልጣን ካብ ዝጸንሑ ሓያሎ መራሕቲ ሃገራት እዩ።

    ንልዕሊ 40 ዓመታት ዝገዝኡ መራሕቲ፡ ፕረዚደንት ኮንጎ ብራዛቪል ደኒስ ሳሶ ንጔሶ፡ ፕረዚደንት ኢኳቶሪያል ጒኒ ቲዮዶሮ ኦቢያንግ፡ ከምኡ'ውን መራሒ ካሜሩን ወዲ 93 ዓመት ፖል ቢያ እዮም።

    መራሕቲ ኤርትራ፡ ርዋንዳን ጂቡቲን ዝርከብዎም ሓያሎ ካልኦት መራሕቲ እታ ኣህጉር'ውን ገለ ካብቶም ኣብ ፈለማን መወዳእታን 90ታት ናብ ስልጣን ምስደየቡ ዘይወረዱ እዮም።

    ን27 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ወዲ 78 ዓመት ፕረዚደንት ጂቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ንመበል 6ይ እብረ ስልጣን ቃለ-ማሕላ ፈጺሙ ነይሩ።

14. 12 ጉንቦት 2026መንገዲ ኣየር ኣስትራል ካብ-ናብ ናይሮቢ-ኣስመራ ናይ ጽዕነት ኣገልግሎት ጀሚሩ

    

    ምንጪ ስእሊ, Astral Aviation

    መንገዲ ኣየር ኣስትራል፡ ኣብ መንጎ ናይሮቢን ኣስመራን ሰሙናዊ ናይ ጽዕነት በረራታት ብወግዒ ብምጅማር፡ ንኤርትራ ምስ ዞባውን ዓለምለኻውን መርበብ መጓዓዝያ ዘራኽብ ሓድሽ መስመር ከም ዝኸፈተ ተፈሊጡ።

    እዚ ብናይሮቢ ኣቢሉ ዝሓልፍ መስመር፡ ንፍርያት ኤርትራ ናብ ዕዳጋታት ኣፍሪቃ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ እስያን ኤውሮጳን ንምብጻሕ ዓቢ ተራ ክጻወት ትጽቢት ይግበረሉ።

    እቲ ትካል ከም ዝገለጾ፡ እዚ ስጕምቲ እዚ ኣብቶም እናማዕበሉ ዝመጽኡ ዕዳጋታት ንዝርአ ዋሕዚ ንግድን ስሉጥ ሎጂስቲክስን ንምድጋፍ ዝዓለመ እዩ።

    እዚ ሓድሽ ናይ ጽዕነት መስመር፡ ኤርትራ ብሰንኪ ድሩት ኣህጉራዊ በረራታት ኣብ ትጽገመሉ ዘላ ወሳኒ እዋን ምምጽኡ ንብዙሓት መስተርሆት ዝህብ ክኸውን እዩ።

    ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ዝዀነ ግዜ ንላዕሊ ናይ መጓዓዝያ ኣማራጺታት ኣብ ዘድልየሉ ኵነታት ከም እትርከብ ክግለጽ ጸኒሑ እዩ።

    ኣብ መስከረም 2024 መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ በረራታቱ ካብ ኣስመራ ብምቍራጹ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ገያሾን ንግዳዊ ምንቅስቓስን ዓቢ ጸቕጢ ፈጢሩ ምጽንሑ ይፍለጥ።

    ብተወሳኺ፡ቀጥታዊ በረራታት ብዘይምህላዉ፡ ገያሾ ብዱባይን ካይሮን ኣቢሎም ካብ 13 ክሳብ 17 ሰዓታት ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ክጽበዩ ክግደዱ ጸኒሖም እዮም።

    እቲ ሃገራዊ መንገዲ ኣየር ብሰንኪ “ስሉጥ ምሕደራ ዘይምህላዉን ከም ፖለቲካዊ መሳርሒ ተገይሩ ብምውሳዱን”፡ ንዜጋታት ዘተኣማምን ኣገልግሎት ክህብ ኣይከኣለን።

    ምሁር ቍጠባ ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ቅድሚ ሕጂ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዝገበሮ ቃለመሕትት፡ ኤርትራ ኣብ መንጎ ምብራቕ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ዘላቶ ጸጋ ክትጥቀመሉ እንተዀይና፡ ዞባዊ ውህደትን ስሉጥ ትካላዊ ኣሰራርሓን ክህሉዋ ከም ዝግባእ ሓቢሩ ነይሩ።

    እዚናይኣስትራል ኣቪየሽን ምጅማር፡ ምስቲ ኣብ ቀረባ እዋን መንገዲ ኣየር ኢትሓድ ካብ 7 ሕዳር 2026 ጀሚሩ ካብ ኣቡዳቢ ናብ ኣስመራ ቀጥታዊ በረራ ክጅምር ምዃኑ ዘውጽኦ ወግዓዊ ምልክታ ተደሚሩ፡ ንኤርትራ ስትራተጅያዊ ጥቕምታት ክህባ ይኽእል እዩ።

    እዚ ኣብ ናይሮቢ - ኬንያ ዝመደበሩ ናይ ጽዕነት መንገዲ ኣየር፡ ናብ ልዕሊ 50 መዓርፎ ነፈርታትበረራታት ከም ዘካይድ ይፍለጥ።

    እቲ ኩባንያ ንዝተፈላለዩ ዓይነታት ጽዕነታት ከም ኣቑሑት ንግዲ፡ ሰብኣዊ ሓገዛት፡ መድሓኒታትን ካልኦት ንብረታትን የማላልስ።

    በዚ ሓድሽ ዝጀመሮ ናይ ናይሮቢ–ኣስመራ መስመር ድማ ንኤርትራ ምስ ዞባዊ መርበብ ንግዲ ከተኣሳስራ ትጽቢት ይግበር።

15. 11 ጉንቦት 2026ትራምፕ፡ ብዛዕባ ምቍራጽ ተዅሲ ብዝሃቦ መልሲ ዋጋ ነዳዲ ወሰኽ ኣርእዩ

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኢራን ብኣመሪካ ንዝቐረበ ሓሳብ ዝሃበቶ መልሲ፡ "ፈጺሙ ተቐባልነት የብሉን፡" ድሕሪ ምባሉ፡ ዋጋ ነዳዲ ወሰኽ ኣርእዩ ኣሎ።

    ዓለምለኻዊ መምዘኒ ነዳዲ ዝዀነ ብሬንት ብ4.1% ወሲኹ ሓደ ባረል 105.50 ዶላር ክበጽሕ ከሎ፡ ኣብ ኣመሪካ ዝሽየጥ ዘይተጻረየ ነዳዲ ድማ ብ4.4% ብምውሳኽ 99.80 ዶላር በጺሑ።

    እቲ ኣገዳሲ መስመር ማይ መጻብቦ ሆርሙዝ፡ እቲ ኲናት ካብ ዝጅምር ካብ 28 ለካቲት ጀሚሩ ብተግባር ተዓጽዩ ስለ ዘሎ፡ ኣብ ዓለምለኻዊ ቀረብ ነዳድን ጋዝን ዓቢ ዕንቅፋት ፈጢሩ ይርከብ።

    ትራምፕ ነቲ ቴህራን ዘቕረበቶ ቅድመ-ኵነት ብዝመልከት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ከምዚ ክብል ጽሒፉ፤ "ካብ 'ተወከልቲ' ኢራን ዝተባህሉ ዝተዋህበ መልሲ ኣንቢበዮ ኣለኹ። ኣይፈተኹዎን - ፈጺሙ ተቐባልነት ዘይብሉ እዩ።"

    እቲ ኲናት ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ዋጋታት ጸዓት ዓቢ ምንዋጽ ዘርኣየ ኰይኑ፡ ድሕሪ እቲ ብ8 ምያዝያ ዝተተግበረ ምቍራጽ ተዅሲ፡ ዋጋ ብሬንት ደጊሙ ልዕሊ 100 ዶላር ደይቡ ኣሎ።

16. 11 ጉንቦት 2026ተሸላሚት ኖቤል ኢራናዊት ናርግስ ብዋሕስ ተፈቲሓ ናብ ሆስፒታል ተሰጋጊራ

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    እታ ከም ተጣባቒት ሰብኣዊ መሰላት እትፍለጥ ኢራናዊት ናርግስ መሓመዲ፡ ብሰንኪ እናበርትዓ ዝመጽእ ዘሎ ሕማም፡ ካብ ቤት ማእሰርቲ ወጺኣ ናብ ሆስፒታል ቴህራን ከም ዝተሰጋገረት ተገሊጹ።

    ሰበስልጣን ኢራን ናርግስ “ብልዑል ዋሕስ ንግዜኡ” ክትወጽእ ከም ዝፈቐዱላ፡ ስድራቤታ ዘመሓድሩዎ ፋውንዴሽን ብሰንበት ኣፍሊጡ።

    ኣብ መጀመርታ ናይዚ ዓመት፡ ክልተ ግዜ ናይ ልቢ ሕማም ከም ዘጋጠማ ዝጠቐሱ ደገፍታን ስድራቤታን፡ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ውሽጢ ቤት ማእሰርቲ ክትመውት ከም እትኽእል ኣጠንቂቖም ነይሮም እዮም።

    ጓል 54 ዓመት ዝዀነት ናርግስ መሓመዲ፡ ኣብ ኢራን ንዝካየድ ጭቆና ደቀንስትዮ ብምቅዋምን ሰብኣዊ መሰላት ንምኽባር ብእተካይዶ ቃልስን፡ ናይ 2023 ተሸላሚት ኖቤል ሰላም ምዃና ዝፍለጥ እዩ።

    ድሕሪ እቲ ስድራቤታ ካብ ቤት ማእሰርቲ ክትወጽእ ዘቕረቡዎ ተደጋጋሚ ልመና፡ ሕጂ ብናታ ሓካይም ንኽትሕከም ኣብ ሆስፒታል ፓርስ ቴህራን ከም እትርከብ ፋውንዴሽን ናርግስ መሓመዲ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣረጋጊጹ።

    ቅድሚ ሕጂ ኣብ ሰሜን ኢራን ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ዛንጃን ኣብ ዝነበረትሉ እዋን፡ ንዓሰርተ መዓልታት ኣብ ሆስፒታል ጸኒሓ ነይራ እያ።

    ኣብ ፓሪስ ዝነብር ብዓልቤታ፡ “ሓፈሻዊ ኵነታት ጥዕናኣ ጽቡቕ የሎን፡” ክብል ገሊጹ።

    እዛ ተጣባቒት ኣብ ቤትማእሰርቲ ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ ኣስታት 20 ኪሎ-ግራም ዝኸውን ሚዛን ኣካላ ከም ዝጐደለ ይእመን።

    ከምቲ ጠበቓኣ ቺሪን ኣርዳካኒ ዝገለጸቶ፡ ናርግስ ንምዝራብ ትጽገም ከም ዘላን መንነታ ንምፍላጥ ክሳብ ዘጸግም ከም ዝተጐሳቘለትን ተዛሪባ።

    ኣብ 2021 “ኣንጻር መንግስቲ ፕሮፖጋንዳ ምዝርጋሕን ምስ ጸጥታ ሃገር ምርጻምን፡” ብዝብል ክስታት ናይ 13 ዓመታት ማእሰርቲ ተፈሪድዋ ዝነበረ ክኸውን ከሎ፡ ንሳ ግና ነቲ ክስታት ብተደጋጋሚ ክትነጽጎ ጸኒሓ እያ።

    ብተወሳኺ፡ ዝሓለፈ ታሕሳስ 2024 ብሰንኪ ሕክምናዊ ምኽንያት ካብቲ ሕማቕ ስም ዘለዎ ቤት ማእሰርቲ ኤቪን ንግዜኡ ክትወጽእ ተፈቒዱላ ነይሩ።

    ይዅን እምበር፡ ሰበስልጣን ኢራን ኣብ ሓደ ናይ ተዝካር ስነ-ስርዓት “ቀስቃሲ ዘረባ” ብምስማዓ ዳግማይ ከም ዝኣሰሩዋ ይገልጹ።

    ስድራቤታ ከም ዝሓበሩዎ ግና ኣብ እዋን ማእሰርታ ማህረምቲ ስለ ዝወረዳ እያ ናብ ሆስፒታል ክትውሰድ ተገዲዳ።

17. 10 ጉንቦት 2026ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ርክብ ዝፈጥር ዘሎ ስታርመር፡ ኣብ መረጻ ከም ዝሳተፍ ኣፍሊጡ

    

    ምንጪ ስእሊ, PA Media

    ቀዳማይ ምኒስተር ዓዲ እንግሊዝ ኪር ስታርመር፡ ሒዙዎ ዘሎ መርገጺ ንምክልኻል ኣብ ዝገብሮ ጻዕሪ፡ ዝዓቢ ዘሎ ጠለባት ናብራ ምቅላልን ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ዝያዳ ጥቡቕ ርክብ ምፍጣርን፡ ቀንዲ መደባቱ ክዀኑ ከም ዝኽእሉ ይግለጽ።

    ሎሚ ንግሆ ንጋዜጣ 'ሚረር' ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ ንሰልፊ ዕዮ መሪሑ ናብ ዝቕጽል መረጻ ንምእታው መደብ ከም ዘለዎ ኣረጋጊጹ። ነቲ "ናይ 10 ዓመት ሓድሽ ፕሮጀክት" ንምቕጻል ዝዓለመ ምዃኑ ድማ ሓቢሩ።

    እዚ መደብ’ዚ "ንዅሉ ሰብ ዝሕግዝ... ድልዱል ቍጠባ" ምፍጣር ዝጠልብ ኰይኑ፡ ምስ ብራስለስ ዝያዳ ጥቡቕ ርክብ ንምምስራት ዘለዎ ድሌት ብግህዶ ከም ዝገልጾ ኣፍሊጡ።

    መንእሰያት "ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ንምስራሕ፡ ንምምሃርን ንምጕዓዝን ናጽነት ክህሉዎም ይግባእ፡" ክብል’ውን ተዛሪቡ።

    ትማሊ፡ ስታርመር ነቶም ነባራት ኣባላት ሰልፊ ዕዮ ዝዀኑ ጎርደን ብራውንን ሃሪየት ሃርማንን ከም ኣማኸርቲ መዚዙዎም ኣሎ።

    እዚ ስጕምቲ’ዚ ብሓደ ምኒስትሪ ከም "ላግጺ" ተገሊጹ ኣሎ።

    ይዅን እምበር ስታርመር፡ እቶም ኣብ ዓለምለኻዊ ፋይናንስን ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ጽልኢ ደቀንስትዮን ዘተኰሩ ዕማማት፡ "ንመጻኢ ዝዓለሙ" ምዃኖም ገሊጹ።

    ስታርመር፡ ጽባሕ ንርክብ ዓዲ እንግሊዝ ምስ ሕብረት ኤውሮጳዊ ኣመልኪቱ ኣገዳሲ መደረ ክህብ እዩ።

18. 10 ጉንቦት 2026ሊባኖስ፡ ብሰንኪ ዝቐጸለ መጥቃዕትታት እስራኤል 39 ሰባት ከም ዝተቐትሉ ገሊጻ

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    ኣብ ሊባኖስ ብዝቐጸለ ጽዑቕ መጥቃዕትታት እስራኤል፡ ኣብ ሓደ መዓልቲ 39 ሰባት ከም ዝተቐትሉ ምኒስትሪ ጥዕና እታ ሃገር ገሊጹ።

    ኣብ ደቡባዊት ከተማ ሳክሳኪየ ኣብ ዝተፈጸመ ሓደ መጥቃዕቲ ጥራይ፡ ንሓደ ቈልዓ ሓዊሱ እንተወሓደ ሸውዓተ ሰባት ከም ዝቐተለ እቲ ምኒስትሪ ወሲኹ ሓቢሩ።

    ሰራዊት እስራኤል ብወገኑ፡ ዒላማኡ ነቲ ዕጡቕ ጕጅለ ሕዝቦላህ ምዃኑን ብዛዕባ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝበጽሐ ጕድኣት ጸብጻባት ከም ዝበጽሖን ገሊጹ።

    ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ብ16 ሚያዝያ ኣብ መንጎ መንግስታት እስራኤልን ሊባኖስን ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ካብ ዝእውጁ ንደሓር፡ ሓይልታት እስራኤልን ሕዝቦላህን ተዅሲ ምልውዋጥ ቀጺሎም እዮም።

    መብዛሕትኡ መጥቃዕትታት እስራኤል ኣብ ደቡባዊ ሊባኖስ ዘተኰረ ኰይኑ፡ ሰራዊት እስራኤል ምስቲ ብኢራን ዝድገፍ ፖለቲካዊ ሰልፍን ምልሻን ሕዝቦላህ ርክብ ዘለዎም ትሕተ-ቅርጽታትን ሰባትን ይሃርም ከም ዘሎ ይገልጽ።

    ኣብዚ ሰሙን እዚ ጥራይ፡ መጥቃዕትታት እስራኤል ንደቀኣንስትዮን ቈልዑን ሓዊሱ ካብ 120 ንላዕሊ ሰባት ከም ዝቐተለ ምኒስትሪ ጥዕና ሊባኖስ ኣፍሊጡ።

    ሰራዊት እስራኤል ኣብ ዶብ ሊባኖስ ዝርከብ መሬት ሒዙ ይርከብ።

    እቲ ዕላማ ድማ ንሰሜናዊ ክፋል እስራኤል ንምክልኻል ካብ ሕዝቦላህ ናጻ ዝዀነ ውሑስ ዞባ ንምፍጣር ምዃኑ ሰበስልጣን ይገልጹ።

    ኣብቶም ከባቢታት ምሉእ ዓዲታት ዝዓነዉ ኰይኖም፡ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት እዚ ተግባር’ዚ ከም ገበን ኲናት ክርአ ከም ዝኽእል የጠንቅቑ።

    ካብ 2 መጋቢት ጀሚሩ ኣብ ዝተኻየደ ግጭት፡ ብጠቕላላ 2,795 ሰባት ኣብ ሊባኖስ ከም ዝተቐትሉ ምኒስትሪ ጥዕና እታ ሃገር ገሊጹ ኣሎ።

    እስራኤላውያን ሰበስልጣን ብወገኖም፡ ኣብ ደቡባዊ ሊባኖስ 17 ወተሃደራትን ሓደ ሰቪልን፡ ኣብ ሰሜናዊ እስራኤል ድማ ክልተ ሰለማውያን ሰባት ከም ዝተቐትሉ የረድኡ።

19. 6 ጉንቦት 2026መስራቲ ሲ-ኤን-ኤን ቴድ ተርነር ዓሪፉ

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    መስራቲ ኣመሪካዊ ትካል ተለቪዢን ሲ-ኤን-ኤን (CNN) ኣብ መበል 87 ዓመቱ ዓሪፉ።

    ቴድ ተርነር ኣብ 1980 ንፈለማ እዋን ናብ ዜና ጥራይ ዘድሃበ ፈነወ ተለቪዢን (Cable News Network) ዝመስረተ ብምዃኑ'ዩ ዝያዳ ዝፍለጥ።

    እቲ መደበር ኣብ መጀመርያ ሰንከልከል ኣጋጢምዎ'ኳ እንተነበረ፡ ነቲ ኣብ 1981 ዝተፈጸመ ፈተነ ቅትለት ፕረዚደንት ነበር ሮናልድ ሬገን፡ ከምኡ'ውን ኣብ 1986 ዘጋጠመ ሓደጋ መንኮርኮር ናሳ ('ቻለንጀር') ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ፍጻመታት ናብ ተኸታተልቲ ከብጽሕ ብምኽኣሉ ተፈላጥነቱን ተቐባልነቱን እናዓበየ ከይዱ።

    ነቲ ካብ 1990 -1991 ዝተኻየደ ኲናት ወሽመጥ (ንሓይልታት ዒራቕ ካብ ኲዌት ንምውጻእ ዝተኻየደ) ካብ ዓውደ-ውግእ ዝሃቦ ሸፈነ'ውን መሊሱ ንክዓቢ ድርዒ ኮይንዎ'ዩ።

    ተርነር፡ ነቲ ወላዲኡ ርእሰ-ቅለት ምስፈጸመ ዝተረከቦ ናይ ምውዕዋዕ ትካል ናብ ንእሽቶ መደበር ራድዮ ብምቕያር'ዩ ናብ ሚድያ ዓለም ተጸንቢሩ።

    "ቴድ፡ ውፉይን ተባዕን መራሒ'ዩ" ክብል ዝገለጾ ህሉው ኣቦመንበርን ዋና ኣካያዲን ሲ-ኤን-ኤን ማርክ ቶምሶን "ኣዛዚ መንፈስ ሲ-ኤን-ኤን ዝነበረን ወትሩ ኮይኑ ዝቕጽልን እዩ ነይሩ" ብምባል ንኢዱ።

20. 6 ጉንቦት 2026ዝቕበላ ስኢና ዝቐነየት መርከብ ዙረት ናብ ወደብ ክትኣቱ ተፈቒዱላ

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    እታ ብሓደ ቀታሊ ቫይረስ ተጠቒዓ እትርከብ መርከብ 'ኤም-ቪ ሆንዲዩስ' ዝቕበላ ስኢና ቀንፈዘው ክትብል ድሕሪ ምቕናያ ናብ ሓደ ወደብ ስጳኛ ክትኣቱ ተፈቒዱላ ኣሎ።

    ኣብታ ናይ ዙረት መርከብ (ክሩዝ) ካብ ዝነበሩ ኣስታት 150 ገያሾ ዛጊት ሰለስተ ሰባት በቲ ሕማም ከምዝሞቱ ይፍለጥ።

    ሓደ ብጽኑዕ ሓሚሙ ዝቐነየ ኣብታ መርከብ ዝነበረ ብሪጣንያዊ ሓኪም'ውን ሎሚ ብፍሉይ መጓዓዝያ ናብ ሆላንድ ይውሰድ ከምዘሎ ሰብመዚ ሓቢሮም ኣለዉ። ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ድሓን ኩነታት ከምዝርከብ'ዩ እቲ ሓበሬታ ዘመልክት።

    እታ ካብ ደቡባዊ ጫፍ ኣትላንቲካዊ ውቅያኖስ ተበጊሳ ንሰሜን ትጓዓዝ ዝነበረት መርከብ ኣብ ውሽጣ ለበዳ 'ሃንታቫይረስ' ድሕሪ ምኽሳቱ፡ ገለ ካብቶም ተጓዓዝቲ በቲ ሕማም ክጥቅዑ ጀሚሮም።

    ሓደ ኣብ ፍርቂ-መንገዲ እንከላ ክመውት እንከሎ፡ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝተወስዱ ክልተ ሰብሓዳር ድማ ኣብ ጆሃንስበር ከምዝሞቱ ይፍለጥ።

    ኣብ ከባቢ ናይታ ኣብ ማእከል ውቅያስ እትርከብ ኣፍሪቃዊት ሃገረ ኬፕ-ቨርደ ምስ በጽሐት፡ ናብ ወደብ ክትጽጋዕ ጠለብ'ኳ እንተቕረበት፡ ነቲ ለበዳ ዝሰግኡ ሰብመዚ እታ ሃገር ንሕቶኣ ኣይተቐበልዎን።

    ክልተ በቲ ሕማም ዝተለኽፉን "ኣብ ሕማቕ ኩነታት" ኣለዉ ዝተባህሉን ሰባት ብምትሕብባር ውድብ ጥዕና ዓለም ካብታ መርከብ ከምዝግዕዙ ተገይሩ ኣሎ።

    ብኩነታት እቶም ዜጋታት 23 ሃገራት ዝኾኑ ገያሾ ዝሰግአ መንግስቲ ስጳኛ ብወገኑ፡ ናብተን ኣካል እታ ሃገር ዝኾና ደሴታት ካናሪ ክትጽጋዕ ከምእትኽል ኣፍሊጡ። እንተኾነ ፕረዚደንት ናይታ ደሴት ብተመሳሳሊ ስግኣት ንትእዛዝ ማእከላይ መንግስቲ ብምቅዋም፡ ናብ ወደባቱ ከምዘይትኣቱ ኣፍሊጡ።